Công bằng trong chính sách thuế để tạo cơ hội lâu dài cho kinh tế bứt tốc

Chính sách nhân văn nhưng phải thống nhất

Tại Phiên thảo luận, đa số các ĐBQH đều bày tỏ đồng tình và đánh giá rất cao tinh thần trách nhiệm, sự quyết liệt của Quốc hội và Chính phủ trong điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đồng tình và đánh giá cao đề xuất của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Cụ thể, mức ngưỡng này dự kiến sẽ được điều chỉnh tăng gấp đôi so với hiện tại, từ mức 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng. Đây là chủ trương nhân văn, nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng các hộ sản xuất kinh doanh trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn.

“Dù việc nâng ngưỡng có thể làm giảm nguồn thu từ thuế trong ngắn hạn, nhưng sẽ tạo ra tác động tích cực về lâu dài. Việc nới rộng ngưỡng sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ mạnh dạn mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả sản xuất và tham gia thị trường một cách phấn khởi hơn, từ đó góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển”, ĐBQH Phạm Văn Hòa khẳng định.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành Phiên thảo luận tại Hội trường sáng 23/4

Tuy nhiên, ĐBQH Phạm Văn Hòa cũng chỉ ra rủi ro tiềm ẩn liên quan đến công tác quản lý thuế, lo ngại khi nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng, tình trạng các hộ kinh doanh cố tình khai báo doanh thu thấp hơn ngưỡng quy định để "né" thuế vẫn sẽ xảy ra.

Để đảm bảo chính sách đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và công bằng, đại biểu đề nghị cần tăng cường công tác quản lý. Cụ thể, đội ngũ cán bộ thuế phải thường xuyên thực hiện kiểm tra, đôn đốc và nhắc nhở các cơ sở kinh doanh. Đặc biệt, cần yêu cầu về sự công tâm, minh bạch và lành mạnh trong quá trình thực thi nhiệm vụ của cán bộ thuế khi tiến hành kiểm tra, nhằm ngăn chặn các hành vi kê khai gian lận và đảm bảo sự công bằng cho tất cả các đối tượng nộp thuế.

Quang cảnh Phiên thảo luận

Trong khi đó, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) lưu ý rằng, cách thiết kế như dự thảo tại Điều 3 về quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp dựa trên tổng doanh thu năm là chưa phản ánh đúng bản chất của sắc thuế, vì thuế thu nhập doanh nghiệp phải dựa trên thu nhập (lợi nhuận), chứ không phải dựa trên doanh thu. Bởi kinh doanh rất đa dạng, có những đơn vị dù doanh thu nhỏ nhưng lợi nhuận lại rất cao, ngược lại có những đơn vị doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thực tế lại thấp.

Báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp cũng đã đưa ra những cảnh báo quan trọng về vấn đề này. Cụ thể, việc áp dụng ngưỡng doanh thu làm căn cứ miễn thuế sẽ tạo ra khoảng cách quá lớn về nghĩa vụ tài chính giữa nhóm doanh nghiệp nằm ngay dưới ngưỡng và nhóm doanh nghiệp đạt hoặc vượt "ngưỡng". Điều này tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến các hành vi lợi dụng chính sách như che giấu doanh thu thực tế, thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu, cố tình chia nhỏ doanh nghiệp để duy trì mức doanh thu thấp nhằm hưởng ưu đãi từ Nhà nước. Do vậy, nếu Điều 3 tiếp tục được duy trì, cơ quan soạn thảo cần thiết lập các cơ chế kiểm soát chặt chẽ, rõ ràng hơn để ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách, đảm bảo tính công bằng và thực chất của quy định.

Đồng tình với quan điểm này, ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phân tích, nguy cơ lợi dụng chính sách khi áp dụng "ngưỡng" doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp còn tiềm ẩn khi trong thực tiễn, có thể phát sinh tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân để giữ doanh thu dưới ngưỡng miễn thuế. Do đó, cần bổ sung quy định về các bên có liên quan, cũng như cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ kiểm soát nhằm bảo đảm tính công bằng và chống thất thu ngân sách.

Để đơn giản hóa thủ tục và tạo thuận lợi cho người nộp thuế, ĐBQH Thạch Phước Bình đề nghị nghiên cứu áp dụng một ngưỡng" doanh thu thống nhất cho các sắc thuế gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cùng một quy mô kinh doanh. Việc thống nhất này sẽ giúp người dân dễ dàng xác định nghĩa vụ thuế, đồng thời giảm chi phí quản lý cho cơ quan thuế … có như vậy mới tạo sự công bằng giữa doanh nghiệp nhỏ với hộ kinh doanh, khuyến khích hộ kinh doanh nâng lên thành doanh nghiệp, tránh tình trạng lách luật, trục lợi chính sách bằng việc chia doanh nghiệp lớn thành nhiều công ty nhỏ để trốn thuế, gây thất thu ngân sách.

Khuyến khích phát triển và sử dụng xe ô tô điện là phù hợp

Nhiều ý kiến phát biểu tại Hội trường đồng tình việc khuyến khích phát triển và sử dụng xe ô tô điện chạy bằng pin, nhận định nội dung này đã được Bộ Xây dựng đánh giá là phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thực hiện cam kết Net Zero, đưa phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.

Các đại biểu tán thành Điều 4 của dự thảo Luật theo hướng kéo dài thời gian ưu đãi Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin. Đây là giải pháp không chỉ giúp giảm tiếng ồn và ô nhiễm không khí tại đô thị mà còn mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp mới, tạo thêm việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

ĐBQH phát biểu tại phiên làm việc

Tuy nhiên, ĐBQH Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) lưu ý cần xem xét song song hai nhóm chính sách: Một là, tiếp tục duy trì chính sách ưu đãi thuế đối với xe điện, hỗ trợ phát triển hệ thống trạm sạc, hạ tầng kỹ thuật và khuyến khích chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện với môi trường; Hai là, ban hành quy định bắt buộc các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng, xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chuyên nghiệp, đầu tư nghiên cứu công nghệ tái chế và thay thế các loại pin công nghệ cũ bằng loại pin thế hệ mới an toàn hơn với môi trường, để tránh tình trạng khắc phục được ô nhiễm này nhưng lại phát sinh một loại ô nhiễm khác.

ĐBQH Phạm Văn Hòa thì cho rằng, cần có sự công bằng trong chính sách thuế giữa xe điện và xe xăng vì hiện nay, các doanh nghiệp sản xuất xe xăng - những đơn vị từng được Nhà nước khuyến khích đầu tư đang không nhận được ưu đãi thuế. Do đó, cần xem xét lại để tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, tránh tình trạng có sự so sánh giữa các loại phương tiện.