Cơ chế đặc thù cho Thủ đô phải khả thi, minh bạch, không gây vướng khi thực hiện

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp.

HĐND Thành phố được gia hạn thời gian hoàn thiện điều kiện khởi công dự án quan trọng

Báo cáo tóm tắt về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã rà soát tổng thể dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và các nghị quyết trụ cột khác của Bộ Chính trị. Trong đó, tăng cường phân cấp, phân quyền toàn diện, triệt để cho Thủ đô gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Đồng thời, dự thảo Luật được rà soát nhằm bảo đảm tính hợp hiến, không trái các cam kết, điều ước quốc tế; bảo đảm các nội dung quy định là đặc thù, vượt trội, không trùng lặp với các văn bản quy phạm pháp luật khác.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú báo cáo tóm tắt về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Dự thảo Luật cũng phân định rõ thẩm quyền của chính quyền thành phố theo hướng: HĐND Thành phố quyết định các cơ chế, chính sách, vấn đề lớn; UBND Thành phố quy định trình tự, thủ tục thực hiện; Chủ tịch UBND Thành phố quy định việc phối hợp, biện pháp thực hiện trong chỉ đạo, điều hành giữa các cơ quan chuyên môn. Đồng thời, bổ sung, chỉnh lý các quy định bảo đảm phân cấp, phân quyền toàn diện, triệt để đi đôi với kiểm soát quyền lực.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung quy định không áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn khi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo Điều 8, trừ trường hợp tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần, hoặc bãi bỏ văn bản; đồng thời bổ sung yêu cầu xác định rõ cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình khi ban hành văn bản.

Dự thảo Luật cũng quy định thời gian thí điểm cơ chế, chính sách không quá 5 năm; cho phép tạm dừng thí điểm khi phát sinh ảnh hưởng tiêu cực vượt quá mức dự báo; đồng thời bổ sung “cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền” vào phạm vi thí điểm nhằm bảo đảm tính bao quát.

Đáng chú ý, dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng giao HĐND Thành phố thẩm quyền quyết định gia hạn thời gian hoàn thiện điều kiện khởi công xây dựng công trình tối đa đối với các dự án thực hiện theo Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội; thời gian gia hạn không quá 6 tháng và phải chịu trách nhiệm về quyết định này.

Các đại biểu dự phiên họp

Bên cạnh các vấn đề được đại biểu Quốc hội đưa ra trong thảo luận tại tổ và hội trường, Thứ trưởng cũng báo cáo thêm một số nội dung khác. Cụ thể, về ưu đãi thuế thu nhập cá nhân trong lĩnh vực khoa học công nghệ (khoản 5 Điều 18), qua rà soát, dự thảo Luật đã bỏ quy định này do đây là quy định mới so với Luật Thủ đô năm 2024, có các nội dung ưu đãi cao hơn pháp luật hiện hành nên không phù hợp với Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.

Về đề nghị bổ sung thẩm quyền của các tỉnh trong Vùng Thủ đô được ban hành cơ chế, chính sách đặc thù, hiện nay, dự thảo Luật đã thiết kế các cơ chế “mở” đủ mạnh để các địa phương trong vùng áp dụng mà không cần tự ban hành chính sách riêng. Việc bổ sung thẩm quyền nêu trên cũng không phù hợp với định hướng xây dựng Luật.

Đề nghị không miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong nghị quyết thí điểm của HĐND Thành phố

Nêu ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí với các định hướng lớn và nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Các nội dung này tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương, định hướng theo Nghị quyết số 02-NQ/TW, Kết luận số 18-KL/TW, Kết luận số 93-KL/TW và Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu

Tuy nhiên, do thời gian từ khi Quốc hội thảo luận, cho ý kiến đến khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự kiến tiếp thu, chỉnh lý là rất ngắn, nên mặc dù các cơ quan đã hết sức cố gắng, song vẫn còn những nội dung được tiếp thu trong Báo cáo nhưng lại chưa được thể hiện đầy đủ tinh thần trong các quy định của dự thảo Luật. Hoặc ngược lại, tuy đã được chỉnh sửa trong dự thảo Luật nhưng lại chưa khớp hoặc chưa được giải trình, tiếp thu cụ thể, thuyết phục trong Báo cáo.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý; bổ sung nội dung giải trình đầy đủ, bảo đảm tính thống nhất giữa Báo cáo và dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra đề nghị không quy định miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong nghị quyết thí điểm của HĐND Thành phố do nội dung này liên quan trực tiếp đến trách nhiệm hành chính, dân sự, hình sự và cần được quy định trong luật.

Quang cảnh phiên họp

Thay vào đó, cần rà soát, bổ sung đầy đủ các đối tượng được xem xét miễn trừ và cụ thể hóa cơ chế, nội dung áp dụng tại Điều 34 để bảo đảm chặt chẽ, minh bạch, thống nhất trong thực hiện.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định ghi nhận sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra và chính quyền thành phố Hà Nội trong việc tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật; đánh giá cao Báo cáo giải trình, tiếp thu với dung lượng 37 trang, thể hiện rất chi tiết.

Để nâng cao chất lượng dự thảo Luật, tạo sự đồng thuận khi trình Quốc hội thông qua và thuận lợi trong tổ chức thực hiện, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý trong báo cáo của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ý kiến của các đại biểu Quốc hội; cân nhắc sử dụng từ ngữ chính xác, hoàn thiện nội dung thuyết minh.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, dự thảo Luật phải thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng; xây dựng các cơ chế, chính sách nổi trội, đặc thù nhưng phải bảo đảm rõ ràng, minh bạch, khả thi, không gây vướng mắc trong quá trình thực hiện. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại đợt 2 của Kỳ họp thứ Nhất.