Cô gái Tày đưa công nghệ số đến gần hơn với người dân bản

Vàng Thị Mơi là cô gái dân tộc Tày ở Bản Liền, một xã vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lào Cai. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Bản Liền là nơi quần tụ của 7 dân tộc anh em, trong đó đồng bào Tày chiếm đa số, bên cạnh người H’Mông, Dao và các dân tộc thiểu số khác.

Sinh năm 2003, cô gái 23 tuổi Vàng Thị Mơi là người sáng lập Mơi Design, một mô hình cung cấp dịch vụ thiết kế và hỗ trợ công nghệ số cho các hộ kinh doanh có nhu cầu, cả trong và ngoài địa phương. Hiện tại, Vàng Thị Mơi đang là sinh viên năm thứ nhất ngành công nghệ thông tin của Trường Cao đẳng Lào Cai.

Tạp chí Kinh tế Việt Nam / VnEconomy đã có cuộc trò chuyện với Vàng Thị Mơi về chặng đường đến với các ứng dụng số và cả quyết định đi học công nghệ thông tin sau một lần bị hỏng máy tính, tự mày mò nhưng không sửa được, buộc phải đi hơn 100km mới đến được cửa hàng sửa máy.

Xin chào Mơi, cơ duyên nào đã đưa bạn đến với công nghệ số và thôi thúc bạn ứng dụng những kiến thức đó để hỗ trợ người dân, các hộ kinh doanh trong bản?

Tôi bắt đầu từ một khóa học chuyển đổi số. Khóa học này cũng đến với tôi một cách bất ngờ khi tôi được giới thiệu về cô Minh (bà Nguyễn Đặng Tuấn Minh, quản lý và đồng sáng lập Công ty Cổ phần KisStartup - PV). Trong quá trình học, tôi có cơ hội trò chuyện với cô Minh về công nghệ số cũng như định hướng tương lai. Sau khi nắm được những kiến thức cơ bản, tôi tiếp tục tham gia các khóa học trực tuyến để bổ sung kỹ năng số. Từ đó, tôi nghĩ đến việc xây dựng một mô hình kinh doanh riêng và quyết định thành lập Mơi Design.

Vậy Mơi Design hiện đang cung cấp những dịch vụ gì?

Mơi cho biết nhận thấy nhiều hộ kinh doanh đã bắt đầu tạo trang trên mạng xã hội nhưng chưa biết cách duy trì, cập nhật nội dung, đăng video hay phát triển trang để tiếp cận khách hàng, vì vậy, tôi muốn hỗ trợ họ làm những công việc này tốt hơn. Ảnh: NVCC

Mơi Design bắt đầu từ những dịch vụ thiết kế đơn giản cho các doanh nghiệp địa phương như làm poster, nhãn mác, banner, hình ảnh sản phẩm. Tuy nhiên, qua các khóa đào tạo và trải nghiệm thực chiến trong khuôn khổ dự án IDAP – Inclusive Digital Acceleration Program (Dự án tăng cường hệ sinh thái chuyển đổi số bao trùm cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tập trung vào nông nghiệp và du lịch tại hai tỉnh Lào Cai và Sơn La. Dự án do công ty Cổ phần KisStartup là đối tác thực hiện chính trong thời gian từ 2024 đến 2027, với tài trợ của chính phủ Úc thông qua dự án GREAT, thúc đẩy bình đẳng giới qua nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch - PV), tôi nhận ra rằng doanh nghiệp, tổ chức địa phương không chỉ cần thiết kế, mà còn cần dữ liệu số hóa để phục vụ công tác tổ chức bán hàng, truy xuất nguồn gốc, marketing và thương mại điện tử.

Tôi cũng hỗ trợ khách hàng tìm hiểu, sử dụng các công cụ AI như ChatGPT, Gemini và Photoshop trong công việc. Tôi nhận thấy nhiều hộ kinh doanh đã bắt đầu tạo trang trên mạng xã hội nhưng chưa biết cách duy trì, cập nhật nội dung, đăng video hay phát triển trang để tiếp cận khách hàng. Vì vậy, tôi muốn hỗ trợ họ làm những công việc này tốt hơn.

Hiện tại, tôi đang cung cấp các dịch vụ này cho ba hộ kinh doanh ở Lào Cai. Các hộ này đều là người dân tộc thiểu số.

Qua quan sát thực tế, bạn thấy người dân ở địa phương có đang gặp những khó khăn gì khi tiếp cận công nghệ số không?

Theo quan sát của tôi, một trong những khó khăn là người dân chưa có thói quen tiếp cận thông tin, sử dụng công nghệ vào công việc và cuộc sống. Trình độ học vấn của nhiều người trong bản còn hạn chế, nên việc tiếp cận những hướng dẫn sử dụng công nghệ cũng khó khăn hơn.

Ví dụ như với điện thoại thông minh, nhiều người chủ yếu dùng để gọi điện hoặc xem YouTube. Khi chuyển sang các ứng dụng khác, họ còn lúng túng. Việc sử dụng máy tính cũng chưa phổ biến, dù hiện nay đã có người bắt đầu học cách sử dụng.

Với các trang mạng xã hội phục vụ kinh doanh, một số hộ đã biết tạo trang nhưng chưa thành thạo cách quản lý và phát triển nội dung. Theo tôi, khoảng cách không chỉ nằm ở việc có thiết bị hay có tài khoản, mà còn ở khả năng sử dụng các công cụ đó để giải quyết công việc thực tế.

Việc ứng dụng công nghệ số có thể mang lại những thay đổi gì cho đời sống cũng như hoạt động kinh doanh của người dân các bản làng?

Tôi nghĩ mạng xã hội có thể giúp các hộ kinh doanh tiếp cận được nhiều khách hàng hơn. Hiện nay, mọi người thường tìm kiếm thông tin trên mạng để xem địa điểm nào đẹp, nơi nào đáng đến hoặc lựa chọn chỗ lưu trú khi đi du lịch. Nếu các hộ biết giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và hình ảnh của mình tốt hơn trên những nền tảng này, sẽ có thêm cơ hội được nhiều người biết đến.

Hiện nay, mọi người thường tìm kiếm thông tin trên mạng để xem địa điểm nào đẹp, nơi nào đáng đến hoặc lựa chọn chỗ lưu trú khi đi du lịch. Nếu các hộ biết giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và hình ảnh của mình tốt hơn trên những nền tảng này, sẽ có thêm cơ hội được nhiều người biết đến.

Vàng Thị Mơi Cô gái dân tộc Tày ở Bản Liền, Lào Cai, người sáng lập Mơi Design

Bên cạnh đó, các công cụ số như sổ bán hàng cũng có thể giúp việc ghi chép, quản lý thuận tiện hơn. Khi cần cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý thuế, hộ kinh doanh cũng có thể tra cứu và tổng hợp dữ liệu dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, để làm được những việc đó, người dân cần được hướng dẫn cụ thể, từ những thao tác cơ bản đến cách duy trì việc sử dụng công nghệ trong công việc hằng ngày.

Ngoài các dịch vụ thiết kế, hỗ trợ người dân và hộ kinh doanh sử dụng công nghệ số, bạn còn có dự định nào để hỗ trợ người dân trong bản tiếp cận công nghệ?

Tôi đang học ngành công nghệ thông tin của Trường Cao đẳng Lào Cai, trong đó có nội dung về mạng và sửa chữa máy tính. Quyết định theo học ngành này cũng xuất phát từ một trải nghiệm thực tế của tôi.

Có một lần khi đang làm thiết kế, máy tính của tôi bị hỏng. Tôi tự tháo ra, lắp lại nhiều lần nhưng không xử lý được nên quyết định đi học để hiểu rõ hơn về máy tính.

Ở địa phương tôi, việc sửa chữa máy tính còn khá bất tiện. Người dân có thể phải đi khoảng 100km để lên Sa Pa hoặc xuống trung tâm tỉnh Lào Cai mới tìm được nơi sửa chữa phù hợp, muốn mua máy tính mới cũng như vậy. Vì thế, tôi muốn sau khi học xong có thể sửa chữa máy tính cho bà con trong bản. Nếu thiết bị gặp sự cố mà có người hỗ trợ ngay tại địa phương, người dân sẽ tiết kiệm được thời gian và chi phí đi lại. Đây cũng là cách để tôi góp phần giúp mọi người sử dụng công nghệ thuận lợi hơn.

Phụ nữ và người dân tộc thiểu số ngày càng tiếp cận và ứng dụng công nghệ số sẽ mở ra những cơ hội gì cho bản thân họ và cộng đồng?

Tôi nghĩ khi người dân có cơ hội tiếp cận và sử dụng công nghệ tốt hơn, họ sẽ có thêm nhiều lựa chọn phát triển công việc của mình. Chẳng hạn, các hộ kinh doanh có thể giới thiệu sản phẩm, dịch vụ đến nhiều người hơn; việc ghi chép và quản lý cũng có thể thuận tiện hơn nhờ các ứng dụng số. Với tôi, điều quan trọng là người dân có thể tự sử dụng công nghệ để phục vụ nhu cầu của mình, thay vì chỉ biết đến công nghệ nhưng chưa biết áp dụng vào đâu.

Tôi muốn tiếp tục phát triển Mơi Design, mở rộng các dịch vụ hỗ trợ công nghệ số cho người dân và hộ kinh doanh tại địa phương. Tôi hy vọng những kiến thức đang học có thể giúp tôi làm được nhiều việc hơn, từ thiết kế, hỗ trợ kinh doanh trực tuyến đến sửa chữa máy tính cho bà con. Tôi muốn những gì mình học được thực sự hữu ích với cộng đồng nơi mình sinh sống.