Công dân tham gia phiên tòa: Nâng cao hiệu quả xét xử, bảo vệ quyền lợi công dân

Sự tham gia của công dân góp phần đảm bảo tính công khai, minh bạch của phiên tòa.

Tính riêng 3 tháng cuối năm 2025, TAND hai cấp trong tỉnh thụ lý tổng số 2.984 vụ việc các loại; đã giải quyết 1.358 vụ, việc, đạt tỷ lệ 45,5%. So với cùng kỳ, thụ lý giảm 176 vụ, giải quyết giảm 68 vụ, tỷ lệ giải quyết tăng 0,4%. Tổ chức xét xử lưu động 16 vụ án hình sự; án điểm 12 vụ; xét xử phiên tòa số hóa 41 vụ; xét xử trực tuyến 31 vụ; án rút gọn 3 vụ; 40 phiên tòa rút kinh nghiệm trong đó có 1 phiên tòa rút kinh nghiệm trực tuyến. Đồng thời, công bố 739 bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật lên trang Thông tin điện tử Công bố bản án, quyết định của Tòa án.

Những con số này phản ánh nỗ lực không ngừng của hệ thống Tòa án khu vực trong việc giải quyết các vụ việc, tạo điều kiện để đương sự, những công dân tham gia tố tụng thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình.

Theo quy định pháp luật tố tụng, khi tham gia phiên tòa, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hoặc đương sự có quyền: Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ khi tham gia tố tụng; trình bày ý kiến, đưa ra chứng cứ, tài liệu liên quan đến vụ án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp; phát biểu ý kiến tại phiên tòa, tranh luận hoặc đề nghị chủ tọa phiên tòa đặt câu hỏi liên quan đến nội dung tranh tụng; tự bảo vệ hoặc nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình; xem biên bản phiên tòa, kháng cáo bản án, quyết định theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, người tham gia tố tụng cũng có nghĩa vụ tuân thủ nội quy phiên tòa, có mặt theo giấy triệu tập, trình bày trung thực các tình tiết liên quan và chấp hành quyết định, yêu cầu của Tòa án trong quá trình xét xử.

Bà Trần Thị Lan Anh, Thẩm phán TAND khu vực 4, chia sẻ: Trách nhiệm của tòa án là thường xuyên phổ biến trước phiên xét xử để người dân hiểu rõ quyền trình bày chứng cứ, tranh luận và bày tỏ ý kiến trước Hội đồng xét xử.

Ông Nguyễn Văn Thư, người dân phường Phan Đình Phùng, từng tham gia phiên tòa dân sự, chia sẻ: Lúc đầu, tôi rất lo lắng khi lần đầu được triệu tập ra tòa, nhưng sau khi được cán bộ Tòa án giải thích quyền và nghĩa vụ, tôi mạnh dạn trình bày chứng cứ để bảo vệ quyền lợi của mình.

Bà Trần Thị Lập, đại diện một đương sự trong vụ án hành chính, cho biết: Việc Tòa án tạo điều kiện cho chúng tôi nắm rõ quy trình, quyền được hỏi, trả lời, tranh luận khiến chúng tôi tự tin hơn và tin tưởng vào sự công bằng của phiên tòa.

Thực tế, TAND không chỉ là nơi xét xử các tranh chấp, vi phạm pháp luật, mà còn là môi trường pháp lý để người dân thực hành quyền của mình theo pháp luật. Việc tạo thuận lợi trong tiếp cận phiên tòa, giải thích tận tình trước khi xét xử đã góp phần nâng cao hiệu quả tố tụng, giảm thiểu tranh chấp kéo dài và tăng cường sự hiểu biết pháp luật trong cộng đồng. Phiên tòa vì thế trở thành không gian đối thoại pháp lý, nơi công dân thực hiện quyền của mình, đồng thời thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trước Tòa án, góp phần củng cố nền tư pháp nghiêm minh, đúng pháp luật.