Công tác lập pháp phải phản ứng chính sách nhanh nhạy, kịp thời

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp. Ảnh: Lâm Khánh

Vẫn còn tình trạng nợ văn bản quy định chi tiết

Ngày 27-5, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp về kết quả xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết của Quốc hội và tình hình đề xuất, tiến độ xây dựng các dự án luật, nghị quyết dự kiến trình Quốc hội trong năm 2026.

Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, trên cơ sở các nghị quyết và kết quả rà soát, theo dõi về kết quả thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026, tính đến nay, có 62 dự án luật, nghị quyết của Quốc hội đang được các bộ, cơ quan nghiên cứu, chuẩn bị để trình Quốc hội thông qua từ nay đến cuối năm.

Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết. Trong vòng 10 ngày (từ ngày 15 đến 25-5), số lượng văn bản quy định chi tiết được ban hành tương đối lớn (34 văn bản). Tuy nhiên, tình trạng nợ văn bản quy định chi tiết vẫn chưa được giải quyết triệt để (vẫn còn nợ 26 văn bản, trong đó có 16 nghị định, 1 quyết định, 9 thông tư)…

Sau khi nghe các đại biểu báo cáo và cho ý kiến thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, các nghị quyết của Bộ Chính trị, những chuyên đề, chiến lược về hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật, đến các kết luận của Bộ Chính trị, chỉ đạo của Thủ tướng đều giao cho các Bộ trưởng trực tiếp chỉ đạo công tác xây dựng pháp luật. Vì vậy, lãnh đạo các bộ, ngành phải chú trọng, quan tâm đúng mức, sát sao hơn nữa đối với công tác này. Công tác xây dựng pháp luật cần được đặt đúng vị trí, vai trò.

Theo Phó Thủ tướng, cần tiếp tục hoàn thiện và "tái cơ cấu" hệ thống pháp luật theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9-11-2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Công tác lập pháp phải phản ứng chính sách nhanh nhạy, kịp thời, không thể làm theo tư duy cũ, hướng tới khơi thông các điểm nghẽn, tạo động lực mới và lợi thế cạnh tranh.

Phó Thủ tướng đề nghị, Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ bảo đảm tiến độ trình Chính phủ các dự án luật, nghị quyết trong Chương trình lập pháp năm 2026, đặc biệt là các dự án luật, nghị quyết phải trình Chính phủ trong tháng 5 và tháng 6-2026. Không để xảy ra tình trạng chậm, muộn, dẫn đến dồn nhiều dự án luật, nghị quyết vào các tháng trước kỳ họp của Quốc hội, gây khó khăn cho Chính phủ trong việc xem xét, cho ý kiến.

Tuy vậy, không vì sức ép tiến độ mà hạ thấp yêu cầu về chất lượng chính sách, Bộ Tư pháp phải phát huy vai trò là cơ quan "gác cổng" về chất lượng xây dựng pháp luật; không chỉ tổng hợp tiến độ mà phải thẩm định thực chất, phát hiện sớm các nội dung còn chồng chéo, mâu thuẫn, chưa rõ thẩm quyền, nguồn lực, chưa đánh giá tác động hoặc có nguy cơ phát sinh khiếu kiện, phản ứng xã hội.

Về việc rà soát, đề xuất các dự án luật, nghị quyết vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ tháng 7-2026, Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các bộ, cơ quan liên quan rà soát kỹ 17 dự án luật, nghị quyết.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: Lâm Khánh

Không để tiếp tục kéo dài khoảng trống pháp lý

Cơ bản thống nhất với các giải pháp, kiến nghị của Bộ Tư pháp về nâng cao chất lượng, khắc phục tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết, tuy nhiên, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết tại một số bộ, cơ quan ngang bộ là nghiêm trọng. Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật, kỷ luật hành chính và môi trường đầu tư, kinh doanh.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ xác định việc xây dựng, trình, ban hành văn bản quy định chi tiết là nhiệm vụ chính trị, pháp lý bắt buộc; không để luật, nghị quyết đã được ban hành nhưng chậm đi vào cuộc sống do thiếu văn bản hướng dẫn.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp tiếp tục theo dõi, đôn đốc, hỗ trợ các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc tổ chức xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết; tổ chức thẩm định ngay các văn bản quy định chi tiết khi nhận được hồ sơ đề nghị, kiên quyết không kết luận đủ điều kiện trình Chính phủ nếu chất lượng không đảm bảo…

"Đối với các văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết đã có hiệu lực nhưng chưa ban hành, phải xác định đây là nhóm nhiệm vụ ưu tiên cao nhất, hoàn thành trong thời hạn sớm nhất, không để tiếp tục kéo dài khoảng trống pháp lý", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Ngoài ra, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ rà soát, nghiên cứu các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng ban hành nhiều nghị định, thông tư quy định chi tiết luật để tham mưu Chính phủ chỉ đạo căn cơ, bài bản chứ không chỉ là đôn đốc tiến độ như hiện nay. Theo Phó Thủ tướng, Bộ Tư pháp không chỉ đốc thúc tiến độ ban hành văn bản, mà phải kiểm soát ngay từ khâu đề nghị xây dựng luật, nghị định…