Chuyện những 'công dân số' rẻo cao: Sức bật ngoạn mục của miền núi xứ Lạng

100 ngày xóa điểm nghẽn chuyển đổi số

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Lạng Sơn đã huy động hơn 3.917 tỷ đồng triển khai đồng bộ các dự án trọng điểm, tạo bệ phóng giúp kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi bứt phá mạnh mẽ.

Thu nhập bình quân đầu người theo GRDP đã vươn lên đạt 69,41 triệu đồng/người/năm vào năm 2025. Đặc biệt, 47/47 xã và 315/315 thôn đã chính thức vươn lên thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn, đạt 100% chỉ tiêu kế hoạch giai đoạn.

Hồng Vành Khuyên bán qua livestream nên được đông đảo khách hàng ưa chuộng

Từ nương rẫy bước lên "chợ mạng"

Tuy nhiên, điểm sáng đáng tự hào nhất không chỉ nằm ở những con số hạ tầng khang trang như đường rải nhựa đến 100% trung tâm xã, hay hàng trăm công trình thủy lợi, trường học được kiên cố hóa, mà nằm ở sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy sản xuất của người dân.

Không còn cảnh "con trâu đi trước, cái cày đi sau" hay sản xuất nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm, đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao... tại Lạng Sơn đang từng bước trở thành những "công dân số" thực thụ, biết ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin vào từng thửa ruộng, vườn cây, góc bản.

Nhìn lại bức tranh sinh kế giai đoạn 2021-2030, Lạng Sơn đã triển khai hàng loạt mô hình phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị và đa dạng hóa sinh kế với sự tham gia của hàng vạn hộ dân.

Tiêu biểu phải kể đến tư duy nhạy bén trong việc đưa nông sản đặc sản lên không gian mạng. Các sản phẩm trứ danh như quýt Bắc Sơn, hồng Bảo Lâm, hồng Vành Khuyên, na Chi Lăng, hoa hồi hay thạch đen nay không chỉ quẩn quanh ở các chợ phiên vùng cao mà đã vươn xa trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Một góc của điểm du lịch vườn quýt Hang Hú

Làm giàu từ văn hóa và du lịch tuần hoàn

Sự nhạy bén của đồng bào còn thể hiện rõ nét qua tư duy làm kinh tế du lịch. Nổi bật là Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (xã Bắc Sơn) – mô hình kết hợp hoàn hảo giữa bảo tồn bản sắc văn hóa Tày và du lịch sinh thái.

Người dân không chỉ gìn giữ nếp nhà sàn, điệu Then, hát sli, hát lượn mà còn trực tiếp vận dụng các nền tảng số để quảng bá, đón tiếp du khách toàn cầu. Sức hút của mô hình đã được thế giới công nhận khi Làng Quỳnh Sơn vinh dự được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc trao Giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất 2025”.

Thành công này là minh chứng sống động cho thấy khi văn hóa truyền thống được kết hợp hài hòa với tư duy làm du lịch chuyên nghiệp và công nghệ quảng bá, đồng bào hoàn toàn có thể làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương.

Bên cạnh đó, mô hình du lịch nông nghiệp tại vườn quýt Hang Hú (xã Vũ Lễ) hay Mô hình du lịch sinh thái cộng đồng tại xã Vũ Lăng cũng là những minh chứng rực rỡ cho tư duy kinh tế tuần hoàn và du lịch trải nghiệm.

Người nông dân vùng cao đã biết cách biến những đồi quýt đặc sản thành điểm đến tham quan, trải nghiệm hái quả trực tiếp, kết hợp truy xuất nguồn gốc sản phẩm và bán hàng trực tuyến qua livestream. Nhờ đó, giá trị kinh tế của cây trồng địa phương được nâng lên gấp nhiều lần, đầu ra sản phẩm luôn ổn định, không còn cảnh được mùa mất giá.

Để đạt được những kết quả ấy, hệ sinh thái hỗ trợ số tại cơ sở đã phát huy vai trò xương sống. Toàn tỉnh đã thiết lập hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin tại 100% xã khu vực III, duy trì hiệu quả hoạt động của 1.636 Tổ Công nghệ số cộng đồng với hàng ngàn thành viên bám sát cơ sở. Lực lượng hỗ trợ CNTT gồm giáo viên tin học và nhân viên viễn thông cùng nền tảng học trực tuyến "Bình dân học vụ số" đã giúp đồng bào từng bước thành thạo kỹ năng số, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc trao Giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất 2025”

Trao thêm những "chiếc cần câu số"

Dù đã đạt được những bước tiến dài, hành trình đưa công nghệ số và kinh tế thị trường vào vùng sâu vẫn còn nhiều trăn trở. Một bộ phận người dân vẫn thiếu thiết bị thông minh, đường truyền internet chưa ổn định và kỹ năng số chưa đồng đều.

Bước sang giai đoạn đến năm 2030, đồng bào các dân tộc thiểu số kỳ vọng sẽ được đầu tư hạ tầng viễn thông mạnh mẽ hơn; mở rộng các lớp tập huấn "cầm tay chỉ việc" về kỹ năng kinh doanh số, thiết kế thương hiệu và livestream bán hàng. Người dân không thiếu sự cần cù, điều họ cần là những chiếc "cần câu" công nghệ sắc bén, cơ chế vốn ưu đãi và sự đồng hành của doanh nghiệp để chuỗi sản xuất không đứt gãy.

Cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ tại vùng cao Lạng Sơn

Đại diện cơ quan chuyên môn của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lạng Sơn cho biết: “Tới đây sẽ tập trung cho các địa bàn còn khó khăn về hạ tầng thiết yếu, ưu tiên hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm yếu thế. Đẩy mạnh phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn kết chặt chẽ với hợp tác xã, doanh nghiệp, thị trường tiêu thụ và thương mại điện tử. Nâng cao hiệu quả đào tạo nghề, kết nối việc làm, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại cơ sở.”

Bước sang giai đoạn 2026-2030, bám sát các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, tỉnh Lạng Sơn xác định tiếp tục đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho các địa bàn khó khăn; đẩy mạnh phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị gắn liền với thương mại điện tử và thị trường tiêu thụ rộng lớn. Việc nhân rộng các mô hình "người thật, việc thật" ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số sẽ được xem là chìa khóa then chốt để giúp đồng bào dân tộc thiểu số giảm nghèo bền vững.

Ánh điện vùng cao giờ đây đã bừng sáng, những con đường bê tông đã nối dài đến tận các bản làng biên giới, và trên những chiếc điện thoại thông minh của đồng bào Tày, Nùng, Dao... những đơn hàng nông sản sạch cứ thế vươn xa tới mọi miền Tổ quốc. Tin rằng, với ý chí tự lực tự cường và sự tiếp sức kịp thời của chính sách số hóa, đồng bào các dân tộc thiểu số Lạng Sơn sẽ tiếp tục viết nên những câu chuyện cổ tích giữa đời thường, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương thiêng liêng của Tổ quốc.