COP31: Châu Phi nói không với 'bẫy nợ' khí hậu, đòi cam kết tài chính thực chất
Tại Hội nghị lần thứ 31 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) tại Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), các quốc gia châu Phi đang củng cố lập trường chung, thúc đẩy các nước phát triển thực hiện cam kết tài chính khí hậu, ưu tiên viện trợ không hoàn lại thay vì các khoản vay làm gia tăng gánh nặng nợ.
Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, dù chỉ đóng góp khoảng 4% lượng khí thải toàn cầu, châu Phi đang chịu thiệt hại kinh tế nặng nề do biến đổi khí hậu, với mức tổn thất ước tính 2-5% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) mỗi năm vì các hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo ước tính, các nước đang phát triển cần 310-365 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 để thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, nguồn tài chính thực tế mà các nước phát triển giải ngân trong năm 2024 chỉ đạt 31,7 tỷ USD, phần lớn dưới dạng tín dụng. Chi phí vay vốn cao càng thu hẹp nguồn lực dành cho y tế, giáo dục và phát triển hạ tầng tại châu Phi.
Tại COP31, châu Phi dự kiến yêu cầu tăng ít nhất gấp 3 lần nguồn tài chính dành cho thích ứng, lên khoảng 120 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Khu vực này đồng thời nhấn mạnh mục tiêu huy động 300 tỷ USD mỗi năm được thống nhất tại Baku (Azerbaijan) chỉ là mức sàn, trong khi nhu cầu thực tế phải hướng tới 1.300 tỷ USD theo Lộ trình Baku-Belém. Các nước cũng đề nghị được tiếp cận trực tiếp nguồn vốn, bảo đảm dòng tiền đến đúng các tổ chức và cộng đồng thụ hưởng, đi kèm cơ chế giám sát minh bạch.
Bên cạnh tài chính khí hậu, châu Phi muốn gắn các khoản đầu tư với mục tiêu công nghiệp hóa, thông qua phát triển lưới điện, cơ sở chế biến sâu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, từng bước giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô. Khu vực này cũng cảnh báo các biện pháp thương mại đơn phương liên quan đến khí hậu có thể tạo thêm rào cản tiếp cận thị trường và hạn chế năng lực sản xuất. Vì vậy, châu Phi sẽ thúc đẩy đưa thương mại thành chương trình nghị sự riêng tại COP31, hướng tới các cơ chế linh hoạt và hỗ trợ có mục tiêu.
Đối với Cơ chế Chuyển đổi công bằng, các nước châu Phi yêu cầu bảo đảm quyền tự chủ của quốc gia trong hoạch định và triển khai, đồng thời đề nghị nguồn vốn hỗ trợ phải ưu tiên hình thức viện trợ không hoàn lại.
Với lập trường chung này, châu Phi kỳ vọng COP31 sẽ chuyển các cam kết tài chính khí hậu thành nguồn lực thực chất, đáp ứng nhu cầu thích ứng và phát triển bền vững của lục địa.
