Đại biểu Lê Thị Thúy Sen: Luật sửa đổi 3 luật ngân hàng thể hiện sự phản ứng chính sách kịp thời

Đại biểu Lê Thị Thúy Sen phát biểu ở tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng

Đồng tình với những ý kiến phát biểu trước đó, đại biểu Lê Thị Thúy Sen mong muốn làm rõ 3 vấn đề:

Thứ nhất, về cơ chế tài chính đặc thù của NHNN, đại biểu cho rằng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là Ngân hàng Trung ương của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Bên cạnh chức năng quản lý nhà nước giống các bộ, ngành khác, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam còn thực hiện chức năng của Ngân hàng Trung ương với những hoat động nghiệp vụ như đầu tư ngoại hối tại nươc ngoài, can thiệp thị trường ngoại hối trong nước, hoạt động trên thị trường mở, phát hành tín phiếu, phát hành và lưu thông tiền… Những hoạt động đó phát sinh doanh thu và chi phí. Để thực hiện được hoạt động nghiệp vụ của Ngân hàng Trung ương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần có nguồn vốn pháp định, các quỹ nghiệp vụ phù hợp với hoạt động ngân hàng.

Theo kinh nghiệm quốc tế, việc xử lý tài chính được thực hiện theo cơ chế, khoản doanh thu của Ngân hàng Trung ương được dùng cho hoạt động nghiệp vụ, trích lập các quỹ. Vì vậy, để phù hợp hoạt động đặc thù của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, thực tiễn triển khai hoạt động và kinh nghiệm quốc tế, cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được thiết kế theo hướng kết quả doanh thu sau khi trừ các chi phí hoat động của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trích lập các quỹ theo quy định, nếu dương thì phần còn lại nộp ngân sách Nhà nước là phù hợp. Trong trường hợp âm, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ bù đắp bằng kết quả tài chính dương ở những năm sau mà không sử dung ngân sách nhà nước để bù lỗ.

Thực tiễn trong những năm qua, cơ chế tài chính đặc thù đang áp dụng và phát huy hiệu quả. Do vậy, quy định này trong Luật sửa đổi là phù hợp. Đồng thời, sau khi Luật sửa đổi được thông qua, Chính phủ sẽ ban hành Nghị định quy định chi tiết về cơ chế tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước đảm bảo đúng quy định của pháp luật.

Thứ hai, về các trường hợp được sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, đại biểu cho rằng vấn đề này liên quan đến chủ quyền tiền tệ quốc gia và chống ngoại tệ hóa nền kinh tế. Theo kinh nghiệm quốc tế, việc sử dụng ngoại tệ về cơ bản thực hiện theo nguyên tắc “Dĩ bất biến - Ứng vạn biến”. “Dĩ bất biến” là quy định nghiêm về việc sử dụng ngoại tệ vì liên quan đến chủ quyền tiền tệ quốc gia và hoạt động quản lý ngoại hối. Nếu việc này quản lý không tốt sẽ tác động xấu đến nền kinh tế. “Ứng vạn biến” là do yêu cầu về thương mại, lợi ích quốc gia, cam kết quốc tế, mục tiêu phát triển kinh tế, điều hành chính sách tiền tệ một số quốc gia sẽ cho phép sử dụng ngoại tệ trong một số trường hợp, phạm vi, thời điểm nhất định. Điều này phản ứng linh hoạt tùy quan hệ ngoại giao, mục tiêu kinh tế và phạm vi thực hiện, phát sinh thực tế.

Vì vậy, đại biểu đồng tình với Dự án luật theo hướng “trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trên hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức khác không được sử dụng ngoại hối”.

Để đảm bảo tính ổn định của hệ thống pháp luật, đại biểu Lê Thị Thúy Sen đề nghị điều luật này nên được thiết kế theo hướng giao Thống đốc quy định những trường hợp được sử dụng ngoại tệ. Điều này vẫn đảm bảo đúng quy định của các chủ trương và tạo điều kiện để phản ứng linh hoạt “Ứng vạn biến” với những yếu tố biến động như mục tiêu thương mại, kinh tế, điều hành, cam kết quốc tế, phát sinh thực tiễn.

Thống đốc quy định điều này cũng sẽ chịu sự giám sát của các cơ quan chức năng trên nguyên tắc “Dĩ bất biến” là đảm bảo chủ quyền tiền tệ quốc gia, lợi ich quốc gia, dân tộc.

“Trong thực tế, về thực chất những quy định này đang được áp dụng theo Pháp lệnh số 28/2005/PL-UBTVQH của Ủy ban thường vụ Quốc hội ngày 12/12/2005. Việc quy định trong Luật sửa đổi này đảm bảo Luật hóa quyền con người phù hợp với Hiến pháp”, đại biểu Lê Thị Thúy Sen nhấn mạnh.

Thứ ba, về việc cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác so với mức quy định để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, đại biểu cho rằng mục tiêu phát triển 2 con số là mục tiêu lớn, khát vọng lớn để đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới. Để thực hiện mục tiêu này, nhu cầu về vốn nói chung và vốn tín dụng nói riêng là rất lớn. Thực tế nền kinh tế Việt Nam hiện nay, nguồn vốn cho nhu cầu phát triển vẫn phụ thuộc lớn vào vốn ngân hàng. Mặc dù về nguyên tắc cần đảm bảo nguyên lý cân đối vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn từ nhiều nguồn khác nhau. Dù bất kể giải pháp nào thì vẫn phải đảm bảo nguyên tắc giữ hệ thống ngân hàng phát triển an toàn và ổn định.

Thực tế, để đáp ứng nhu cầu vôn cho nền kinh tế, ngày 1/7/2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã ban hành thông tư chính thức nới tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được dùng cho vay trung và dài hạn từ 30-40%. Quy định này giúp các TCTD giảm áp lực vốn, tăng khả năng cho vay và hỗ trợ phát triển kinh tế đặc biệt là các dự án, công trình lớn.

Vì vậy, theo đại biểu, quy định việc cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác so với mức quy định để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội là cần thiết, tạo điều kiện để các TCTD có cơ sở pháp lý đưa vốn ra nền kinh tế phù hợp với bối cảnh hiện nay. Đồng thời, quy định này tạo hành lang pháp lý để có thể cá thế hóa tỷ lệ an toàn đối với từng TCTD trên nguyên tắc đảm bảo an toàn TCTD và hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, để tránh lạm dụng chính sách, cần có sự kiểm soát thông qua các thiết chế quản lý nhà nước như thanh tra, giám sát và kiểm toán nhà nước. Vì vậy, đại biểu Lê Thị Thúy Sen đồng tình với quy định này và giải pháp “Đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng phải xây dựng và thực hiện lộ trình để đảm bảo tuân thủ mức quy định”.