Sửa đổi 4 luật thuế: Cần có nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu

Làm rõ hơn cơ chế kiểm soát

Ngày 23/4, tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - đoàn Hải Phòng

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga - đoàn Hải Phòng cho biết, qua nghiên cứu hồ sơ dự án luật, nhiều vấn đề lớn đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý khá rõ.

Tập trung vào một số điểm cần làm chặt hơn để khi luật ban hành có thể vận hành ổn định, minh bạch và hạn chế bị lợi dụng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cơ bản tán thành việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu, nhưng đề nghị làm rõ hơn cơ chế kiểm soát việc thực hiện.

Dự thảo mới đã bổ sung nguyên tắc Chính phủ quy định mức doanh thu năm căn cứ bối cảnh kinh tế xã hội trong từng thời kỳ. Đây là nội dung tiếp thu cần thiết.

Tuy nhiên, theo đại biểu, vấn đề không chỉ là giao ai quy định, mà còn là quy định xong thì kiểm soát bằng cách nào. Nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để không phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng, thì rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.

"Bộ Tư pháp khi thẩm định cũng đã đặt ra yêu cầu phải bổ sung tiêu chí, nguyên tắc để bảo đảm tính hợp lý, khả thi và áp dụng thống nhất" - đại biểu cho hay.

Vì vậy, đại biểu đề nghị trong văn bản quy định chi tiết, Chính phủ cần thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu; đồng thời có cơ chế báo cáo định kỳ để bảo đảm việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu thực sự đúng mục tiêu hỗ trợ, không trở thành kẽ hở làm thất thu ngân sách.

Góp ý về Điều 3, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đồng ý về mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt mà hồ sơ dự án luật đang theo đuổi.

Nhưng ở góc độ kỹ thuật chính sách, đại biểu cho rằng, cần cân nhắc kỹ hơn quy định: Thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức có tổng doanh thu năm dưới mức quy định của Chính phủ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.

"Vấn đề ở đây là thuế thu nhập doanh nghiệp về bản chất là thuế đánh vào thu nhập, còn dự thảo lại dùng doanh thu làm căn cứ miễn thuế. Cơ quan thẩm tra đã ghi nhận có ý kiến cho rằng cách thiết kế này chưa thật đúng bản chất của sắc thuế, vì có doanh nghiệp doanh thu nhỏ nhưng lợi nhuận rất cao, trong khi có doanh nghiệp doanh thu lớn nhưng lãi rất thấp" - đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ.

Đáng chú ý hơn, Bộ Tư pháp trong báo cáo thẩm định cũng đã cảnh báo nguy cơ phát sinh khoảng cách lớn về nghĩa vụ tài chính giữa doanh nghiệp ngay dưới ngưỡng và doanh nghiệp bằng hoặc vượt ngưỡng, từ đó có thể dẫn đến tình trạng che giấu doanh thu, thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu, thậm chí chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi.

Vì vậy, theo đại biểu, nếu vẫn giữ Điều 3 thì cần làm rõ hơn ngay từ luật hoặc ít nhất trong hồ sơ giải trình hai vấn đề: Một là, cơ chế kiểm soát chống lợi dụng chính sách.

Hai là, lý do vì sao chọn doanh thu mà không phải tiêu chí khác phản ánh sát hơn năng lực tài chính thực của doanh nghiệp. "Nếu không làm chặt, chính sách rất dễ đúng về mục tiêu nhưng khó bền vững trong thực thi" - nữ đại biểu đoàn Hải Phòng bày tỏ.

Cần triển khai đồng bộ các giải pháp ngoài thuế

Đối với Điều 4, đại biểu tán thành, nhưng đề nghị nhìn đây là một chính sách tài khóa có điều kiện, không phải một ưu đãi đơn lẻ.

Hồ sơ hiện nay đã khá đầy đủ để ủng hộ việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế suất ưu đãi đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030. Cơ quan soạn thảo cũng đã tiếp thu đúng hướng về kỹ thuật lập pháp khi đưa nội dung này vào dự án Luật thay vì tách thành nghị quyết riêng.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga tán thành cao vì chính sách này phù hợp với mục tiêu chuyển đổi xanh, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và tạo ổn định chính sách cho thị trường.

Tuy nhiên, đề nghị cần nhấn mạnh rõ: Ưu đãi thuế chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm hạ tầng sạc, khả năng đáp ứng của lưới điện phân phối, xử lý pin thải và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Chính hồ sơ đánh giá tác động đã thừa nhận rủi ro quá tải cục bộ lưới điện, thách thức xử lý pin sau sử dụng và tác động giảm thu ngân sách khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm.

Do đó, đại biểu đề nghị sau khi luật được thông qua, Chính phủ cần triển khai đồng bộ các giải pháp ngoài thuế để chính sách này không chỉ kích cầu tiêu dùng, mà còn thực sự thúc đẩy một hệ sinh thái giao thông xanh bền vững.