Chuyện về tiểu đoàn ba lần được phong Anh hùng

Tiểu đoàn 1 Long An. ra quân huấn luyện.

“Điều đâu đi đó, chỉ đâu đánh đó, đánh đâu thắng đó”

Trong lịch sử cách mạng miền nam, có 4 địa phương tiêu biểu nhất về phong trào chiến tranh nhân dân: Bến Tre “Đồng khởi”; Củ Chi “Đất thép thành đồng”; Quảng Nam “Trung dũng kiên cường, đi đầu diệt Mỹ”; Long An “Trung dũng kiên cường, toàn dân đánh giặc”. Trong niềm tự hào ấy, quân và dân Tây Ninh đã đóng góp Tiểu đoàn 1 Long An, đơn vị từng đối đầu với quân chủ lực của địch, ở những vị trí, những thời điểm khốc liệt nhất. Họ đã đi vào lịch sử, thể hiện ở 12 chữ vàng “Điều đâu đi đó, chỉ đâu đánh đó, đánh đâu thắng đó”.

Tiểu đoàn 1 Long An hành quân vào chiến dịch năm 1972. ( Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự Tây Ninh )

Lịch sử Tiểu đoàn 1 ghi: đơn vị được thành lập năm 1960 và sau khi thành lập, tiểu đoàn đã lập công xuất sắc ở trận đánh tiêu diệt căn cứ huấn luyện biệt kích Mỹ tại Hiệp Hòa (huyện Đức Huệ, Long An cũ) vào đêm 23/11/1963, diệt hàng trăm tên địch, lần đầu tiên ở miền nam ta bắt sống 4 cố vấn Mỹ.

Tuy nhiên sau Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn 1 tổn thất lớn nhưng giữ vững được địa bàn. Đây chính là thành tích mà tiểu đoàn được phong tặng danh hiệu Anh hùng lần thứ nhất ngày 11/2/1970.

Chiến sĩ Tiểu đoàn 1 Long An bắt địch trong trận Bình Đức 1974. (Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự Tây Ninh )

Mùa xuân năm 1975, tiểu đoàn được giao nhiệm vụ đánh mở đường từ hướng Tây Nam vào Sài Gòn. Tính từ ngày 10 đến 26/4, Tiểu đoàn 1 đã diệt 30 đồn bốt, mở đường cho lực lượng cấp trên. Sáng 30/4/1975, Tiểu đoàn 1 vượt Cầu Chữ Y (là nơi mà đơn vị đã đối đầu khốc liệt với quân Mỹ trong 7 ngày đêm trận Mậu Thân 1968, nơi nhiều cán bộ chiến sĩ của tiểu đoàn nằm xuống) và hoàn thành sứ mệnh lịch sử mở đường.

Đơn vị thuộc Tiểu đoàn 1 Long An tuần tra biên giới.( Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự Tây Ninh )

Trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam, Tiểu đoàn 1 Long An là đơn vị có mặt đầu tiên trên tuyến biên giới (tháng 7/1977), phối hợp với các lực lượng cấp trên, tiêu diệt nhiều tiểu đoàn chủ lực Khmer đỏ, góp phần giải phóng đất nước Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng. Đây là giai đoạn tiểu đoàn được phong Anh hùng lần thứ hai ngày 20/12/1979.

Một đơn vị thuộc Tiểu đoàn 1 Long An triển khai tác chiến tại Campuchia.( Ảnh: BCHQS Tây Ninh )

Chặng đường mới của Tiểu đoàn 1 Long An là 10 năm (1979-1989) hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế giúp bạn Campuchia, xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng cho bạn.

Đây là giai đoạn Tiểu đoàn được phong Anh hùng lần thứ ba ngày 25/1/1983. Ngoài ra, còn có 4 đồng chí được phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; hàng trăm đồng chí khác được tặng danh hiệu dũng sĩ; hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ được tặng huân chương các loại.

Các cựu chiến binh Tiểu đoàn 1 Long An trong đời thường hôm nay.

Đánh bồi, đánh nhồi làm kẻ thù khiếp sợ

Trong hồi ức của các cựu chiến binh, với cách đánh “cường tập” và “kỳ tập” hết sức táo bạo, tiểu đoàn đã tổ chức hàng loạt các trận đánh tiêu biểu như: trận Đồn Đức Lập, trận Mương Trám, trận lộ 9 Lương Hòa, trận Gò Đen, trận Láng Ven,…

Các cựu chiến binh đến hôm nay vẫn nhớ mãi lối đánh xuất sắc, hiệu suất cao bằng chiến thuật “đánh bồi, đánh nhồi” làm giặc khiếp sợ. Tiêu biểu là khi Tiểu đoàn 1 là lực lượng chính, đã đánh bại Sư đoàn 25 ngụy.

Nghi binh tiếp cận mục tiêu.( Ảnh: BCHQS Tây Ninh )

Khi quân Mỹ vào miền Nam, Tiểu đoàn 1 là đơn vị đi đầu đánh Mỹ sáng tạo nhất, liên tục tiêu hao sinh lực địch, cầm chân các đơn vị Mỹ. Trong quyển sách “Tiểu đoàn 1 Long An - Đơn vị ba lần Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1954-2000)” do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành, có đoạn:

“…Tiểu đoàn 1 đi bằng xuồng đến cách cầu Chữ Y khoảng 2.000 mét về phía nam thì lên bờ triển khai chiến đấu: Trung đội đặc công và Đại đội 2 nổ súng đánh chiếm đầu cầu phía Nam, diệt khoảng một tiểu đội gác cầu, không cho đối phương từ bên kia cầu tiến sang. Trong khi đó Đại đội 1 khống chế cầu Mật, Đại đội 3 khống chế cầu Rạch Bần. Phía đối phương dùng pháo binh và không quân đánh trên toàn bộ khu vực trận địa.

Chiến đấu đến ngày thứ 3, cầu Chữ Y trở thành một trong những trận đánh có quy mô lớn nhất Sài Gòn. Đối phương sử dụng hỏa lực mức tối đa, đánh cả bom xăng rồi dàn quân đánh từ nhiều hướng. Phía Tiểu đoàn 1, Đại đội 2 đánh ác liệt với quân địch trong từng dãy nhà, từng khu phố. Trận đánh ở khu chợ kéo dài suốt ngày, Đại đội 2 vẫn giữ được trận địa nhưng bị thương vong rất nhiều.

Huấn luyện vượt sông tại Tiểu đoàn 1 Long An.(

Đến ngày thứ 7, Tiểu đoàn 1 rút sau khi đã giữ vững trận địa trong 7 ngày; được Bộ Chỉ huy miền đánh giá rất cao về tinh thần chiến đấu dũng cảm, về quy mô to lớn cùng những tác động mạnh mẽ về quân sự, chính trị. Bởi trong trận đánh 7 ngày đêm tại cầu Chữ Y, phía ta đối đầu với 1 lữ đoàn Mỹ, diệt hàng trăm tên, bắn cháy 12 xe tăng, cháy 4 máy bay, giữ vững trận địa cho đến khi có lệnh rút”.

Đây chính là thời khắc nhiều chiến sĩ Tiểu đoàn 1 Long An ngã xuống!

Câu chuyện của hôm nay

Năm 2026, trong quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã đề nghị Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tây Ninh phối hợp lấy mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 1 Long An (tỉnh Tây Ninh), nhất là những trường hợp hy sinh giai đoạn 1965-1968 để xác định danh tính các liệt sĩ, trong đó có liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.

Các lực lượng thực hiện lấy mẫu, xét nghiệm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Mà không chỉ có anh Quên, trong ký ức Mẹ Việt Nam Anh hùng Huỳnh Thị Bọt, sau khi chồng hy sinh, các con của mẹ “Lớn lên đứa nào cho đi đứa đó. Nó hy sinh khi bắn hết đạn, bẻ gãy nòng súng rồi mới chịu gục xuống”. Còn Mẹ Việt Nam Anh hùng Hồ Thị Rực thì khóc: “Con đi cứ đi chứ tui không có cản, nó tham gia Tiểu đoàn 1, hy sinh năm Mậu Thân tại Cầu Chữ Y”.

Các lực lượng quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Đất Tây Ninh quá nhiều Mẹ Việt Nam Anh hùng, trong đó nhiều mẹ có con liệt sĩ khi chiến đấu trong Tiểu đoàn 1. Mẹ Lê Thị Nhờ khóc các con mờ mắt bởi đêm nào mẹ cũng mơ con “về” thăm. Mẹ thổn thức: “Trời ơi tụi nó lớn lên là bỏ tui nó đi, rồi đâu có đứa nào về đâu”. Và còn Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Sê với hồi ức: “Nó nói “bây giờ má may cho con bộ đồ, sắm cái đồng hồ để con cưới vợ, lo cho ba má. Rồi nó đi, tui tức quá nói “tao kiếm ra mày tao đánh chết”. Rồi nó cũng về, khi người ta gởi… giấy báo tử”.

Bà Nguyễn Thị Lệ, thân nhân gia đình liệt sĩ đến dâng hương tại Công viên Lê Thị Riêng.

Dịp này cũng có một người đàn bà mang theo lời hứa “làm vợ” được gìn giữ suốt một đời! Và từ khi có thông tin tìm thấy nhiều hài cốt liệt sĩ có thể thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, bà Nguyễn Thị Lệ mới có điều kiện đi từ căn nhà trọ ở Mỹ Yên (Tây Ninh) đến Công viên Lê Thị Riêng, để thắp hương cho các liệt sĩ. Tại đây, bà Lệ mặc quần áo chỉnh tề, khăn rằn quàng cổ, cúi đầu dâng hương các liệt sĩ, trong đó có thể có chồng chưa cưới của bà: liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.