Cơ hội 'tái định vị' Huế trên bản đồ phát triển quốc gia

Lễ thiết triều Nguyên đán - một lễ hội cung đình dưới triều Nguyễn đã được nghiên cứu và tái hiện qua hình thức sân khấu hóa

Hội tụ nhiều giá trị đặc sắc

Sau khi trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương từ năm 2025, Huế đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn xây dựng một đô thị di sản đặc trưng, nơi hội tụ hài hòa giữa yếu tố văn hóa, sinh thái, cảnh quan và môi trường sống bền vững.

Đây không chỉ là bước chuyển về mặt hành chính mà còn là cơ hội mang tính lịch sử để tái định vị vai trò và giá trị của Huế trong tổng thể phát triển quốc gia. Việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/ TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi văn hóa không chỉ là cốt lõi làm nên bản sắc riêng có của Huế mà còn được xác định là nguồn lực chiến lược, có khả năng tạo ra sức bật mới cho tăng trưởng và phát triển dài hạn của thành phố.

TP Huế hội tụ nhiều giá trị đặc sắc như hệ thống di sản phong phú, chiều sâu lịch sử, bản sắc đô thị rõ nét, cảnh quan đặc thù cùng hệ sinh thái nghề thủ công, ẩm thực, lễ hội và nghệ thuật. Huế là địa phương duy nhất trong cả nước “sở hữu” 8 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh; cùng gần 1.000 di tích lịch sử, văn hóa, di sản văn hóa phi vật thể đã được công nhận và kiểm kê; hơn 500 lễ hội lớn nhỏ; hệ thống gần 20 điểm di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh… Theo các chuyên gia, nếu được tổ chức và quản trị hiệu quả, đây sẽ là nền tảng để Huế trở thành trung tâm văn hóa - du lịch - sáng tạo có sức cạnh tranh.

Theo ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở VHTT TP Huế, ý nghĩa cốt lõi của Nghị quyết số 80 đối với Huế là tạo cơ sở định hình mô hình “đô thị di sản - công nghiệp văn hóa”. Di sản không chỉ được bảo tồn như ký ức mà cần được “kích hoạt” thành nguồn lực phát triển thông qua giáo dục, sáng tạo, sản phẩm văn hóa chất lượng cao, du lịch văn minh và chuyển đổi số. “Thương hiệu Huế” chính là một tài sản văn hóa lớn để thực hiện điều này.

Nghị quyết cũng mở ra động lực để Huế tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng môi trường văn hóa và con người Huế trong bối cảnh mới, chú trọng nâng cao đời sống văn hóa cơ sở, văn hóa ứng xử đô thị và giáo dục thế hệ trẻ trước tác động của đô thị hóa và không gian số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa - di sản; phát triển các ngành công nghiệp văn hóa mũi nhọn phù hợp.

Ưu tiên nguồn lực

Sở VHTT TP Huế vừa tổ chức Hội nghị tham vấn “Chương trình hành động của Thành ủy Huế thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về Phát triển văn hóa Việt Nam”. Theo dự thảo, địa phương sẽ bảo đảm ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa, bố trí ngân sách cho lĩnh vực văn hóa đạt trên 3% tổng chi ngân sách hằng năm. Tập trung ưu tiên đầu tư cho các thiết chế văn hóa trọng điểm, các lĩnh vực có tính lan tỏa cao gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Thúc đẩy các thủ tục đầu tư, xây dựng hệ thống thiết chế mang tầm quốc giá và khu vực như: Bảo tàng Lịch sử, Trung tâm Hội nghị quốc tế, Bảo tàng quốc gia Cổ vật Cung đình Huế, Trung tâm Lưu trữ quốc gia tại Huế. Mục tiêu đến năm 2045, xây dựng Huế trở thành “Đô thị di sản đặc trưng - thông minh”, là trung tâm văn hóa đặc sắc của châu Á với hệ sinh thái văn hóa phong phú, đa dạng, giàu bản sắc và hiện đại. Công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và đóng góp 10% GRDP…

Dự thảo của Chương trình hành động nêu rõ 8 nhiệm vụ và giải pháp, bám sát điều kiện thực tiễn của địa phương, đặt trọng tâm vào việc khơi dậy và phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa Huế. Thông qua đó, các giá trị di sản không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong các lĩnh vực như du lịch văn hóa, công nghiệp sáng tạo.

Một trong những nội dung quan trọng của Chương trình hành động là xây dựng con người Huế phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới. Văn hóa không chỉ hiện hữu trong các di tích, lễ hội hay những giá trị nghệ thuật đặc sắc, mà còn được kết tinh và phản chiếu sinh động trong lối sống, cách ứng xử và phẩm chất nhân cách của mỗi người dân. Con người là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa văn hóa, đồng thời cũng là mục tiêu cao nhất của mọi chiến lược phát triển.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa, nguyên Giám đốc Sở VHTT góp ý rằng, Chương trình hành động cần làm rõ lợi thế so sánh để làm nổi bật Huế là thành phố di sản cấp quốc gia, là trục phát triển kinh tế văn hóa của đất nước; là thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam...

Cần thêm chính sách khuyến khích, đào tạo các tài năng, đào tạo các chuyên gia giỏi trển các lĩnh vực tổ chức sự kiện, đạo diễn các chương trình về văn hóa quy mô lớn. “Festival Huế mang thương hiệu quốc tế nhưng nhiều năm qua vẫn đi thuê Tổng đạo diễn, thậm chí đến đạo diễn âm thanh, ánh sáng, nghệ thuật cũng phải thuê”, ông Nguyễn Xuân Hoa dẫn chứng.