Cơ hội và thách thức khi Việt Nam vào tầm ngắm giám sát khí quyển ozon

Tăng cường giám sát khí quyển là bảo vệ sự sống của trái đất

Thông tin này được bà Maria Socorro Manguiat, Phó Thư ký điều hành Ban Thư ký Ozon, chia sẻ tại Cuộc họp mạng lưới cán bộ ozon quốc gia khu vực Nam Á, Đông Nam Á và quốc đảo Thái Bình Dương diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung này sẽ tiếp tục được thảo luận tại Hội nghị lần thứ 38 của các bên tham gia Nghị định thư Montreal (Montreal Protocol) dự kiến diễn ra vào tháng 11/2026. Sự kiện này tập trung vào việc tăng cường giám sát khí quyển, bảo đảm nguồn lực và củng cố cơ chế thực thi toàn cầu.

Theo Ban Thư ký Ozon, tại Hội nghị MOP37 trước đó, đại diện ban cố vấn của Quỹ Tín thác chung thuộc Công ước Vienna (Vienna Convention) đã trình bày danh sách 10 địa điểm ưu tiên xác định qua đánh giá khoa học. Trong đó, khu vực Nam Á có Ấn Độ hoặc Bangladesh, còn Đông Nam Á ghi nhận sự góp mặt của Việt Nam.

Việc đưa Việt Nam vào danh sách này tạo nền tảng quan trọng để gia tăng cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ quản lý các chất làm suy giảm tầng ozon.

Bà Maria Socorro Manguiat lưu ý việc lọt vào danh sách ưu tiên mới chỉ mở ra khả năng tiếp cận chứ chưa đồng nghĩa một trạm giám sát đã được quyết định thành lập hoặc vận hành chính thức.

Tại phiên họp lần thứ 48 của Nhóm công tác mở, Ban Thư ký đã giới thiệu công cụ tính toán chi phí trực tuyến giúp các quốc gia ước tính kinh phí thiết lập. Mọi bước triển khai tiếp theo sẽ phụ thuộc vào kết quả đánh giá khoa học, sự phối hợp đối tác và khả năng huy động nguồn lực trong nước.

Bên cạnh bài toán giám sát, hội nghị sắp tới cũng sẽ định hình nguồn lực cho Quỹ Đa phương (Multilateral Fund) giai đoạn 2027 đến 2029 nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Trong bối cảnh nhu cầu làm mát gia tăng, nguồn tài chính này đóng vai trò quyết định giúp chuyển đổi công nghệ có tác động thấp đến khí hậu.

Điểm mấu chốt đối với Việt Nam là việc bảo đảm năng lực tuân thủ các quy định thương mại, hệ thống cấp phép và báo cáo dữ liệu minh bạch.

Cột mốc năm 2026 cũng đánh dấu tròn 10 năm Bản sửa đổi Kigali được thông qua với 175 trên tổng số 198 bên tham gia đã hoàn tất phê chuẩn. Việc giảm dần việc sử dụng hydrofluorocarbon trong thiết bị lạnh và điều hòa không khí đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ cấp chính sách đến doanh nghiệp sản xuất. Những diễn biến tại các diễn đàn quốc tế gần đây cho thấy trách nhiệm tuân thủ đang trở thành thước đo năng lực hội nhập của mỗi quốc gia.

Thực tế này đòi hỏi các cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong nước phải chủ động nâng cấp hệ thống kỹ thuật cùng quy trình vận hành liên quan đến môi chất lạnh.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết quốc tế không chỉ giúp Việt Nam tận dụng hiệu quả các nguồn hỗ trợ tài chính từ các tổ chức toàn cầu mà còn củng cố vị thế trong chiến lược phát triển xanh. Khi các tiêu chuẩn môi trường ngày càng thắt chặt, năng lực làm chủ công nghệ và minh bạch dữ liệu sẽ là chìa khóa để bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế.