Cơ khí chế tạo bứt phá nhờ nghiên cứu và làm chủ công nghệ

Nâng cao tỷ lệ nội địa hóa

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, TS. Phan Đăng Phong, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, ngành cơ khí Việt Nam đã phát triển với nhiều chuyển biến tích cực, từng bước làm chủ công nghệ, mở rộng đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển thị trường.

Nhiều sản phẩm trước đây phải nhập khẩu hoàn toàn thì nay đã từng bước được thay thế bằng sản phẩm do chính ngành cơ khí trong nước chế tạo. Các doanh nghiệp, viện nghiên cứu đã thể hiện rõ năng lực tốt như: Dây chuyền thiết bị toàn bộ trong một số lĩnh vực công nghiệp, khuôn mẫu các loại, linh kiện cơ khí, dây cáp điện, linh kiện nhựa, cao su kỹ thuật...

Đáng chú ý, Viện đã từng bước tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng sản phẩm cho một số doanh nghiệp lớn như Toyota, Thaco, Thành Công, VinFast… tạo động lực thúc đẩy các ngành công nghiệp và kinh tế khác phát triển, qua đó trực tiếp và gián tiếp tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Theo một số nghiên cứu, linh kiện kim loại sản xuất trong nước đã đáp ứng được khoảng 15 - 40% nhu cầu linh kiện cho sản xuất ôtô (tùy chủng loại xe). Đối với lĩnh vực đường sắt, về đầu máy, toa xe hàng, toa xe khách, nếu các đơn hàng có số lượng phù hợp, các đơn vị trong nước có thể tham gia chế tạo với tỷ lệ nội địa hóa lên đến 60%.

Đơn cử, hiện Viện Nghiên cứu Cơ khí đang là nhà cung cấp các dây chuyền thiết bị, đồ gá hàn chính, thay thế các nhà thầu nước ngoài cho các nhà máy sản xuất ô tô lớn ở trong nước.

Bên cạnh đó, đã thực hiện thành công nhiều dự án tự động hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào các quy trình sản xuất trong các nhà máy công nghiệp như: Dự án “Thiết kế, cung cấp, lắp đặt và hướng dẫn vận hành hệ thống robot bốc xếp hàng tự động” cho Công ty Cổ phần Bột giặt LIX; Dự án “Hệ thống SCADA giám sát toàn bộ nhà máy sản xuất bột giặt”; Dự án “Chế tạo, cung cấp, lắp đặt hệ thống cân tự động đóng túi bột giặt Unilever”…

Viện cũng đã thực hiện thành công nhiều dự án lớn, trọng điểm của đất nước, sản phẩm của Viện được chủ đầu tư đánh giá chất lượng tương đương hàng nhập ngoại như thực hiện thiết kế, chế tạo các dây chuyền thiết bị đồng bộ cho các ngành điện, than, dầu khí, xi măng, giấy, khoáng sản... Đặc biệt, thực hiện thành công các gói thầu EPC và là đối tác chuyển giao công nghệ cho các nhà sản xuất nước ngoài.

Tăng tốc nghiên cứu làm chủ công nghệ

Quyết định số 2795/QĐ-BCT của Bộ Công Thương ban hành Chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển ngành Công Thương đến năm 2030 đã định hướng trọng tâm nghiên cứu phát triển, ứng dụng và chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển ngành Công Thương.

Trong đó, đối với lĩnh vực cơ khí, cơ điện tử, thiết bị điện, điện tử và tự động hóa, Chiến lược nêu rõ: Nghiên cứu thiết kế, chế tạo và đưa vào sử dụng các hệ thống thiết bị toàn bộ; kết cấu thép, chi tiết, cụm chi tiết lớn, phức tạp; hệ thống thủy lực, van, máy bơm; lò hơi, các loại bình, bồn chứa áp lực cao, chịu ăn mòn; các loại thiết bị nâng hạ, máy móc, thiết bị siêu trường, siêu trọng; thiết bị năng lượng tái tạo (gió, mặt trời...) và các thiết bị chuyên dụng phục vụ các ngành công nghiệp dầu khí, hóa chất, năng lượng, khai khoáng, chế biến chế tạo, vật liệu, xây dựng, giao thông, xử lý chất thải...

Nghiên cứu, làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo các loại động cơ diesel, động cơ xăng tiên tiến, công suất lớn, hiệu năng cao, thân thiện môi trường; thiết kế, chế tạo các chi tiết chính của ô tô, xe điện; sản xuất, lắp ráp ô tô, xe điện.

Đồng thời, nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và đưa vào sử dụng các thiết bị của hệ thống truyền tải và phân phối điện: thiết bị đo lường, máy biến dòng, máy biến áp 110kV - 500kV; máy cắt điện trung áp và cao áp; thiết bị hạn chế dòng ngắn mạch đến 500kV; chống sét đến 500kV; sứ chuỗi cách điện.

Nghiên cứu thiết kế, chế tạo và đưa vào sử dụng các loại máy móc thế hệ mới phục vụ sản xuất nông nghiệp: các loại máy kéo, canh tác, thu hoạch, bảo quản, chế biến các sản phẩm nông - lâm - ngư nghiệp, các kho bảo quản sản phẩm nông - lâm - ngư nghiệp.

Cùng với đó, nghiên cứu, hiện đại hóa thiết bị và công nghệ tự động hóa (CIM), ứng dụng, tích hợp các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, điều khiển học, công nghệ vật liệu mới... trong lĩnh vực cơ khí, chế tạo; thiết kế, chế tạo các mẫu máy công cụ hiện đại ứng dụng công nghệ PLC, CNC, NC và các thiết bị gia công đặc biệt; phát triển và ứng dụng các sản phẩm kim loại và composite cao cấp dùng trong các ngành công nghiệp công nghệ cao; làm chủ các công nghệ kiểm tra không phá hủy, công nghệ chiếu xạ công nghiệp và kỹ thuật hạt nhân...

Mặt khác, nghiên cứu làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo các thiết bị, linh kiện phần cứng cho ngành công nghiệp điện tử, tự động hóa: Động cơ điện, các bộ điều khiển, linh kiện bán dẫn, các thiết bị biến đổi chuẩn...

Nghiên cứu thiết kế, chế tạo và đưa vào ứng dụng các bộ/hệ thống điều khiển, các cơ cấu chấp hành có độ chính xác cao, các loại dụng cụ cắt tốc độ cao, các loại robot thông minh trong công nghiệp, các hệ thống tự động hóa quá trình sản xuất, sản xuất thông minh.

Ngoài ra, nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và đưa vào ứng dụng các hệ thống kho thông minh (smart warehouse) để lưu trữ, bảo quản hàng hóa trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là trong ngành logistics.

Quỳnh Nga