Cú đấm thép chiến lược và bài học về sức mạnh lòng dân

TỪ “VÙNG YẾU” ĐẾN TRỌNG ĐIỂM CHUYỂN MÌNH

Bước vào năm 1974, chiến trường miền Nam chứng kiến sự suy yếu rõ rệt của chính quyền và quân đội Sài Gòn sau khi Hiệp định Paris được ký kết.

Nhân dân Mỹ Tho mít tinh chào mừng miền Nam giải phóng vào ngày 1-5-1975. Ảnh: T.N

Tuy nhiên, tại tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Đồng Tháp), tình hình có sự phân hóa phức tạp.

Nếu như ở phía Tây, các vùng giải phóng tạo được thế liên hoàn dồn địch vào các chi khu cô lập, thì ở phía Đông - đặc biệt là Chợ Gạo - kẻ địch vẫn dốc toàn lực để cố thủ.

Chợ Gạo lúc bấy giờ được ví như “lá chắn thép” phía Tây Nam Sài Gòn. Địch chủ quan cho rằng đây là “vùng đã bình định xong”, là “sân sau an toàn” của Mỹ Tho.

Chúng tập trung tại đây một hệ thống đồn bốt dày đặc, cài cắm gián điệp và mạng lưới chỉ điểm tinh vi nhằm kiểm soát chặt chẽ Nhân dân.

Mục tiêu của quân đội Sài Gòn rất rõ ràng: Bảo vệ bằng được tuyến hành lang chiến lược nối liền vùng động lực miền Tây với thủ phủ Sài Gòn, đồng thời ngăn chặn mọi sự tiếp cận của quân giải phóng từ hướng Đông vào Mỹ Tho.

Trước tình hình đó, yêu cầu bức thiết đặt ra cho Đảng bộ và quân dân Mỹ Tho là phải phá vỡ thế kìm kẹp này. Phải mở mảng, chuyển vùng thành công ở Chợ Gạo thì mới có thể tạo ra tuyến hành lang an toàn cho bộ đội chủ lực tiến về hướng Long An - Sài Gòn. Đầu tháng 10-1974, tại ấp Mỹ Hội, xã Mỹ Hạnh Đông (huyện Cai Lậy trước đây), Tỉnh ủy Mỹ Tho họp và ra quyết định lịch sử: Mở chiến dịch tổng hợp mùa khô 1974 - 1975, chọn khu vực các xã phía Tây kênh Chợ Gạo làm trọng điểm tấn công.

“HAI CHÂN, BA MŨI”: NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ ĐỘC ĐÁO

Chiến dịch Chợ Gạo không đơn thuần là một cuộc tiến công quân sự thuần túy mà là đỉnh cao của nghệ thuật chiến tranh Nhân dân, vận dụng sáng tạo phương châm “hai chân, ba mũi” (vũ trang, chính trị, binh vận).

Nhân dân Mỹ Tho mít tinh chào mừng miền Nam giải phóng vào ngày 1-5-1975. Ảnh: T.N

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Khu ủy Khu 8 và Tỉnh ủy Mỹ Tho, Ban Chỉ huy thống nhất chiến dịch đã được thành lập. Điểm mấu chốt trong chiến lược của ta là sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa bộ đội chủ lực khu, bộ đội địa phương tỉnh và dân quân du kích xã, ấp.

Những đợt hoạt động cao điểm nhỏ được tổ chức liên tiếp vừa để tiêu diệt sinh lực địch, vừa để đánh lạc hướng, khiến quân địch không thể phán đoán được hướng tấn công chính của ta.

Trong vòng 5 tháng triển khai (từ tháng 11-1974 đến tháng 3-1975), chiến dịch đã tạo ra một làn sóng tiến công dồn dập. Trên mặt trận quân sự, quân ta thực hiện phương thức “đánh nhỏ, đánh vừa, đánh lớn” kết hợp chặt chẽ.

Những trận đánh tiêu diệt các đồn bốt ác ôn đã trở thành “đòn xeo” mạnh mẽ, tạo kẽ hở cho quần chúng nổi dậy.

Nhưng sức mạnh thực sự làm nên sự sụp đổ nhanh chóng của hệ thống kìm kẹp chính là mũi tiến công chính trị và binh vận.

Nhân dân Chợ Gạo, với truyền thống yêu nước nồng nàn, đã đồng loạt xuống đường biểu tình, đấu lý dựa trên pháp lý của Hiệp định Paris. Các gia đình binh sĩ cũng tích cực tham gia vận động con em rời bỏ hàng ngũ ngụy quân, trở về với cách mạng.

Hình ảnh những đoàn người tay không đi trực diện vào đồn bốt địch để bao vây, bức hàng, bức rút đã trở thành biểu tượng rực rỡ của sức mạnh lòng dân trong chiến dịch này.

CÚ ĐÁNH HIỂM VÀO “HUYẾT MẠCH” GIAO THÔNG

Một trong những thành công mang tính chiến lược nhất của chiến dịch chính là việc làm chủ kênh Chợ Gạo. Đây được xem là “cuống họng” giao thông thủy độc đạo nối liền Sài Gòn với các tỉnh miền Tây Nam bộ.

Khi các xã ven kênh được giải phóng, quân và dân ta thực hiện việc cắt đứt hoàn toàn tuyến hành lang vận tải này.

Sự tê liệt của kênh Chợ Gạo đẩy quân đội Sài Gòn vào tình thế khốn quẫn: Lương thực, đạn dược và quân chi viện từ miền Tây không thể đưa về cứu nguy cho Sài Gòn.

Kết thúc chiến dịch, toàn bộ 12 xã phía Tây kênh Chợ Gạo được giải phóng hoàn toàn hoặc giải phóng về cơ bản.

Ta không chỉ tiêu diệt được một lượng lớn sinh lực địch mà quan trọng hơn là đã đập tan bộ máy ngụy quyền cơ sở, xác lập một cục diện mới: Mỹ Tho không còn là vùng bị chia cắt mà đã trở thành vùng giải phóng liên hoàn, tạo thế trận áp đảo để tiến về phía Mỹ Tho và Gò Công.

Nhìn lại thắng lợi của chiến dịch Chợ Gạo, có bốn bài học lớn vẫn còn nguyên giá trị: Thứ nhất, đó là sự lãnh đạo tài tình, bám sát thực tiễn của Đảng bộ.

Tỉnh ủy Mỹ Tho đã không máy móc mà vận dụng linh hoạt chủ trương của cấp trên vào đặc thù của địa phương, chọn đúng “điểm huyệt” Chợ Gạo để xoay chuyển tình thế.

Thứ hai, là sức mạnh của sự kết hợp đa tầng nấc. Chiến dịch là minh chứng cho sự phối hợp nhịp nhàng giữa “ba thứ quân” và sự hiệp đồng giữa quân sự - chính trị.

Khi mũi quân sự giữ vai trò đòn bẩy thì mũi chính trị, binh vận giữ vai trò quyết định trong việc làm tan rã tư tưởng đối phương.

Thứ ba, là bài học về việc nắm dân và dựa vào dân. Địch thất bại vì chúng xa rời dân, coi dân là đối tượng để kìm kẹp. Ta thắng lợi vì có cơ sở Đảng bám chắc trong dân, lấy dân làm hậu phương tại chỗ, làm tai mắt và làm lực lượng trực tiếp chiến đấu.

Cuối cùng, là tinh thần chủ động tấn công. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, quân dân Mỹ Tho vẫn giữ vững tư tưởng tiến công cách mạng, không ngại khó khăn trước hệ thống đồn bốt dày đặc của địch để tìm ra phương cách giải phóng quê hương.

Chiến dịch Tổng hợp mở mảng chuyển vùng Chợ Gạo (1974 - 1975) khép lại với những con số vang dội, nhưng dư âm của nó còn vang vọng mãi.

Thắng lợi này chính là “phát pháo hiệu” quan trọng, mở toang cánh cửa Tây Nam, cho phép các đoàn quân giải phóng tràn xuống như thác đổ trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Hơn 50 năm đã trôi qua, kênh Chợ Gạo ngày nay vẫn tấp nập những dòng tàu thuyền xuôi ngược, nhưng trong lòng mỗi người dân Mỹ Tho, dòng kênh ấy còn là chứng nhân của một thời máu lửa và oai hùng.

Những trang sử về chiến dịch mở mảng chuyển vùng năm xưa sẽ mãi là nguồn động lực để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục xây dựng vùng đất Chợ Gạo nói riêng và tỉnh Tiền Giang trước đây nay là Đồng Tháp nói chung ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Chiến thắng Chợ Gạo không chỉ là bài học về quân sự, mà còn là bài học bất hủ về ý chí tự lực tự cường và khát vọng hòa bình cháy bỏng của dân tộc Việt Nam.