Cứ 9 loài chim di cư thì có 1 loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

Những con nhạn biển Bắc Cực trên đảo May, Scotland. (Nguồn: Travel/Alamy)

Loài chim di cư curlew mỏ nhỏ (slender-billed curlew) chính thức được tuyên bố tuyệt chủng vào năm ngoái. Đây là trường hợp chim tuyệt chủng đầu tiên được ghi nhận trên lục địa Á-Âu và châu Phi trong nhiều thế kỷ. Trên toàn thế giới, 7 loài chim di cư được xác nhận hoặc nghi ngờ đã tuyệt chủng trong 150 năm qua.

Những mối đe dọa đối với chim di cư chủ yếu bắt nguồn từ hoạt động của con người, trong đó có thâm canh nông nghiệp, săn bắt thiếu bền vững, ô nhiễm, các loài xâm lấn và tình trạng Trái đất nóng lên. Những vấn đề này được nêu trong báo cáo Hiện trạng các loài chim trên thế giới (State of the World’s Birds) của tổ chức bảo tồn chim quốc tế BirdLife International.

Theo báo cáo được BirdLife International công bố, các loài chim biển và chim ven bờ đang chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng do phụ thuộc vào môi trường biển và các vùng đất ngập nước ven biển.

Chuyên gia khoa học của BirdLife International Stuart Butchart cho biết, chim di cư là những “chỉ dấu” về sức khỏe của hệ sinh thái. Sự suy giảm của chúng cho thấy áp lực ngày càng gia tăng đối với các hệ thống tự nhiên duy trì cuộc sống của con người. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các biện pháp bảo tồn có thể mang lại hiệu quả, trong đó hành động phối hợp giúp ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng và hỗ trợ phục hồi quần thể.

Báo cáo được công bố tại Hội nghị thượng đỉnh Global Flyways ở Nairobi, Kenya. Tại đây, các chính phủ, nhà khoa học, tổ chức phi chính phủ về bảo tồn và các định chế tài chính đã ký cam kết tăng cường bảo vệ chim di cư dọc theo các tuyến đường di cư.

Tuyên bố Nairobi về các tuyến đường di cư đi kèm với cam kết của 3 ngân hàng phát triển về việc đưa hoạt động bảo tồn các tuyến đường di cư vào khuôn khổ cho vay, dành 6 tỷ USD cho việc bảo vệ và phục hồi môi trường sống dọc các tuyến đường này.

Các mối đe dọa đối với chim di cư còn bao gồm tình trạng săn bắt và sát hại trái phép. Ước tính mỗi năm có từ 13,1 triệu đến 42,7 triệu chim di cư bị giết hoặc bắt trái phép tại châu Âu, khu vực Địa Trung Hải, Kavkaz và bán đảo Arab. Trong số này có nhiều loài chim hót bị bắt bằng lưới mờ hoặc “que dính” để làm thực phẩm.

Các loài xâm lấn cũng đe dọa chim di cư. Chẳng hạn, loài gặm nhấm đôi khi vô tình được đưa đến các đảo nhỏ, nơi các loài chim biển sinh sản.

Mất hoặc suy thoái môi trường sống tự nhiên cũng là một trong những nguyên nhân chính. Theo báo cáo, hoạt động giám sát khoa học trong thập kỷ qua cho thấy hơn một nửa, tương đương 58%, trong số 1.099 khu vực đa dạng sinh học quan trọng đối với chim di cư đang ở tình trạng kém hoặc rất kém.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng các biện pháp bảo tồn, thường được triển khai xuyên biên giới, đang giúp một số loài phục hồi.