Chuyện về những người phụ nữ 'Gieo xanh nơi đỉnh mây'

Tham dự sự kiện có bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng đông đảo đại biểu trong nước và quốc tế.

Triển lãm "Gieo xanh nơi đỉnh mây" là kết quả của đề tài nghiên cứu "Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái của phụ nữ Việt Nam anh hùng thích ứng với biến đổi khí hậu" do Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Hull, Đại học Loughborough và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam thực hiện từ tháng 7/2024 đến tháng 12/2025.

Đề tài này nhằm hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số tại vùng đệm Vườn quốc gia Hoàng Liên bảo tồn di sản thiên nhiên và văn hóa, đồng thời ghi nhận vai trò tiên phong của họ trong phát triển sinh kế và du lịch bền vững trước thách thức của biến đổi khí hậu trên địa bàn xã Hoàng Liên, Tả Van và Bản Hồ (nay là xã Tả Van, Bản Hồ), tỉnh Lào Cai.

Phát biểu khai mạc triển lãm, bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam chia sẻ rằng: "Trong chuyến điền dã tại Sa Pa, chúng tôi gặp một phụ nữ Mông đang dệt vải bên hiên nhà. Chị nói, trước đây dệt để mặc, còn giờ dệt để kể cho khách biết mình là ai”.

Chính câu chuyện giản dị ấy đã khởi nguồn cho đề tài nghiên cứu kéo dài hơn một năm về những người phụ nữ đồng bào các dân tộc thiểu số.

Bà nhấn mạnh: "Triển lãm giúp công chúng cảm nhận rõ sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, giá trị của tri thức bản địa và vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ trong thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là dịp để tiếng nói của cộng đồng được cất lên, qua đó góp phần khẳng định vai trò của bảo tàng trong việc kết nối và lan tỏa các vấn đề xã hội, hướng tới kỷ niệm Ngày quốc tế Bảo tàng năm 2026".

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết, qua các câu chuyện về những nỗ lực bền bỉ của phụ nữ Sa Pa trong việc bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn di sản và phát triển du lịch sinh thái, triển lãm kêu gọi sự kết nối, sẻ chia và chung tay của cộng đồng gìn giữ văn hóa truyền thống cho các thế hệ tương lai.

PGS. TS. Bùi Ngọc Quý, Phó Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường (Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng cho biết triển lãm không chỉ giới thiệu những bức ảnh hay câu chuyện cảm động, mà quan trọng hơn là vai trò không thể thay thế của phụ nữ dân tộc thiểu số trong bảo tồn và phát triển cộng đồng; đồng thời chỉ ra những thách thức và mở ra hướng phát triển hài hòa giữa thiên nhiên, văn hóa và sinh kế.

Triển lãm gồm ba chủ đề:

Mở đầu với chủ đề "Nơi đỉnh mây", phác họa bức tranh tổng thể về không gian sống, văn hóa bản địa và đời sống cộng đồng các dân tộc Mông, Dao, Giáy, Thái, Tày giúp công chúng cảm nhận rõ sự gắn kết giữa con người, núi rừng và những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tiếp nối, chủ đề "Trời đất đổi mình – Tôi cũng thế" đi sâu phản ánh những tác động của biến đổi khí hậu và du lịch đến đời sống địa phương, đồng thời làm nổi bật khả năng thích ứng, vai trò chủ động và tinh thần sáng tạo của phụ nữ trong việc duy trì sinh kế và bảo tồn văn hóa.

Chủ đề "Gieo xanh nơi đỉnh mây" mở ra những kỳ vọng về tương lai du lịch, nơi những "mầm xanh" được vun đắp từ chính nội lực cộng đồng, từ ước mơ, nỗ lực và khát vọng phát triển bền vững của phụ nữ vùng cao.

Với góc nhìn thực tế từ địa phương, chị Sùng Thị Lan. Giám đốc Hợp tác xã Mường Hoa (xã Tả Van, Lào Cai) cho biết, chị cùng bà con đã tận dụng những nguyên liệu truyền thống để tái chế thành sản phẩm lưu niệm; trồng cây xanh ven suối, thu gom rác thải, góp phần gìn giữ môi trường sống; tạo thêm sản phẩm phục vụ du lịch, cải thiện thu nhập cho người dân.

Trong khuôn khổ lễ khai mạc còn diễn ra tọa đàm "Phụ nữ Sa Pa bảo tồn di sản thiên nhiên và văn hóa" với sự tham gia của các đại biểu đến từ cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị bảo tồn, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương.

Đây là diễn đàn trao đổi, đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và hoạt động du lịch đến môi trường và sinh kế tại vùng đệm Vườn quốc gia Hoàng Liên; đồng thời đề xuất các giải pháp, chính sách và thúc đẩy vai trò của cộng đồng địa phương, đặc biệt là phụ nữ, trong phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Ngoài ra, hoạt động workshop "Sắc màu di sản" sẽ được tổ chức từ 9h00-11h00 ngày 28/3 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, mang đến cơ hội để công chúng tiếp cận văn hóa truyền thống thông qua hoạt động sáng tạo, tái chế các sản phẩm cá nhân bằng vải thổ cẩm, với sự tham gia của Hợp tác xã Mường Hoa, Lào Cai.

Lê An