Công tác Đội ở trường học, cần cơ chế phù hợp với mô hình mới

Phân hiệu 2 Trường Tiểu học Bắc Hồng (phường Bắc Hồng Lĩnh) hiện có 15 lớp với hơn 450 học sinh. Trước sắp xếp, đây là Trường Tiểu học Trung Lương, cô Thái Thị Thu Thủy là giáo viên Tổng phụ trách Đội. Sau sáp nhập, cô trở lại vị trí giáo viên Mỹ thuật, đồng thời hỗ trợ tổ chức hoạt động Đội tại phân hiệu.

Trước đây, cô Thủy dạy 8 tiết trong định mức 23 tiết/tuần và hưởng phụ cấp trách nhiệm hệ số 0,2 của giáo viên tổng phụ trách Đội. Hiện cô dạy 15 tiết Mỹ thuật mỗi tuần, không còn phụ cấp, nhưng vẫn đảm nhận nhiều phần việc như duy trì nền nếp, tổ chức hoạt động Sao nhi đồng, phong trào thiếu nhi và các hoạt động theo chủ điểm tại phân hiệu.

Cô giáo Thái Thị Thu Thủy hướng dẫn học sinh tham gia hoạt động thể dục giữa giờ.

Theo cô Thái Thị Thu Thủy, khó khăn lớn nhất là cân đối thời gian giữa công tác Đội và yêu cầu bảo đảm chất lượng dạy học. Nếu khối lượng công việc này không được tính phù hợp vào thời gian thực hiện nhiệm vụ, việc duy trì lâu dài sẽ gặp khó.

Trường Tiểu học Bắc Hồng có một trường chính và 3 phân hiệu, điểm xa nhất cách trường chính gần 8 km. Theo cô Trần Thị Hoài Thu - Tổng phụ trách Đội, nhiều hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ, phong trào theo chủ điểm diễn ra đồng thời tại các điểm trường. Tổng phụ trách không thể trực tiếp điều hành cùng lúc, nên hoạt động tại phân hiệu phụ thuộc nhiều vào giáo viên được phân công tại chỗ.

Sau sáp nhập, Trường Tiểu học Bắc Hồng có hơn 2.100 học sinh.

Cô Nguyễn Thị Anh Đào - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bắc Hồng cho biết: "Nhà trường đang linh hoạt bố trí 3 giáo viên hỗ trợ công tác Đội tại 3 phân hiệu, đồng thời giảm tiết theo điều kiện thực tế. Tuy nhiên, giáo viên từng làm tổng phụ trách Đội ở các trường cũ nay được tính vào định mức giáo viên chung, không còn phụ cấp và số tiết giảng dạy tăng lên".

Theo cô Đào, không nhất thiết phải phát sinh một cấp tổ chức Đội riêng tại phân hiệu, nhưng cần xác định vị trí giáo viên phụ trách, hỗ trợ công tác Đội tại từng điểm trường, gắn với nhiệm vụ và thời gian quy đổi phù hợp. Đây là yêu cầu xuất phát từ thực tế vận hành, nhằm bảo đảm điều kiện tham gia hoạt động của học sinh giữa các điểm trường.

Vướng mắc tương tự cũng xuất hiện tại Trường THCS Đồng Tiến (xã Đồng Tiến). Thầy Võ Tá Lợi - Hiệu trưởng nhà trường cho hay, hiện chưa có quy định cụ thể về nhiệm vụ, định mức thời gian đối với giáo viên được phân công trực tiếp phụ trách, hỗ trợ hoạt động Đội tại phân hiệu. Nhà trường đang căn cứ các quy định trước đây về vị trí tổng phụ trách Đội và điều kiện đội ngũ để giảm tiết cho giáo viên. Tuy nhiên, đây mới là giải pháp trước mắt. Giáo viên tại phân hiệu dù chỉ được xác định là hỗ trợ vẫn phải dành nhiều thời gian tổ chức hoạt động Đội, trong khi chưa có tiêu chí chung để xác định khối lượng công việc và thời gian quy đổi.

Cô giáo Võ Thúy Hiền tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh Trường Tiểu học Thạch Hà.

Tại Trường Tiểu học Thạch Hà, cô Võ Thúy Hiền phụ trách công tác Đội của trường có 1 trường chính, 3 phân hiệu và 1 điểm trường, với tổng số 79 lớp. So với trước đây, phạm vi công việc tăng đáng kể, từ xây dựng kế hoạch, tổ chức hoạt động trải nghiệm đến kết nối học sinh giữa các điểm trường.

Cô Hiền cho rằng, trong khi định mức giảng dạy và chế độ phụ cấp của tổng phụ trách Đội vẫn thực hiện như trước, giáo viên được phân công hỗ trợ tại phân hiệu, điểm trường lại chưa có chế độ, chính sách cụ thể. Điều này khiến vai trò, trách nhiệm và điều kiện thực hiện nhiệm vụ chưa thật rõ.

Điều giáo viên làm công tác Đội mong muốn, theo cô Hiền, không chỉ là thêm một chế độ, mà quan trọng hơn là dù ở trường chính hay phân hiệu, học sinh đều có cơ hội tham gia hoạt động, rèn luyện và gắn kết với tập thể liên đội.

Theo Phó Chủ tịch Hội đồng Đội tỉnh Nguyễn Đăng Anh, mô hình trường có nhiều phân hiệu đòi hỏi kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ và sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa tổng phụ trách Đội với giáo viên được phân công tại từng điểm. Việc phân công cần rõ nhiệm vụ, rõ đầu mối và gắn với kế hoạch chung của nhà trường.

Hội đồng Đội tỉnh sẽ phối hợp với ngành giáo dục hướng dẫn nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng, hỗ trợ xây dựng hình thức sinh hoạt phù hợp tại từng điểm; đồng thời rà soát những vấn đề liên quan đến phân công nhiệm vụ, khối lượng công việc và điều kiện bảo đảm để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Giáo viên phụ trách công tác Đội trong nhà trường gắn liền với các hoạt động nền nếp, trải nghiệm cho học sinh.

Theo Hướng dẫn số 269-HD/HĐĐTW của Hội đồng Đội Trung ương về tổ chức và hoạt động Đội trong các cơ sở giáo dục sau sắp xếp, tổ chức lại, các chi đội ở trường chính, phân hiệu, điểm trường cùng trực thuộc một liên đội thống nhất; không thành lập liên đội hoặc ban chỉ huy liên đội riêng tại từng điểm. Hướng dẫn cũng đặt yêu cầu bảo đảm quyền tham gia, đại diện của đội viên ở các điểm trường xa, nhưng chưa quy định thêm chức danh giáo viên phó tổng phụ trách Đội tại phân hiệu.

Trong khi đó, Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT quy định định mức đối với giáo viên làm tổng phụ trách Đội là 2 hoặc 8 tiết/tuần, tùy quy mô trường và vùng. Tuy nhiên, quy định này được ban hành trước khi thực hiện việc sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục công lập, nên chưa có định mức riêng đối với giáo viên hỗ trợ hoạt động Đội tại phân hiệu, điểm trường.

Đảm bảo học sinh ở mọi điểm trường đều được tham gia các hoạt động Đội, trải nghiệm kỹ năng sống là mục tiêu quan trọng cần hướng tới.

Sáp nhập trường học là yêu cầu nhằm tinh gọn đầu mối, tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý. Khi quy mô một trường tăng lên, địa bàn hoạt động rộng hơn, số phân hiệu nhiều hơn, cơ chế tổ chức công tác Đội cũng cần được cập nhật tương ứng. Điều cần làm rõ không chỉ là ai phụ trách, mà còn là phụ trách những gì, trong bao nhiêu thời gian và được quy đổi như thế nào. Khi những vấn đề này được xác định thống nhất, công tác Đội mới có điều kiện vận hành đồng đều từ trường chính đến phân hiệu, điểm trường; qua đó bảo đảm mỗi học sinh, dù học ở đâu, đều có cơ hội tham gia và rèn luyện trong một môi trường giáo dục thống nhất.