Có những 'con ma' không cần hóa trang vẫn ám ảnh ta mỗi ngày

Đêm Halloween kết thúc, những chiếc mặt nạ được gỡ bỏ, những bộ đồ hóa trang được xếp gọn vào ngăn tủ. Thế nhưng, trong cuộc sống thực, có những bóng ma khác, vô hình và dai dẳng hơn, vẫn lặng lẽ đồng hành cùng chúng ta vào tận sáng hôm sau. Đó là những nỗi sợ không cần bóng tối để hiện hình, chúng ẩn nấp trong ký ức, trong các mối quan hệ rạn nứt và cả trong những dự cảm bất an về một ngày mai chưa tới.

Có những con ma không cần hóa trang vẫn ám ảnh chúng ta mỗi ngày. Ảnh minh họa: Magnific.

Sự ám ảnh đầu tiên thường không bắt đầu từ hiện tại mà bén rễ từ những tổn thương xa xưa, thậm chí có thể từ thế hệ trước. Khi một người không dám bộc lộ cảm xúc thật hay luôn tự trách mình vì những lỗi lầm không phải của họ, có lẽ họ đang gánh vác thay những bóng ma quá khứ của gia đình.

Như tác giả Mark Wolynn chia sẻ trong cuốn sách nổi tiếng Nỗi đau này không thuộc về bạn: “Đôi khi, nỗi đau lẩn trốn vào trong cho đến lúc nó tìm được con đường biểu lộ ra ngoài hoặc được hóa giải. Sự biểu lộ này thường xuất hiện ở các thế hệ sau và có thể xuất hiện dưới dạng những triệu chứng khó tìm được lời giải thích”. Điều này cho thấy, việc nhận diện được sợi dây liên kết này là bước quan trọng để chúng ta ngừng coi nỗi sợ là một phần tính cách bất biến và bắt đầu hành trình tách bạch bản ngã khỏi những ám ảnh di truyền.

Trong không gian hẹp của những mối quan hệ, nỗi sợ lại hiện hình dưới dạng những khoảng cách không lời. Một lời góp ý chân thành bị bóp méo thành sự phán xét, một khoảng lặng tự nhiên bị coi là sự lạnh nhạt. Những bất ổn tâm lý khiến con người ta khao khát được yêu thương nhưng lại không biết cách bày tỏ, hoặc có tình cảm nhưng thiếu đi năng lực thấu cảm. Để hóa giải những bóng ma trong quan hệ, điều chúng ta cần không phải là thêm những lời giải thích, mà là khả năng nhìn xuyên qua lớp mặt nạ phòng vệ để thấy những điều đối phương chưa thể nói thành lời. Đó là lúc việc thấu hiểu tâm lý con người trở nên quan trọng.

Từ đó cuốn sách Để hiểu một người của tác giả David Brooks mở ra góc nhìn về những cảm xúc và yếu tố ẩn sau hành vi, giúp người đọc có thêm cơ sở để nhìn nhận người đối diện thay vì chỉ phản ứng với những gì thể hiện ra bên ngoài. Bởi đôi khi, điều chúng ta cần trong một mối quan hệ không phải là thêm một lời giải thích, mà là khả năng nhìn thấy những điều chưa được nói thành lời.

David Brooks - tác giả cuốn sách Để hiểu một người. Ảnh: The Washington Post

Sau cùng, nỗi sợ khó tránh nhất là sự bất an về những điều chưa xảy ra. Chúng ta dành quá nhiều thời gian để cố gắng kiểm soát mọi biến số để đổi lấy cảm giác an toàn. Tuy nhiên, cuộc sống vốn bất định. Thay vì xem bất an là điều phải loại bỏ bằng mọi giá, con người có thể học cách chấp nhận những biến động như một phần tự nhiên của đời sống, thay vì để nỗi lo về ngày mai lấy đi sự bình yên của hôm nay.

Đó cũng là tinh thần mà triết gia Alan Watts chia sẻ trong cuốn sách Minh triết từ nỗi bất an của mình. Thay vì xem bất an là một chướng ngại vật cần phải loại bỏ bằng mọi giá, chúng ta có thể học cách chấp nhận nó như một phần tự nhiên của đời sống. Và khi thôi cố gắng kiểm soát những gì nằm ngoài tầm tay, con người mới có thể thực sự tận hưởng sự tĩnh lặng của hiện tại.

Sách Minh triết từ nỗi bất an. Ảnh: H.Q

Dẫu vậy, đọc sách hay tự quan sát bản thân chỉ là những bước khởi đầu. Những tổn thương kéo dài, nỗi sợ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hoặc các biểu hiện của rối loạn tâm lý cần được đánh giá và hỗ trợ bởi chuyên gia phù hợp. Thấu hiểu bản thân không đồng nghĩa với việc phải tự mình giải quyết mọi vấn đề.

Cuộc đấu tranh với những nỗi sợ bên trong con người là một hành trình. Điều đáng sợ nhất không phải là chúng ta có nỗi sợ, mà là sống quá lâu với chúng đến mức quên mất rằng mình hoàn toàn có quyền lựa chọn một cách sống khác - một cách sống không còn bị ám ảnh bởi những chiếc mặt nạ của sự bất an.