Công bố Quy hoạch chung đô thị và công nhận đô thị loại I: Tầm nhìn chiến lược và sứ mệnh cực tăng trưởng mới

Thưa đồng chí, việc sáp nhập địa giới hành chính và lập Đồ án Quy hoạch chung đô thị mới có ý nghĩa như thế nào trong việc giải quyết những "điểm nghẽn" lịch sử của địa phương?

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng: Tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang trước đây đều là những địa phương phát triển công nghiệp năng động. Tuy nhiên, dưới góc độ quản lý không gian đô thị cả hai đều có những bất cập do bị giới hạn bởi ranh giới hành chính.

Một góc đô thị phường Bắc Giang. Ảnh: Quốc Trường.

Về hạ tầng, dù nằm trên cùng hành lang kinh tế nhưng giữa các khu công nghiệp trọng điểm bị chia cắt bởi sông Cầu. Việc thiếu cầu vượt sông và các tuyến kết nối làm gia tăng chi phí logistics, tạo áp lực quá tải lên Quốc lộ 1A.

Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1389/QĐ-TTg ngày 23/7/2026 đánh dấu bước ngoặt lịch sử mở ra tư duy kiến tạo phát triển đô thị hoàn toàn mới. Bắc Ninh đứng trước ngưỡng cửa trở thành cực tăng trưởng chiến lược của Vùng Thủ đô và hình mẫu siêu đô thị quốc tế.

Về dư địa phát triển, tỉnh Bắc Ninh cũ có diện tích nhỏ nhất cả nước nhưng tốc độ công nghiệp hóa nhanh, mật độ xây dựng cao, gây xung đột giữa phát triển công nghiệp với bảo tồn văn hóa và môi trường. Trong khi đó, không gian rộng lớn của tỉnh Bắc Giang cũ chưa kịp phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội cấp vùng.

Về môi trường, việc chia cắt địa giới khiến sông Cầu thành ranh giới hành chính kiêm nơi tiếp nhận xả thải, gây ô nhiễm lưu vực.

Sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số đã tạo nên một không gian rộng 4.713,75 km2. Quyết định số 1389/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đã xóa bỏ hoàn toàn rào cản hành chính, giải quyết triệt để những điểm nghẽn này, mở ra không gian bứt phá cho giai đoạn phát triển mới.

Đồng chí có thể cho biết, đồ án quy hoạch lựa chọn tư duy kiến tạo nào để khẳng định vị thế của Bắc Ninh đối với Vùng Thủ đô cũng như các tỉnh lân cận?

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng: Chúng tôi xác định quy hoạch không thể đi theo lối mòn cơ học hay dàn trải. Đồ án đã chuyển đổi căn bản từ tư duy “đô thị công nghiệp đơn thuần” sang “đô thị đa cực, đa trung tâm, kết nối giao thông đa phương thức”. Hệ thống các dòng sông lớn như sông Cầu, sông Đuống, sông Thương, sông Lục Nam được chuyển hóa từ ranh giới chia cắt thành các hành lang xanh, công viên sinh thái và không gian văn hóa trung tâm.

Đối với Thủ đô, Bắc Ninh đóng vai trò là “đô thị song hành”, “cực đối trọng” phía Đông Bắc bằng việc chia sẻ áp lực về dân số, hạ tầng công nghiệp và logistics thông qua các tuyến Vành đai 4, Vành đai 5 và đường sắt đô thị.

Đối với Hải Phòng và Quảng Ninh, Bắc Ninh là hậu phương công nghiệp công nghệ cao.

Đối với Lạng Sơn, kết nối qua trục cao tốc CT.01, ga liên vận quốc tế Kép, biến Bắc Ninh thành trung tâm chế biến sâu, dịch vụ thương mại xuất, nhập khẩu nối Việt Nam - ASEAN với Trung Quốc.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 11 - 13%/năm (giai đoạn 2026 - 2030) và vươn tầm một siêu đô thị châu Á, quy hoạch đã tích hợp những hạ tầng đột phá nào, thưa đồng chí?

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng: Tầm nhìn đến năm 2075 của Bắc Ninh là phát triển thành siêu đô thị hiện đại, bền vững, với quy mô dân số hơn 10 triệu người. Đây là bài toán tầm vóc quốc gia nhằm cụ thể hóa các Nghị quyết của Bộ Chính trị (Nghị quyết 06-NQ/TW, Nghị quyết 30-NQ/TW). Bắc Ninh hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp điện tử, bán dẫn, AI và kinh tế số hàng đầu khu vực.

Nông dân xã Bảo Đài trồng dưa leo baby theo hướng hữu cơ cho năng suất cao.

Để đón đầu chu kỳ tăng trưởng, đồ án đã tích hợp các siêu dự án hạ tầng mang tính mở đường gồm: Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (cấp 4F), công suất 50 triệu hành khách/năm và 2,5 triệu tấn hàng hóa/năm vào năm 2050; kết hợp với khu thương mại tự do, “Đô thị hàng không Gia Thuận” - trung tâm giao thương và logistics đẳng cấp thế giới.

Khu kinh tế chuyên biệt Kép - Lạng Giang, gắn với ga Kép và tuyến đường sắt liên vận quốc tế, tạo đột phá cho logistics đường sắt Á - Âu. Trung tâm dữ liệu lớn và công nghiệp bán dẫn, trung tâm tính toán thông minh tại Võ Cường, Cảnh Thụy, Đào Viên... thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu…

Đồng thời áp dụng mô hình “đô thị bọt biển” (tăng cường diện tích cây xanh, hồ điều hòa, bề mặt thấm tự nhiên) để giải quyết triệt để vấn đề ngập úng.

Nhiều ý kiến cho rằng, điểm độc đáo của Đồ án quy hoạch này chính là chiều sâu văn hóa và tính nhân văn. Đồng chí có thể chia sẻ rõ hơn về điều này?

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng: Đúng vậy. Quy hoạch không đơn thuần là phân bổ đất đai hay bê tông hóa hạ tầng. Quy hoạch trước hết phải phục vụ con người và tôn vinh di sản, hướng tới nâng cao chất lượng sống của Nhân dân. Tỉnh ưu tiên quỹ đất lớn phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, trường học, y tế, công viên. Hệ thống y tế được nâng cấp với Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 (2.500 giường) và Khu phức hợp y tế 200 ha tại Ninh Xá - Trạm Lộ. Giáo dục được quy hoạch thành các cụm đại học lớn (Tiên Du, Từ Sơn) để đào tạo nhân lực chất lượng cao tại chỗ.

Phối cảnh thành phố Bắc Ninh trong tương lai.

Bắc Ninh sở hữu kho tàng di sản đồ sộ với di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm, dân ca quan họ, tranh dân gian Đông Hồ, 9 di tích quốc gia đặc biệt và nhiều làng nghề truyền thống. Quy hoạch mới lựa chọn phương châm “bảo tồn trong phát triển và phát triển để bảo tồn”.

Không gian tâm linh Kinh Bắc phía Nam với cảnh quan Tây Yên Tử phía Bắc được kết nối hài hòa. Các làng nghề cổ được quy hoạch chuyển đổi xanh thành các cụm công nghiệp sáng tạo, làng du lịch văn hóa. Di sản văn hóa trở thành tài sản phát triển kinh tế du lịch và công nghiệp văn hóa.

Đồng chí muốn gửi gắm thông điệp gì đến cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân trong tỉnh?

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng: Đồ án Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 phác thảo nên một bản thiết kế chiến lược hoàn chỉnh. Với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và quyết tâm đổi mới cách nghĩ, cách làm, thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương chắc chắn không chỉ là một trung tâm công nghiệp bán dẫn, AI hiện đại mà sẽ trở thành một đô thị xanh, thông minh, giàu bản sắc văn hóa Kinh Bắc - một hình mẫu đô thị thịnh vượng và bền vững mang tầm quốc tế.

Xin cảm ơn đồng chí!

Thái Uyên (thực hiện)

Ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng): Bắc Ninh có nền tảng để phát triển trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Qua quá trình thẩm định, khảo sát thực tế và rà soát hồ sơ, Cục Phát triển đô thị, Hội đồng thẩm định liên ngành đánh giá tỉnh Bắc Ninh đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định để được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I.

Bắc Ninh không chỉ có vị trí chiến lược trong vùng đồng bằng sông Hồng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ mà còn giữ vai trò là cực tăng trưởng công nghiệp công nghệ cao, trung tâm logistics và đầu mối liên kết quan trọng giữa Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng.

Kết quả này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là sự ghi nhận những thành tựu nổi bật về phát triển đô thị, kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật và xã hội mà còn là cơ sở quan trọng để Bắc Ninh tiếp tục triển khai các nhiệm vụ lớn theo định hướng của Trung ương. Tỉnh đang đứng trước cơ hội rất lớn để mở rộng không gian phát triển để khẳng định vai trò là một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc.

Bắc Ninh cần tiếp tục cụ thể hóa Quy hoạch chung đô thị bằng các chương trình, kế hoạch và dự án đầu tư đồng bộ. Ưu tiên hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị, hạ tầng giao thông kết nối vùng, phát triển nhà ở xã hội, tăng cường đầu tư các công trình xử lý môi trường, thoát nước, cây xanh và các thiết chế y tế, giáo dục nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân.

Rà soát, hoàn thiện các tiêu chuẩn đô thị còn hạn chế, bảo đảm phát triển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại và bền vững. Gắn phát triển kinh tế với bảo tồn các giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc. Đây cũng là những nhiệm vụ quan trọng để Bắc Ninh hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo định hướng đã được xác lập, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của vùng và cả nước.

Ông Đoàn Trọng Tuấn, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia: Thành phố hiện đại nhưng vẫn giữ nét riêng của người Kinh Bắc

Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia là đơn vị tư vấn trực tiếp tham gia xây dựng Đồ án Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Được góp phần phác họa tương lai của vùng đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến là một niềm vinh dự và cũng là trách nhiệm lớn lao của chúng tôi.

Một không gian phát triển thống nhất kiến tạo trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang trước đây được thể hiện hoàn chỉnh, rõ nét nhất trong Quy hoạch chung đô thị. Đồ án này lựa chọn mô hình đô thị đa cực - đa trung tâm, tổ chức theo 3 phân vùng, 4 hành lang phát triển và 6 trung tâm động lực, lấy Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, hệ thống đường sắt tốc độ cao, đường sắt liên vận quốc tế và các tuyến vành đai Vùng Thủ đô làm bộ khung kết nối. Mô hình này phát huy ưu thế từng vùng chức năng chuyên biệt và tránh phát triển chồng chéo.

Điều tôi tâm đắc là quy hoạch không đánh đổi bản sắc để lấy tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trong đó dòng sông Cầu, sông Đuống, núi Nham Biền, dân ca quan họ, những mái đình, ngôi chùa cổ được định hướng gìn giữ như phần hồn cốt của đô thị cho thấy hình ảnh một thành phố hiện đại nhưng vẫn giữ được nét rất riêng của người Kinh Bắc.

Đối với Vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Ninh là cực tăng trưởng và cửa ngõ chiến lược. Sự vươn lên của Bắc Ninh sẽ chia sẻ áp lực cho vùng lõi Thủ đô, đồng thời tạo động lực lan tỏa cho cả hành lang công nghiệp công nghệ cao, đô thị hiện đại và thúc đẩy phát triển logistics quốc tế cả vùng miền Bắc.

Bắc Ninh sẽ là hình mẫu về một đô thị công nghiệp thế hệ mới nơi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng sống cùng song hành phát triển và trưởng thành; là mắt xích quan trọng đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu về bán dẫn và điện tử.

Ông Gao Ning Xin, Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn JA Solar Việt Nam: Trở thành một “đại sứ” quảng bá hình ảnh Bắc Ninh hiện đại, văn minh

JA Solar đã đầu tư tại Bắc Ninh từ năm 2016, trong suốt 10 năm hình thành và phát triển vừa qua, chúng tôi đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của địa phương. Là một doanh nghiệp hoạt động tại tỉnh, chúng tôi vô cùng tự hào vì được là một phần nhỏ trong quá trình phát triển của địa phương.

Để đạt thành tựu này, Bắc Ninh đã quan tâm tổ chức không gian đô thị - nông thôn và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại; kiến tạo hình mẫu đô thị xanh, thông minh, văn minh, hiện đại, có sức cạnh tranh hàng đầu trong nước và khu vực; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển; thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế tuần hoàn và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

JA Solar là một trong những tập đoàn lớn hoạt động về lĩnh vực năng lượng mặt trời, chúng tôi luôn đặt chất lượng và công nghệ lên hàng đầu. Hiện tại, các nhà máy tại Bắc Ninh của Tập đoàn đang tạo việc làm cho hơn 1 nghìn lao động. Chúng tôi tập trung vào các hạng mục như: Công nghệ pin hiệu suất cao như TOPCon; sản phẩm có độ bền và độ tin cậy cao, tuổi thọ 25 - 30 năm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.

Tại Việt Nam, trong đó có Bắc Ninh, JA Solar không chỉ đầu tư sản xuất mà còn mong muốn góp phần xây dựng hệ sinh thái năng lượng sạch; đồng hành cùng doanh nghiệp Việt trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực cống hiến nhiều hơn nữa cho Bắc Ninh, trở thành một “đại sứ” quảng bá hình ảnh Bắc Ninh hiện đại, văn minh và năng động đến với bạn bè quốc tế trong mạng lưới đối tác chiến lược của mình.

Nhóm PV DT&PT (thực hiện)