Cộng hưởng thể chế và hạ tầng, mở rộng không gian phát triển cho Hải Phòng

Một góc thành phố Hải Phòng. (Ảnh: TTXVN phát)

Sự cộng hưởng giữa thể chế và hạ tầng đồng bộ đang mở ra không gian phát triển mới cho Hải Phòng. Trong đó, thể chế đóng vai trò khơi thông nguồn lực, hạ tầng tạo nền tảng kết nối, còn dòng vốn đầu tư chất lượng cao là động lực thúc đẩy thành phố nâng tầm vị thế trung tâm công nghiệp, logistics và cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Củng cố niềm tin nhà đầu tư

Với mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và cửa ngõ kinh tế biển chiến lược của quốc gia, Hải Phòng đang từng bước khẳng định vai trò cực tăng trưởng quan trọng của cả nước. Phát huy lợi thế về thể chế và hạ tầng, gắn thu hút đầu tư nước ngoài với nâng cao chất lượng dòng vốn, là hướng đi quan trọng để thành phố hiện thực hóa định hướng tại Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là thu hút thêm vốn đầu tư mà còn phải phát triển đồng bộ hệ sinh thái đầu tư, gắn kết khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước, các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu thương mại tự do, hạ tầng logistics, dữ liệu và năng lượng. Qua đó, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hải Phòng vẫn cần tháo gỡ những điểm nghẽn về kết nối giao thông đa phương thức, chi phí logistics, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm quỹ đất sạch, nguồn cung năng lượng, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về chuyển đổi số, phát triển xanh.

Thực tế cho thấy, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư không chỉ nằm ở các cơ chế ưu đãi mà còn được quyết định bởi hiệu quả thực thi chính sách và khả năng giải quyết kịp thời những vướng mắc của doanh nghiệp. Đây là những yếu tố quan trọng giúp Hải Phòng củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nâng cao chất lượng dòng vốn FDI và tạo động lực tăng trưởng bền vững.

Tại sự kiện "Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics vùng Đồng bằng sông Hồng" diễn ra tại Hải Phòng vào cuối tháng 9 vừa qua, ông Trần Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng (HPLA) nhận định, Hải Phòng đang vươn mình trở thành cửa ngõ ra biển lớn và trung tâm logistics cấp vùng. Tuy nhiên, đằng sau đà tăng trưởng của hạ tầng cảng biển là bài toán kết nối giao thông nội địa cần sớm được giải quyết.

Diễn đàn Logistics Vùng lần VII 2026 với chủ đề: “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng đồng bằng sông Hồng”. (Ảnh: Hoàng Ngọc/TTXVN)

Theo tính toán, sản lượng container thông qua cảng Hải Phòng dự báo đạt từ 13 triệu đến hơn 15,6 triệu TEU vào năm 2030, tăng từ 61% đến 93% so với mức 8,1 triệu TEU năm 2025. Trước đà tăng trưởng này, yêu cầu cấp thiết đặt ra là làm thế nào để vận chuyển khối lượng hàng hóa ngày càng lớn từ cảng đi sâu vào nội địa một cách đồng bộ, thông suốt và hiệu quả?

Từ góc độ quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải, ông Hoàng Hồng Giang, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Bộ Xây dựng) cho rằng, hệ thống công trình cảng, bến, luồng tuyến và kho bãi mới chỉ tạo ra năng lực vận tải, chưa đồng nghĩa với hiệu quả khai thác hạ tầng. Thể chế chính là công cụ tạo thuận lợi và tối ưu hóa quá trình vận tải, logistics.

Theo ông Hoàng Hồng Giang, việc hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa thành Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam phù hợp với thực tiễn, góp phần tránh chồng chéo nội dung, tạo điều kiện để ngành hàng hải, cảng biển và logistics Việt Nam phát triển.

Cùng quan điểm về yêu cầu hoàn thiện thể chế, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng cho rằng, để tiếp tục phát huy những thế mạnh vốn có và nâng cao năng lực cạnh tranh, Hải Phòng nói riêng và những địa phương có sự phát triển kinh tế tương đồng với Hải Phòng cần có một hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ, tạo điều kiện để huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả khai thác cảng biển, phát triển vận tải đa phương thức, giảm thời gian và chi phí lưu thông hàng hóa.

Tại Kỳ họp thứ Hai, khai mạc vào ngày 17/10 sắp tới, Quốc hội dự kiến sẽ cho ý kiến thảo luận nhiều dự án luật, trong đó có Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam và dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Đây là hai dự án luật có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế biển, gắn với đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng.

"Đây là hai dự án luật có phạm vi điều chỉnh khác nhau nhưng có mối quan hệ chặt chẽ trong việc hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế biển, quản lý hoạt động hàng hải, khai thác kết cấu hạ tầng cảng biển, sử dụng không gian biển và bảo vệ môi trường biển", bà Nguyễn Thị Việt Nga chia sẻ.

Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ-Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng. (Ảnh: TTXVN phát)

Cộng hưởng thể chế và hạ tầng

Có thêm dư địa pháp lý linh hoạt, Hải Phòng đang tập trung tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, khơi thông nguồn lực và mở rộng không gian phát triển. Thành phố chủ động quy hoạch các khu kinh tế thế hệ mới, triển khai mô hình Khu thương mại tự do và giảm chi phí không chính thức cho doanh nghiệp. Kết quả về năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo, thể hiện qua các chỉ số PCI và PII, là một trong những căn cứ đánh giá chất lượng môi trường đầu tư và sức hấp dẫn của thành phố đối với các tập đoàn đa quốc gia.

Nhấn mạnh định hướng phát triển trong giai đoạn tới, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho rằng nền tảng cốt lõi trước hết là xây dựng bộ máy chính quyền kiến tạo, hành động, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Thành phố tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm công khai, minh bạch, lấy sự hài lòng của cộng đồng doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả công vụ.

Cùng với cải cách bộ máy, công tác quy hoạch được xác định theo tầm nhìn dài hạn, đồng bộ và hiện đại, nhằm mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng. Hải Phòng hướng tới khẳng định vai trò cực tăng trưởng trụ cột trong tam giác kinh tế Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh, đồng thời mở rộng kết nối với các tỉnh ven biển Đông Bắc, các hành lang kinh tế Việt-Trung và những trung tâm thương mại của ASEAN, quốc tế.

Thành phố cũng tập trung hoàn thiện mạng lưới hạ tầng chiến lược, từ Cảng nước sâu Nam Đồ Sơn, Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng đến hệ thống cao tốc, đường vành đai, các trục Đông-Tây và tuyến kết nối cảng hàng không Gia Bình.

Trên nền tảng quy hoạch và hạ tầng, Hải Phòng tiếp tục tận dụng các cơ chế, chính sách vượt trội để phát triển những mô hình kinh tế mới, hướng tới trở thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại, gắn kết với các hành lang và vành đai kinh tế. Trọng tâm là phát triển hệ thống cảng biển nước sâu, khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm logistics và Khu thương mại tự do; đồng thời thu hút các tập đoàn đa quốc gia có năng lực quản trị toàn cầu, hình thành hệ sinh thái công nghiệp-dịch vụ có sức lan tỏa.

Song song với thu hút đầu tư, thành phố chú trọng chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp và logistics. Mô hình hợp tác ba bên "Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp" được thúc đẩy cùng với việc mở rộng liên kết quốc tế trong đào tạo nghề, kỹ năng số, ngoại ngữ và quản trị hiện đại, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập toàn cầu.

Lãnh đạo Thành ủy Hải Phòng nhấn mạnh, thành phố cam kết tiếp tục đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư theo phương châm "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ". Sự phát triển của địa phương gắn liền với thành công của doanh nghiệp; do đó, chính quyền thành phố sẽ chủ động tháo gỡ khó khăn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hỗ trợ doanh nghiệp, hướng tới xây dựng môi trường đầu tư an toàn, minh bạch, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Đặc biệt, phát triển kinh tế phải gắn với bảo đảm an sinh xã hội, để người dân được thụ hưởng thành quả tăng trưởng, hướng tới một Hải Phòng phát triển nhân văn và hài hòa.

Hải Phòng là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước việc xây dựng nhà ở xã hội cho người có thu nhập thấp. (Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN)

Những nỗ lực hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và cải thiện môi trường đầu tư đang tạo nền tảng để Hải Phòng mở rộng không gian tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn chất lượng cao. Kết quả phát triển kinh tế-xã hội 9 tháng năm 2026 tiếp tục cho thấy sức bật của thành phố.

Tăng trưởng GRDP của Hải Phòng 9 tháng đạt 12,08%, cao nhất trong 6 năm qua, đứng thứ ba toàn quốc và thuộc nhóm ba địa phương có tốc độ tăng trưởng trên 12%. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 43,72 tỷ USD, tăng 12,3%; kim ngạch nhập khẩu ước đạt 34,98 tỷ USD, tăng 16,7%; sản lượng hàng hóa thông qua cảng ước đạt 156,3 triệu tấn, tăng 11,8%.

Thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng, với tổng vốn ước đạt hơn 3.638 triệu USD, bằng 93,3% kế hoạch cả năm là 3.900 triệu USD. Thành phố tiếp tục mở rộng không gian phát triển với 6 khu công nghiệp được thành lập, chấp thuận chủ trương đầu tư và 9 khu công nghiệp đã khởi công./.