Cô giáo trường nội trú Nghệ đưa AI vào bài giảng, giúp trò phát huy năng lực

Cô giáo Nguyễn Thị Hà Ngân và học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT số 2 Nghệ An. Ảnh: Hồ Lài

Bài giảng sáng tạo giành giải Xuất sắc toàn quốc

Năm 2026, cô giáo Nguyễn Thị Hà Ngân (sinh năm 1988), giáo viên Trường PT Dân tộc nội trú THPT số 2 Nghệ An, trở thành giáo viên đầu tiên của tỉnh đạt giải Xuất sắc tại hội thi “An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai” cấp THCS và THPT năm học 2025-2026.

Bài giảng dự thi của cô gồm 26 trang, được thiết kế theo hướng tăng tính ứng dụng và tương tác, thay vì tập trung truyền đạt lý thuyết. Theo cô Ngân, an toàn giao thông là nội dung gần gũi với đời sống nhưng khó tạo sức hút nếu chỉ giảng giải các quy định, khái niệm. Với đặc thù học sinh trường dân tộc nội trú phần lớn đến từ vùng sâu, vùng xa, cô tìm cách xây dựng bài học trực quan, dễ hiểu và phù hợp với điều kiện sinh hoạt của các em.

Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT số 2 Nghệ An tham gia tiết hoạt động trải nghiệm chủ đề an toàn giao thông đường bộ. Ảnh: NVCC

Trong quá trình thiết kế, cô sử dụng các ứng dụng AI để xây dựng hình ảnh minh họa, hệ thống hóa kiến thức và thiết kế học liệu số. Nhân vật hoạt hình phong cách chibi, poster tuyên truyền và video trực quan được đưa vào bài giảng, giúp các quy tắc giao thông trở nên sinh động, dễ tiếp cận.

Điểm nhấn của bài giảng là việc kết hợp công nghệ với bản sắc văn hóa địa phương. Cô Ngân đưa chữ Thái vào các poster tuyên truyền nhằm giúp thông điệp an toàn giao thông gần gũi hơn với học sinh dân tộc thiểu số. Để bảo đảm độ chính xác của ngôn ngữ, cô chủ động liên hệ với cựu học sinh am hiểu tiếng Thái để hỗ trợ dịch thuật, hiệu đính.

Sau khi hoàn thiện, cô đưa bài giảng vào thực tế thông qua một tiết học ngoại khóa. Các tình huống được xây dựng phù hợp với điều kiện địa hình miền núi, nơi học sinh thường di chuyển trên những tuyến đường đồi dốc, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Cô giáo Nguyễn Thị Hà Ngân trong tiết ôn tập cho học sinh tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT số 2 Nghệ An. Ảnh: Hồ Lài

Thông qua hoạt động nhận diện nguy cơ và lựa chọn cách xử lý tình huống, học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức vào những hoàn cảnh quen thuộc, thay vì chỉ ghi nhớ các quy định. Việc sử dụng hình ảnh, video và ngôn ngữ gần gũi cũng giúp các em dễ tiếp nhận nội dung bài học.

Tại hội thi, bài giảng của cô Ngân vượt qua hàng nghìn bài dự thi trên toàn quốc để giành giải Xuất sắc. Chia sẻ về kết quả này, cô cho biết bản thân đến với cuộc thi chủ yếu để học hỏi kinh nghiệm, không đặt nặng thành tích.

“Trước khi đến với lễ trao giải chính thức, tôi và tất cả các giáo viên đều không biết mình đạt giải mấy. Tại lễ trao giải, tôi có trò chuyện và biết nhiều thầy cô khác chuẩn bị bài giảng rất công phu. Chính vì thế, khi biết mình đạt giải Xuất sắc, tôi thực sự bất ngờ và hạnh phúc”, cô Ngân chia sẻ.

Chủ động học hỏi, đưa STEM và AI vào lớp học

Cô giáo Nguyễn Thị Hà Ngân học ngành Sư phạm Địa lý tại Trường Đại học Vinh – khóa tuyển sinh đầu vào khối A. Theo cô Ngân, nền tảng tư duy logic giúp mình tiếp cận môn Địa lý theo hướng khoa học, nhất là trong xử lý số liệu, phân tích biểu đồ và giảng dạy các nội dung về khí hậu, thủy văn, đất đai.

Trong quá trình giảng dạy tại Trường PT Dân tộc nội trú THPT số 2 Nghệ An, cô không ngừng tìm tòi phương pháp giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn. Hành trình đổi mới bắt đầu từ việc tự học, tìm kiếm tài liệu và chủ động tiếp cận các chương trình đào tạo chuyên sâu về giáo dục STEM.

Giai đoạn 2017-2018, khi STEM bắt đầu được quan tâm triển khai tại Việt Nam, cô tìm hiểu phương pháp này qua các nền tảng trực tuyến. Đến năm 2019, cô tham gia chương trình đào tạo về STEM, từng bước vận dụng kiến thức vào các tiết học Địa lí.

Cô Hà Ngân hoàn thành chương trình Vietnam AI for Education Program (VAIEP) - dự án giáo dục thúc đẩy đổi mới giáo dục thông qua ứng dụng AI. Ảnh: NVCC

Từ những kiến thức tích lũy được, cô xây dựng hoạt động học tập gắn với trải nghiệm, khuyến khích học sinh khám phá kiến thức thông qua các vấn đề thực tiễn. Cô cũng nỗ lực đưa mô hình robot giáo dục VEX IQ vào trường, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận công nghệ và tham gia các hoạt động khoa học kỹ thuật.

Năm 2019, cô đạt danh hiệu thủ khoa môn Địa lý tại kỳ thi giáo viên dạy giỏi tỉnh Nghệ An cấp THPT. Với cô Ngân, đổi mới phương pháp không chỉ là sử dụng thiết bị hay phần mềm mới mà còn là thay đổi cách tổ chức lớp học. Giáo viên cần hướng dẫn, đồng hành để học sinh chủ động khám phá, đặt câu hỏi và tìm lời giải cho những vấn đề đặt ra.

Trong các tiết học, cô chú trọng hoạt động trao đổi, tranh luận, phát triển tư duy phản biện và khả năng liên hệ kiến thức với đời sống. Những nội dung về địa hình, khí hậu, tài nguyên hay sự thay đổi không gian địa lý được tiếp cận thông qua số liệu, biểu đồ và tình huống thực tiễn.

Năm 2025, từ quá trình chủ động tìm kiếm cơ hội học tập, cô Ngân giành học bổng Future Learning Pioneers Scholarship mùa 1. Chương trình thuộc Vietnam AI for Education Program (VAIEP), dự án giáo dục phi lợi nhuận do FAROS Education & Consulting vận hành, hướng đến thúc đẩy đổi mới giáo dục thông qua ứng dụng AI hiệu quả và có trách nhiệm. Chương trình được tài trợ bởi Quỹ Sáng kiến Đổi mới (Alumni Exchange Innovation Fund) thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, nhân dịp kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ.

Khóa đào tạo kéo dài 6 tháng, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, giúp cô có thêm kiến thức để sử dụng AI hỗ trợ thiết kế bài học, xây dựng dự án học tập và phát triển năng lực học sinh. Khi ứng dụng công nghệ, cô chú trọng lựa chọn nội dung phù hợp, kiểm chứng thông tin và điều chỉnh học liệu theo đặc điểm người học.

Cô Hà Ngân luôn tìm tòi sáng tạo, đổi mới phương pháp dạy học để phát huy năng lực học sinh. Ảnh: Hồ Lài

Theo cô Ngân, AI có thể hỗ trợ thiết kế hình ảnh, video và học liệu số, nhưng giáo viên vẫn giữ vai trò quyết định trong lựa chọn kiến thức, kiểm chứng thông tin và tổ chức hoạt động dạy học. Đặc biệt, với những sản phẩm liên quan đến ngôn ngữ, văn hóa địa phương, việc tham khảo ý kiến người am hiểu là cần thiết để bảo đảm tính chính xác, phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số.

Chia sẻ về nghề nghiệp, cô cho biết: “Địa lý là môn học gắn liền với thực tế, vì vậy mỗi sự thay đổi về địa giới hành chính hay đổi mới trong giáo dục đều đòi hỏi giáo viên phải liên tục cập nhật kiến thức và đổi mới phương pháp. Bản thân tôi luôn cố gắng tìm tòi, học hỏi và sáng tạo, áp dụng những cách dạy mới để bài học trở nên sinh động, gần gũi với học sinh, xem đó là niềm vui, niềm yêu thích để nâng cao năng lực chuyên môn và gắn bó lâu dài với nghề”.

Bà Trương Thị Thanh Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường PT Dân tộc nội trú THPT số 2 Nghệ An, cho biết cô Nguyễn Thị Hà Ngân là giáo viên nhiệt huyết, ham học hỏi, chủ động đưa các phương pháp dạy học sáng tạo, từ STEM đến ứng dụng AI, vào môn Địa lý.