Cờ Đảng bằng máu trong chốn lao tù

Người chiến sĩ kiên trung

Trong căn nhà nhỏ yên bình ở phố Thánh Thiên, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh, ông Nguyễn Thế Nghĩa kể cho chúng tôi nghe câu chuyện ly kỳ về lá cờ Đảng và tấm chân dung Bác Hồ bằng máu mà ông luôn coi là báu vật của cuộc đời.

Năm 22 tuổi, ông Nguyễn Thế Nghĩa tình nguyện lên đường nhập ngũ. Khi ấy, cơ thể gầy gò, chỉ nặng 38kg khiến ông nhiều lần không vượt qua được vòng khám tuyển. Có lần, ông âm thầm giấu hai quả cân vào người để đủ tiêu chuẩn cân nặng. Kết quả cuối cùng vẫn không thay đổi: ông không thuộc diện gọi nhập ngũ vì là con trai duy nhất trong gia đình có cha là liệt sĩ. “Tôi cắn bật tay cho chảy máu và viết lá đơn thể hiện quyết tâm của mình”, ông Nguyễn Thế Nghĩa nhớ lại.

Ông Nguyễn Thế Nghĩa - người vẽ cờ Đảng và chân dung Bác Hồ bằng máu trong nhà tù Phú Quốc

Ước nguyện rồi cũng thành hiện thực - người thanh niên yêu nước ấy được cầm súng, vào mặt trận phía Nam, chiến đấu trong đơn vị Đặc công Biệt động Sài Gòn Gia Định.

Năm 1969, ông được cấp trên giao nhiệm vụ làm đội trưởng chỉ huy 6 đồng chí mưu sát Phó Tổng thống chính quyền Sài Gòn Trần Văn Hương khi đang tham gia một cuộc mít tinh tại Long An. Trước giờ xuất phát, đồng đội gấp cho mỗi người đi làm nhiệm vụ đặc biệt lúc ấy một bông hồng giấy, họ cùng nhau chụp chung một bức ảnh, làm lễ truy điệu sống và ngầm hiểu với nhau rằng, nhiệm vụ lần này "một đi không trở lại". Trong lần ấy, không may sa vào tay địch, ông Nguyễn Thế Nghĩa bị kết án tử hình, sau đó bị đày ra Trại giam tù binh Cộng sản Phú Quốc.

Ở chốn địa ngục trần gian, giữa nanh vuốt của kẻ thù, những tù binh luôn phải đối mặt với tình huống phức tạp, hiểm nguy. Bị nghi ngờ là sĩ quan, ông Nguyễn Thế Nghĩa trở thành mục tiêu của những đòn tra khảo dồn dập của bọn chúa đảo, cai ngục. Chúng đóng đinh vào 10 đầu ngón tay, đổ vào miệng ông thứ nước xà phòng pha cùng nước cống, có lần, chúng đem ông ra chích điện. Dẫu nhiều lần kiệt sức, “chết đi sống lại”, ông vẫn giữ trọn khí tiết cách mạng, tuyệt đối không hé nửa lời. "Trần Văn Nhu - tức Bảy Nhu, tên cai ngục khét tiếng nhất của nhà tù Phú Quốc đã lấy của tôi 4 cái răng". Vừa nói, người lính già vừa lặng lẽ chỉ cho chúng tôi vị trí bốn chiếc răng nay đã được thay bằng răng giả.

Ông Nguyễn Thế Nghĩa và ông Nguyễn Trọng Dư - bạn tù năm xưa

Lễ kết nạp Đảng đặc biệt trong chốn lao tù

Mặc dù thiết lập hệ thống trại giam giữa đảo, với nhiều vòng bảo vệ, xung quanh là hàng rào kẽm gai sắc nhọn cùng lính gác và chó nghiệp vụ, túc trực 24/24, bọn quản giáo vẫn rất sợ tù binh cộng sản tập hợp, hình thành các tổ chức bí mật trong tù. Chúng đặt ra quy định cấm sinh hoạt, tụ tập từ 3 người trở lên, hòng bẻ gãy ý chí đoàn kết của anh em chiến sĩ ta từ trong trứng nước. Nhưng bằng tinh thần đấu tranh ngoan cường, các tù binh đã đòi quyền được học văn hóa để làm "vỏ bọc" cho các buổi sinh hoạt Đảng, sinh hoạt Đoàn thanh niên và sinh hoạt đồng hương.

Việc tập hợp đội ngũ những người nhiệt huyết, xứng đáng phải tuân thủ những quy định hết sức chặt chẽ mà trước tiên dựa trên hai chữ “tin cậy”. Đảng bộ và các chi bộ trong nhà lao đặt ra 5 bước giám sát đối với mỗi tù binh là đảng viên muốn được tái sinh hoạt trong tù. Trải qua rất nhiều thử thách về lòng trung thành đối với tổ chức, ông Nguyễn Thế Nghĩa vinh dự được bầu làm Bí thư Chi bộ phân khu 5 trong nhà tù Phú Quốc.

Năm 1970, Chi bộ Đảng của ông Nguyễn Thế Nghĩa và Chi Đoàn thanh niên quyết thắng của ông Nguyễn Trọng Dư nhận một nhiệm vụ hết sức đặc biệt, chuẩn bị kết nạp Đảng cho quần chúng ưu tú Lê Đức Thiện, quê ở Phú Lý, Hà Nam cũ ngay trong phân khu giam giữ ở nhà lao Phú Quốc.

Ông Nguyễn Trọng Dư cầm trên tay tấm cờ Đảng và chân dung Bác được vẽ bằng máu trong tù năm xưa

"Còn vài ngày nữa là đến lễ kết nạp mà vẫn chưa có cờ búa liềm và ảnh Bác. Chợt có đồng đội nói với tôi: Anh Nghĩa ơi lấy máu làm cờ được không? Nghe vậy, tôi mừng quá, liền quẹt mạnh cánh tay vào tấm cửa tôn, máu chảy ra đầm đìa. Sau đó, chúng tôi xin băng gạc của giám thị băng vào vết thương. Khi mở miếng gạc ra thì chỗ đậm, chỗ nhạt, chỗ lốm đốm không đều. Thấy vậy, các đồng đội của tôi đã cắn đầu tay cho máu chảy thẫm miếng vải gạc. Máu này không phải chỉ là máu của tôi mà của đồng đội tôi. Có người đã mãi nằm lại đảo Phú Quốc", ông Nghĩa xúc động nhớ lại.

Trước đó, ông Nguyễn Trọng Dư, làm nhiệm vụ trong nhà bếp của phân khu giam đã lén lấy ra một viên thuốc màu vàng và tấm bìa carton. “Mỗi bữa, chúng phát cho tôi 5 viên sinh tố - là viên thuốc vitamin để trộn vào chảo cơm. Tôi lấy ra 1 viên, hòa với nước cơm loãng thành thứ mực màu vàng để anh Nghĩa vẽ lá cờ búa liềm”, ông Dư kể lại.

Với kỹ năng hội họa thuần thục sau thời gian được đào tạo chính quy ở Trường Đại học Mỹ thuật Yết Kiêu, ông Nghĩa cẩn trọng vẽ hình búa liềm trên mảnh vải đỏ sẫm máu. Khi lá cờ Đảng hoàn thành, ông cắn dập một đầu que tăm, chấm vào máu để vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh trên mảnh giấy nhỏ. Chân dung của Người vừa hiện ra, có tiếng nghẹn ngào thốt lên: “Bác của chúng ta đây rồi!”. Trong khoảnh khắc ấy, tất cả đều rưng rưng xúc động.

Vấn đề tiếp theo là làm thế nào để tổ chức lễ kết nạp và che giấu được lá cờ, chân dung Bác. May mắn lúc ấy có hai đồng chí quê Nghệ Tĩnh vừa từ đất liền ra đảo. Ông Nghĩa chủ động lân la làm quen, mượn một chiếc áo còn lành lặn và hứa danh dự sẽ trả lại sau vài giờ.

Trong nhà lao, một mảnh vải quý hơn bất cứ thứ gì, bởi áo quần của tù nhân thường chằng chịt vá víu, có chiếc phải vá đến vài chục mảnh. Thế nhưng, bằng sự tin cậy giữa những người đồng chí, ông Nghĩa đã mượn được chiếc áo ấy.

Đến giờ làm lễ, ông mặc chiếc áo mượn ở bên trong, cẩn thận gài lá cờ Đảng và chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vào mặt trong áo mới, bên ngoài vẫn phủ chiếc áo rách vẫn mặc thường ngày. Trong suốt buổi lễ, quân cảnh ba lần bất ngờ ập vào kiểm tra, khiến nghi thức phải tạm dừng.

Khi chúng đi khuất dạng, ông Nghĩa từ từ mở cúc áo, để lộ lá cờ Đảng và chân dung Bác Hồ. Lễ kết nạp Đảng cho đồng chí Lê Đức Thiện đã thành công hơn cả mong đợi.

Chỉ tiếc rằng, hai ngày sau, đồng chí Thiện nhận nhiệm vụ bảo vệ công trình hầm vượt ngục. Khi đường hầm bị phát hiện, anh đã đứng ra nhận toàn bộ trách nhiệm. Trước lúc bị dẫn đi, đồng chí nói với người Bí thư Chi bộ của mình: “Em được vào Đảng là vinh dự lớn nhất đời em rồi. Nếu anh còn sống, hãy nói với bố mẹ em rằng em đã được kết nạp Đảng”.

Báu vật cuộc đời của người chiến sĩ cộng sản

Lá cờ Đảng vẽ bằng máu và chân dung Bác Hồ được ông Nguyễn Thế Nghĩa cùng đồng đội thay nhau cất giữ đến ngày được trao trả tự do.

Trước ngày rời nhà lao, ông Nguyễn Trọng Dư băn khoăn hỏi ông Nguyễn Thế Nghĩa: Làm thế nào để mang theo cờ Đảng và chân dung Bác Hồ ra khỏi trại giam? Bởi ai cũng hiểu, cổng phòng quân cảnh là chặng kiểm tra cuối cùng. Chỉ cần bị phát hiện, không chỉ mất mạng mà việc trao trả cũng lập tức bị hủy bỏ.

Sau một thoáng cân nhắc, ông Nghĩa nghĩ ra cách giấu hai kỷ vật ấy trong chính chiếc áo tù rách nát của mình. Ông lặng lẽ rạch một đường nhỏ ở miếng vá, đặt lá cờ và bức chân dung vào trong, rồi khâu lại như cũ.

Ngày lên xe rời đảo Phú Quốc, hầu hết anh em đều bỏ lại quần áo tù. Riêng ông Nghĩa vẫn giữ chiếc áo rách trên người. Nhiều người không hiểu vì sao ông lại nâng niu một mảnh áo cũ kỹ đến vậy. Họ không biết rằng, trong những đường vá chằng chịt ấy là lá cờ Đảng và chân dung Bác Hồ được vẽ bằng máu của đồng đội.

Sau này, khi tặng lại lá cờ và chân dung Bác Hồ cho Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, ông Nguyễn Thế Nghĩa đã chụp lại những kỷ vật rồi in ra thành nhiều tấm ảnh cất giữ trong gia đình. Với ông, đó là báu vật - nhắc nhớ về một thời sống trong địa ngục trần gian nhưng người chiến sĩ cộng sản vẫn kiên trung, bất khuất, sáng mãi niềm tin yêu, trọn một lời thề sắt son với Đảng.

CTV Bùi Thị Hương Giang/VOV.VN