Cổ phiếu bảo hiểm phân hóa: 'Mỏ vàng' tiền gửi nâng đỡ lợi nhuận nhưng chưa đủ tạo sóng

Kết quả kinh doanh nửa đầu năm 2026 của nhóm bảo hiểm cho thấy một điểm chung khá rõ: trong bối cảnh hoạt động khai thác bảo hiểm chưa tạo được bước đột phá, nguồn thu từ đầu tư tài chính vẫn là yếu tố quyết định tốc độ tăng trưởng lợi nhuận.

Tiền gửi hàng trăm nghìn tỷ đồng tiếp tục là "bệ đỡ" lợi nhuận

Đây cũng là lợi thế đặc thù của ngành bảo hiểm. Với lượng tiền nhàn rỗi rất lớn hình thành từ dự phòng nghiệp vụ và dòng tiền thu phí, các doanh nghiệp thường phân bổ vào tiền gửi ngân hàng, trái phiếu Chính phủ và các tài sản có thu nhập cố định nhằm đảm bảo an toàn vốn. Khi mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức tương đối cao trong nửa đầu năm, khoản đầu tư này tiếp tục mang lại nguồn thu ổn định.

Nhiều "ông lớn" bảo hiểm tiếp tục ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận nhờ nguồn thu tài chính dồi dào từ tiền gửi và trái phiếu.

Điển hình là Tập đoàn Bảo Việt (BVH). 6 tháng đầu năm, doanh thu hợp nhất đạt hơn 32.000 tỷ đồng, tăng 9,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế tăng tới 34,5%, đạt 2.289 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng gần 34%, lên 1.863 tỷ đồng.

Động lực chính đến từ hoạt động đầu tư tài chính. Riêng lợi nhuận từ hoạt động tài chính đạt gần 6.200 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, thu nhập từ lãi tiền gửi tăng tới 42%, đạt gần 4.927 tỷ đồng; lãi đầu tư trái phiếu và tín phiếu cũng tăng gần 18%, lên 2.868 tỷ đồng. Trong khi đó, các khoản đầu tư có mức độ biến động cao hơn như chứng khoán hay chênh lệch tỷ giá lại đóng góp khá nhỏ.

Đến cuối tháng 6, tổng tài sản hợp nhất của Bảo Việt đạt gần 316.000 tỷ đồng, trong đó doanh nghiệp đang nắm giữ hơn 166.700 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng. Nhiều khoản tiền gửi có lãi suất lên tới 8,6-8,9%/năm, tiếp tục tạo nguồn thu ổn định và giúp lợi nhuận tăng nhanh hơn nhiều so với doanh thu.

Xu hướng này cũng xuất hiện tại CTCP Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (ABI). Quý II, doanh thu bảo hiểm chỉ tăng khoảng 6%, nhưng lợi nhuận sau thuế tăng tới 33%. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận sau thuế đạt hơn 182 tỷ đồng, tăng khoảng 25%.

Bên cạnh việc tỷ lệ bồi thường giảm, doanh thu tài chính tăng mạnh là yếu tố quan trọng. Riêng quý II, doanh thu tài chính đạt gần 49 tỷ đồng, tăng 33%, gần như toàn bộ đến từ lãi tiền gửi có kỳ hạn.

Lợi thế của ABI đến từ cơ cấu tài sản khi doanh nghiệp đang nắm gần 3.900 tỷ đồng tiền và đầu tư tài chính, tương đương khoảng 75% tổng tài sản.

Tương tự, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh (BMI) ghi nhận lợi nhuận sau thuế 6 tháng tăng 27% lên 182 tỷ đồng.

Ngoài doanh thu phí bảo hiểm gốc tăng trưởng, doanh thu tài chính của doanh nghiệp tăng 14%, chủ yếu nhờ lãi tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu. Cùng với việc hoàn nhập dự phòng bồi thường và tiết giảm chi phí quản lý, lợi nhuận quý II tăng tới 58%.

Ở nhóm quy mô lớn, PVI tiếp tục thể hiện vị thế dẫn đầu khi doanh thu hợp nhất 6 tháng đạt gần 17.800 tỷ đồng, còn lợi nhuận trước thuế đạt gần 1.240 tỷ đồng, tương đương gần 200% kế hoạch nửa đầu năm.

Khác với BVH hay ABI, động lực của PVI không chỉ đến từ đầu tư tài chính mà còn nhờ hoạt động tái bảo hiểm hiệu quả. Hoa hồng nhượng tái bảo hiểm và khoản thu bồi thường từ các nhà tái bảo hiểm quốc tế đều tăng rất mạnh, giúp doanh nghiệp giảm đáng kể áp lực chi phí bồi thường trong bối cảnh doanh thu bảo hiểm gốc tiếp tục mở rộng.

Nhìn chung, đối với các doanh nghiệp sở hữu quy mô vốn lớn, danh mục đầu tư tài chính đang trở thành "tấm đệm" lợi nhuận quan trọng. Nguồn thu ổn định từ tiền gửi và trái phiếu không chỉ bù đắp phần nào biến động của hoạt động khai thác bảo hiểm mà còn giúp kết quả kinh doanh duy trì tăng trưởng ngay cả khi doanh thu phí bảo hiểm chỉ tăng ở mức một chữ số.

Lợi nhuận phân hóa, cổ phiếu chia hai thái cực

Ở chiều ngược lại, mùa báo cáo tài chính cũng cho thấy không ít doanh nghiệp bảo hiểm đang chịu áp lực lớn từ chi phí bồi thường và chi phí quản lý. Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm DBV (AIC) là ví dụ điển hình.

Quý II, doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng hơn 50%, lên 946 tỷ đồng. Doanh thu phí bảo hiểm thuần tiếp tục tăng trưởng, doanh thu tài chính cũng tăng hơn gấp đôi.

Tuy nhiên, chi phí bồi thường tăng gần 40%, chi phí khác của hoạt động bảo hiểm tăng hơn 60%, còn chi phí quản lý doanh nghiệp tăng tới 65%.

Kết quả, lợi nhuận sau thuế chỉ còn gần 1 tỷ đồng, giảm tới 95% so với cùng kỳ, cho thấy tăng trưởng doanh thu không đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh nếu chi phí không được kiểm soát.

Bảo hiểm Bảo Long (BLI) cũng trong tình trạng tương tự. Dù doanh thu bảo hiểm và doanh thu tài chính đều tăng, lợi nhuận trước thuế 6 tháng vẫn giảm 8%, còn lợi nhuận sau thuế giảm 17% do áp lực chi phí bồi thường và chi phí quản lý gia tăng.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 117.900 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ. Riêng bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 49.100 tỷ đồng, tăng 13,5%.

Tuy nhiên, tổng số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm tăng tới 18,2%, đạt khoảng 52.300 tỷ đồng, cao hơn đáng kể tốc độ tăng doanh thu phí. Điều này cho thấy áp lực bồi thường đang gia tăng trên phạm vi toàn ngành.

Thực tế, không chỉ DBV hay Bảo Long, nhiều doanh nghiệp khác như Bảo hiểm Bưu điện (PTI), Bảo hiểm BIDV (BIC), Vinare (VNR) hay Bảo hiểm DBC cũng ghi nhận lợi nhuận chịu sức ép bởi chi phí bồi thường và chi phí hoạt động tăng nhanh.

Diễn biến phân hóa trong kết quả kinh doanh cũng phản ánh khá rõ lên diễn biến cổ phiếu.

Từ đầu năm 2026 đến nay, nhóm bảo hiểm không còn là tâm điểm của dòng tiền như ngân hàng, thép hay bán lẻ. Thanh khoản phần lớn các cổ phiếu khá thấp, ngoại trừ BVH và PVI có quy mô vốn hóa lớn và giao dịch sôi động hơn.

Giá cổ phiếu bảo hiểm nhìn chung không ghi nhận những nhịp tăng mạnh như nhiều nhóm ngành chu kỳ. Thay vào đó, phần lớn duy trì trạng thái tích lũy với biên độ hẹp, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước triển vọng tăng trưởng chưa thực sự bứt phá của hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Ở góc độ đầu tư, nhóm cổ phiếu bảo hiểm vẫn được xem là nhóm phòng thủ nhờ nền tảng tài chính lành mạnh, lượng tiền mặt lớn và khả năng tạo dòng tiền ổn định từ danh mục đầu tư. Tuy nhiên, chính đặc điểm này cũng khiến dư địa tăng giá thường không quá đột biến trong các giai đoạn thị trường hưng phấn.

Triển vọng của nhóm cổ phiếu này trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố chính. Thứ nhất là mặt bằng lãi suất, bởi nếu lãi suất duy trì ở mức cao, nguồn thu từ tiền gửi và trái phiếu sẽ tiếp tục đóng vai trò "bệ đỡ" lợi nhuận. Thứ hai là khả năng kiểm soát tỷ lệ bồi thường và chi phí khai thác - yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng của hoạt động bảo hiểm cốt lõi.

Điều đó cũng đồng nghĩa, sự phân hóa nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn. Những doanh nghiệp vừa sở hữu danh mục đầu tư tài chính quy mô lớn, vừa duy trì được kỷ luật trong quản trị rủi ro và kiểm soát chi phí sẽ tiếp tục tạo ra lợi nhuận vượt trội, qua đó cổ phiếu có nhiều cơ hội thu hút dòng tiền trên thị trường chứng khoán. Trong khi đó, các doanh nghiệp phụ thuộc vào tăng trưởng doanh thu nhưng chưa cải thiện được hiệu quả khai thác sẽ vẫn đối mặt với áp lực lên cả kết quả kinh doanh lẫn diễn biến giá cổ phiếu.