Công nghệ rút ngắn khoảng cách tiếp cận kỹ thuật y tế cao ở Lào Cai

Tháng Tám, Lào Cai mây trắng chậm rãi trôi qua những khe núi, cây cối chuyển mình trong những ngày chớm thu. Ngay tại đây, những câu chuyện về sự sống vẫn lặng lẽ tiếp diễn, những ca bệnh nặng, các cuộc phẫu thuật căng thẳng và đến niềm vui giản dị của người bệnh khi được trở về nhà.

Bà Tẩn Mùi Nẩy, 62 tuổi, người Dao ở xã Mường Bo, là một trong những trường hợp như thế. Bà vừa trải qua ca phẫu thuật cắt u đại tràng. Những cơn đau bụng ban đầu tưởng chỉ là triệu chứng thông thường, nhưng qua nội soi, CT, MRI và các xét nghiệm chuyên sâu, bà được xác định mắc ung thư đại trực tràng ở giai đoạn nặng. Căn bệnh đến bất ngờ, kéo theo những lo lắng về quá trình điều trị, chi phí và những ngày tháng phía trước.

Anh Hà Văn Mai, 32 tuổi, ở xã Văn Chấn, hồi phục sau ca phẫu thuật chỉnh gù cột sống nặng, mở ra cơ hội trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường. Ảnh: Sở Y tế Lào Cai cung cấp.

Thế nhưng, thay vì phải chuyển tuyến xa, lần này, bà ở lại Lào Cai. Với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ từng bước làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu, ca phẫu thuật nội soi diễn ra thuận lợi. Chỉ sau 5 ngày, sức khỏe bà hồi phục tốt. "Nghĩ mắc bệnh thế này, tôi tưởng phải về xuôi mới chữa được. Ai ngờ ở tỉnh, bác sĩ cũng giỏi và tận tâm thế", bà Nẩy xúc động nói.

Ở phía Nam của tỉnh Lào Cai, một câu chuyện khác cũng cho thấy những bước tiến của y tế địa phương trong làm chủ kỹ thuật chuyên sâu. Anh Hà Văn Mai, 32 tuổi, ở xã Văn Chấn, từng sống trong 6 năm ở tình trạng cột sống biến dạng do viêm cột sống dính khớp. Gù vẹo nặng khiến anh không thể ngẩng đầu khi đi lại, sinh hoạt gặp nhiều khó khăn, chất lượng cuộc sống suy giảm nghiêm trọng.

Tháng 1/2026, tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, các bác sĩ đã thực hiện ca phẫu thuật chỉnh gù cột sống đặc biệt nặng cho anh. Ca mổ kéo dài 10 giờ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa và sự hỗ trợ của các bác sĩ tuyến trên. Sau phẫu thuật, cột sống được chỉnh thẳng rõ rệt, tư thế cải thiện đáng kể, mở ra cơ hội để anh phục hồi chức năng và trở lại cuộc sống bình thường.

2 người bệnh, hai hành trình chữa trị ở hai vùng của tỉnh Lào Cai, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: Khi y tế chất lượng cao được đưa đến gần với Nhân dân, khoảng cách địa lý cũng dần không còn là rào cản trên hành trình chăm sóc sức khỏe.

Đổi mới để đưa y tế đến gần dân

Tại các bệnh viện tuyến tỉnh Lào Cai, tinh thần ấy đang được cụ thể hóa từ chính những yêu cầu của thực tiễn. Ở Bệnh viện Đa khoa số 1, nghiên cứu khoa học và đổi mới kỹ thuật đang lan tỏa trong từng khoa, phòng. Không dừng lại ở những đề tài trên giấy, nhiều ý tưởng được bắt đầu từ những khó khăn trong điều trị, rồi trở thành giải pháp thiết thực phục vụ người bệnh.

Một trong những nghiên cứu ứng dụng tiêu biểu đang được triển khai là "Nghiên cứu kết quả áp dụng thở máy không xâm nhập trên bệnh nhân suy hô hấp"; hay " Đánh giá kết quả điều trị người bệnh Nhồi máu não cấp do tắc mạch lớn mở rộng cửa sổ đến 12 giờ bằng phương pháp lấy huyết khối cơ học tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai năm 2025", góp phần nâng cao hiệu quả điều trị ở nhóm bệnh nhân nặng và cần phải chạy đua với thời gian vàng về cửa sổ điều trị. 

Nhờ đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật. Bệnh viện Đa khoa số 1 Lào Cai đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó, kỹ thuật chuyên sâu vượt tuyến. Ảnh: N.H

Bên cạnh nghiên cứu, Bệnh viện Đa khoa số 1 từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật phẫu thuật nội soi chuyên sâu như: lấy sỏi đường mật, tán sỏi đường mật bằng laser, cắt đại trực tràng, cắt dạ dày nội soi và bước đầu triển khai phẫu thuật nội soi cắt gan, phẫu thuật thần kinh, cột sống, điện quang can thiệp và tim mạch can thiệp trong cấp chấn thương tạng, đột quỵ não, khối u, cấp cứu mạch vành, đặt máy tạo nhịp tim tạm thời và vĩnh viễn... TS.BS Trần Lan Anh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, cho biết: "Việc làm chủ các kỹ thuật mới đang từng bước giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương, giảm thời gian, chi phí và những nhọc nhằn của hành trình chuyển tuyến".

Cùng chung một hướng đi, tại Bệnh viện Đa khoa số 2 Lào Cai, tinh thần sáng tạo cũng hiện hữu trong từng ca bệnh, từng kỹ thuật được làm chủ và từng sáng kiến được đưa vào thực tiễn. Từ phẫu thuật nội soi điều trị ung thư đại trực tràng, ghép thận, các kỹ thuật can thiệp tim mạch đến những nghiên cứu phục vụ phát hiện và điều trị bệnh sớm, nhiều kỹ thuật từng chỉ được thực hiện tại tuyến Trung ương nay đã từng bước trở thành thường quy tại bệnh viện. 

BS.CKII Phạm Văn Thinh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa số 2, chia sẻ: "Những năm qua, bệnh viện từng bước tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật với sự hỗ trợ của các chuyên gia tuyến Trung ương. Từ chỗ cần sự giám sát trực tiếp, đội ngũ bác sĩ địa phương đã từng bước làm chủ kỹ thuật, tự thực hiện nhiều ca phẫu thuật phức tạp" .

Không chỉ ở các bệnh viện tuyến tỉnh, tinh thần đổi mới đang lan tỏa trong toàn ngành Y tế. Với Lào Cai, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu phát triển, mà còn là cách rút ngắn khoảng cách địa lý, đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần hơn với người dân.

Các đơn vị y tế khu vực cũng sôi nổi, tích cực tham gia Nghiên cứu khoa học, đột phá sáng tạo nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị như: "Xây dựng và vận hành mạng lưới cấp cứu – điều trị đột quỵ não đa tầng tích hợp quy trình báo động đỏ nội viện trên nền tảng số nhằm tối ưu hóa thời gian điều trị tưới máu tại Trung tâm Y tế khu vực Văn Yên" hay "Xây dựng mô hình tiếp nhận, phân loại người bệnh cấp cứu và kích hoạt báo động đỏ nội viện trên nền tảng số tại Trung tâm Y tế khu vực Bát Xát", đã phát huy hiệu quả rõ rệt góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong, tàn tật tăng cơ hội cứu chữa người dân ngay từ cơ sở. 

Và cũng chính từ đó đặt ra một yêu cầu không thể tách rời: mỗi bước tiến của khoa học phải luôn đi cùng trách nhiệm, đạo đức, sự an toàn của người bệnh và góp phần phát triển kinh tế xã hội của địa phương, nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân.

Khoa học đặt người bệnh ở vị trí trung tâm

Đối với ngành y tế Lào Cai, từ bệnh viện tuyến tỉnh, trung tâm y tế khu vực đến các cơ sở y tế, nghiên cứu khoa học không còn là hoạt động mang tính phong trào, mà đang dần trở thành một phương thức quan trọng để giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành: nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh; cải tiến quy trình chuyên môn; ứng dụng công nghệ thông tin; phát triển bệnh án điện tử; quản lý bệnh mạn tính; chăm sóc sức khỏe người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

TS Nguyễn Song Hào, Phó Giám đốc Sở Y tế Lào Cai: Hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số gắn chặt với lợi ích của người bệnh. Ảnh: H.L.

Trong năm 2026, Sở Y tế đã tiếp nhận 123 sáng kiến của 16 đơn vị; trong đó có 42 sáng kiến liên quan đến công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Toàn ngành tuyển chọn 151 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở; 9 bài báo được đăng trên các tạp chí trong nước và 3 bài báo trên các tạp chí quốc tế có tính điểm ISI/Scopus và ngành y tế đang chủ trì và phối hợp với các Viện, Trường Đại học, Bệnh viện trung ương triển khai 6 nhiệm vụ khoa học cấp tỉnh có nguồn dữ liệu tại tỉnh.

Những con số ấy cho thấy một tín hiệu đáng mừng: hoạt động nghiên cứu khoa học trong ngành Y tế Lào Cai đang chuyển từ "có làm" sang "làm có chất lượng hơn", từ "đề tài trên giấy" sang "kết quả có thể ứng dụng", từ "kinh nghiệm cá nhân" sang "bằng chứng khoa học". Đặc biệt, sự xuất hiện của các công bố quốc tế cho thấy đội ngũ cán bộ y tế của tỉnh đang từng bước tiếp cận các chuẩn mực học thuật cao hơn, khẳng định năng lực nghiên cứu của y tế địa phương trong bối cảnh hội nhập.

TS. Nguyễn Song Hào, Phó giám đốc Sở Y tế Lào Cai, Phụ trách công tác nghiên cứu khoa học, cho biết, những năm qua, hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng kiến trong toàn ngành ngày càng đi vào chiều sâu, gắn chặt với thực tiễn khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe Nhân dân, nhiều sáng kiến có tính ứng dụng cao. 

Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, dữ liệu y tế và trí tuệ nhân tạo mở ra nhiều cơ hội mới cho nghiên cứu, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về đạo đức, bảo mật thông tin và bảo vệ quyền lợi người bệnh. "Chúng tôi luôn hướng tới lợi ích của người bệnh, không vì mục tiêu khoa học mà bỏ qua quyền lợi, sự an toàn hay thông tin cá nhân của họ. Tăng cường tập huấn về đạo đức trong nghiên cứu y sinh học chính là nền móng để các nghiên cứu được thực hiện đúng quy định, minh bạch và có trách nhiệm", TS. Nguyễn Song Hào nói.

Người dân Lào Cai đang dần được tiếp cận với những thành tựu y học ngay trên quê hương mình. Từ những kỹ thuật mới được làm chủ, những sáng kiến được ứng dụng vào thực tiễn đến những công trình nghiên cứu xuất phát từ chính yêu cầu khám, chữa bệnh. Tất cả đang góp phần thu hẹp khoảng cách giữa miền núi với y tế hiện đại. Trên con đường ấy, mỗi bước tiến của sáng tạo khoa học vẫn có một nguyên tắc không thể thay đổi: con người phải luôn ở vị trí trung tâm. Đó là mục tiêu, và còn là giá trị nhân văn xuyên suốt hành trình phát triển của y tế Lào Cai.