Tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật sửa bốn luật về thuế: Tạo hành lang pháp lý thuận lợi, hỗ trợ tối đa cho người dân và doanh nghiệp

Trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, chiều 21/4/2026, Quốc hội khóa XVI tiến hành thảo luận tại Tổ về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Phiên thảo luận tại Tổ 4. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

Cần thiết sửa đổi, bổ sung các luật, thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân

Phiên thảo luận tại Tổ 4 gồm Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) các tỉnh Khánh Hòa, Lào Cai và Đoàn ĐBQH TP. Huế có sự tham dự của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung.

Góp ý về các dự án Luật này, các ý kiến của đại biểu tại Tổ 4 thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) nhằm hoàn thiện quy định về chính sách thuế TNCN, thuế GTGT và thuế TNDN đối với hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp quy mô nhỏ nhằm khuyến khích, tạo động lực phát triển cho cá nhân, doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế.

Các ý kiến bày tỏ sự nhất trí cao với nội dung Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính về tính cấp bách của dự án Luật về thuế; đồng thời cho rằng, đây không chỉ là việc điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần mà là giải pháp then chốt nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, khẳng định vai trò động lực quan trọng của khu vực này đối với nền kinh tế. Trong bối cảnh áp lực lạm phát và giá nhiên liệu biến động phức tạp của năm 2026, các quy định về ngưỡng chịu thuế hiện hành đã bộc lộ sự bất cập, gây áp lực trực tiếp lên hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Do đó, các đại biểu khẳng định, việc ban hành Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn là quyết định đúng đắn, kịp thời, đảm bảo an sinh xã hội và thực thi chiến lược an ninh năng lượng quốc gia.

Phân cấp thẩm quyền: Bước ngoặt trong điều hành chính sách thuế

Tại Tổ 6, các ĐBQH thuộc đoàn Đồng Nai và Thái Nguyên đã tập trung phân tích sâu về tính cấp bách của việc phân cấp thẩm quyền, sự cần thiết của các chính sách ưu đãi thuế xanh và đảm bảo tính công bằng trong quản lý thuế.

Đại biểu Nguyễn Công Long (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) nhấn mạnh việc sửa đổi cùng lúc bốn dự án luật thuế lần này thể hiện một định hướng chính sách rất lớn của Chính phủ. Điểm cốt lõi và được coi là bước ngoặt chính là sự thay đổi về thẩm quyền quyết định các mức thuế. Trước đây, các quy định hiện hành đều do Quốc hội ấn định trực tiếp mức thu cụ thể trong luật. Ví dụ, ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng đối với thuế thu nhập cá nhân (TNCN), giá trị gia tăng (GTGT) và thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là con số được luật hóa cố định. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy khi áp dụng trong thời gian dài, những con số này đã bộc lộ sự bất cập, không còn phù hợp với biến động kinh tế.
"Việc chuyển từ quyết định của Quốc hội sang giao quyền cho Chính phủ là một bước chuyển rất lớn, thể hiện sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế trong nước, quốc tế tác động phức tạp như hiện nay, cần có sự quyết định quyết đoán, nhanh chóng và kịp thời để thuận lợi cho việc điều hành kinh tế", đại biểu Nguyễn Công Long phân tích.

Đại biểu Nguyễn Công Long, ĐBQH tỉnh Đồng Nai phát biểu thảo luận tại Tổ 6. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Trinh (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) cho rằng việc giao Chính phủ quy định chi tiết ngưỡng doanh thu tính thuế sẽ giúp chính sách phản ứng linh hoạt hơn với thực tiễn. Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch, các đại biểu đề nghị cần đưa vào luật các nguyên tắc định hướng rõ ràng, chẳng hạn như căn cứ vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hoặc mức lương tối thiểu vùng để Chính phủ làm cơ sở điều chỉnh.

Bên cạnh việc ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp, các đại biểu vẫn bày tỏ sự băn khoăn về tác động của việc miễn, giảm thuế đến ngân sách Nhà nước. Đại biểu Nguyễn Công Long đề nghị Chính phủ cần giải trình cụ thể hơn về mức độ tác động này, bởi các kế hoạch đầu tư công và ngân sách thường được ấn định theo giai đoạn 5 năm hoặc hàng năm dựa trên đánh giá nguồn thu ổn định. Nếu Chính phủ được trao quyền điều chỉnh linh hoạt, cần phải làm rõ nó ảnh hưởng thế nào đến các kế hoạch vĩ mô đã được thông qua. Việc làm rõ các tác động này sẽ giúp Quốc hội yên tâm hơn khi quyết định một hướng chính sách có thay đổi lớn như vậy.

Thuế tiêu thụ đặc biệt: Kích cầu xe điện và lộ trình "xanh hóa" giao thông

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc sửa đổi Biểu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xe điện khi Chính phủ đề xuất phương án hạ thuế suất và kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi. Các đại biểu đánh giá cao việc hạ thuế suất ngay từ đầu năm 2026 đối với các loại xe chở người dưới 24 chỗ vì đây là vấn đề cấp bách để kích thích sản xuất và tiêu dùng. Mặc dù có ý kiến cho rằng thời điểm năm 2031 còn xa và chưa cần đưa vào sửa đổi ngay, nhưng đại biểu Nguyễn Công Long cho rằng nếu phương án sửa đổi mang lại lợi ích ngay lập tức cho doanh nghiệp và người dân thì hoàn toàn có lý.
Về vấn đề này, đại biểu Phạm Văn Trinh lưu ý rằng chính sách thuế chỉ là một phần, để thực sự thúc đẩy xe điện, Chính phủ cần đẩy nhanh quy hoạch và quy định về trạm sạc. Đại biểu cho rằng nếu không có quy định rõ ràng về hạ tầng trạm sạc, việc phát triển sẽ không theo quy hoạch, tiềm ẩn nguy cơ an toàn điện và cháy nổ. Ngoài ra, cần có chuẩn kết nối thống nhất và khung pháp lý về phí dịch vụ để một trạm sạc có thể phục vụ nhiều hãng xe khác nhau, thay vì mỗi hãng dùng một phần mềm và đầu sạc riêng.

Tính hợp pháp của việc hồi tố và lợi ích của người dân

Cũng tham gia thảo luận tại Tổ 6, đại biểu Điểu Huỳnh Sang (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) bày tỏ sự thống nhất với phương châm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ vượt qua khó khăn. Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn về hiệu lực thi hành của luật, cụ thể là quy định tại Điều 5 về việc áp dụng hiệu lực trở về trước (hồi tố). Dẫn chứng Điều 55 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Điểu Huỳnh Sang nhắc lại nguyên tắc chỉ trường hợp thật sự cần thiết vì lợi ích chung của xã hội mới được hồi tố.
Ở góc độ của doanh nghiệp, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) bày tỏ sự ủng hộ và đồng tình với nội dung Dự thảo Luật trong việc phân quyền cho Chính phủ trong việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp, nhất là khi tình hình kinh tế bị ảnh hưởng bởi một số biến động trên thế giới. Đại biểu cho rằng chính sách này hỗ trợ người nộp thuế trong bối cảnh chi phí đầu vào của sản xuất, kinh doanh gia tăng đáng kể, qua đó tăng cường nguồn lực để sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Để phát huy tính linh hoạt trong điều hành chính sách tài khóa của Chính phủ, đặc biệt là chính sách thuế, cần nghiên cứu, bổ sung cơ chế phân quyền phù hợp trong việc xác định ngưỡng miễn thuế. Đại biểu kiến nghị Quốc hội xem xét quy định theo hướng giao Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh ngưỡng miễn thuế trên cơ sở các tiêu chí định lượng rõ ràng, có tính đến điều kiện kinh tế - xã hội, mặt bằng thu nhập và chi phí sinh hoạt của từng vùng, từng địa phương, điều này phù hợp với thực tiễn phát triển chưa đồng đều giữa các địa phương.

Về hiệu lực thi hành, đại biểu cho rằng dự thảo Luật hiện chưa ghi nhận quy định “áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026” và đề nghị bổ sung điểm này vào dự thảo. Đồng thời, kiến nghị cân nhắc quy định này bởi các quy định của Luật này đều theo hướng thuận lợi, hỗ trợ người nộp thuế, qua đó đóng góp hiệu quả cho ngân sách nhà nước, vì vậy cần bảo đảm chính sách được triển khai kịp thời hơn. Theo đại biểu, nếu “áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026” có thể làm chậm việc thụ hưởng chính sách đối với một bộ phận doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Do đó, cần có cơ chế áp dụng theo hướng linh hoạt hơn theo hướng: đối với kỳ tính thuế của doanh nghiệp kết thúc sau thời điểm Luật này có hiệu lực thì được áp dụng các quy định của Luật này cho toàn bộ kỳ tính thuế đó. Quy định như vậy sẽ bảo đảm người nộp thuế sớm được thụ hưởng chính sách có lợi, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi và phù hợp mục tiêu hỗ trợ của chính sách.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) cho rằng ban đầu cũng rất băn khoăn, tuy nhiên, giải trình của Chính phủ cho thấy đây là trường hợp "hồi tố có lợi". Đại biểu giải thích, việc hồi tố này tránh yếu tố phức tạp bởi nếu không hồi tố về ngày 1/1/2026 sẽ dẫn đến tình trạng một năm có hai kỳ tính thuế khác nhau cho hộ gia đình và cá nhân, gây khó khăn rất lớn cho việc thực hiện. Đồng thời việc áp dụng thống nhất cho cả năm tính thuế sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho đối tượng chịu tác động.

Đảm bảo công bằng trong quản lý thuế

Một khía cạnh tâm lý xã hội đáng chú ý được đại biểu Điểu Huỳnh Sang nêu ra là hiện nay cử tri không chỉ sợ bị xử phạt mà còn sợ nợ đọng thuế. Với sự phổ biến của ứng dụng eTax Mobile, chỉ cần một khoản nợ nhỏ cũng khiến người dân lo lắng. Điều này cho thấy việc sửa đổi luật thuế cần phải đi đôi với sự rõ ràng, dễ hiểu để người dân yên tâm thực hiện nghĩa vụ.

Đại biểu Điểu Huỳnh Sang, ĐBQH tỉnh Đồng Nai phát biểu. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Quốc Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) nhấn mạnh đến yếu tố công bằng xã hội và đề nghị Chính phủ phải có giải pháp quyết liệt để chống thất thu thuế. Thực tế hiện nay có tình trạng nhiều hộ kinh doanh không dùng tài khoản ngân hàng đã đăng ký mà chuyển sang thu tiền mặt để tránh thuế. Điều này gây bất công với chấp hành tốt, thanh toán qua tài khoản thì phải đóng thuế đầy đủ, trong khi những người dùng tiền mặt lại giảm được mức đóng. Vì vậy Chính phủ cần có cơ chế quản lý chặt chẽ để đảm bảo tính công bằng giữa các đối tượng nộp thuế.
Phiên thảo luận tại Tổ 6 cho thấy sự đồng thuận cao của các đại biểu đối với nỗ lực và tinh thần cầu thị của Chính phủ trong việc hoàn thiện các dự án luật thuế. Việc sửa đổi đồng bộ bốn luật thuế không chỉ là một nhiệm vụ lập pháp đơn thuần mà là giải pháp then chốt để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, các đại biểu cũng mong muốn Chính phủ sẽ tiếp tục làm rõ các tiêu chí định lượng trong việc điều chỉnh thuế, đảm bảo tính thận trọng, chặt chẽ và đặc biệt là sự công bằng tuyệt đối trong thực thi chính sách thuế.