Cụ thể hóa chính sách, mở đường phát triển vật liệu xanh

Mở cơ chế ưu đãi cho vật liệu xanh

Ngày 15/6, Chính phủ ban hành Nghị định 209/2026/NĐ-CP quy định một số điều và biện pháp thi hành Luật Xây dựng về quản lý vật liệu xây dựng. Đáng chú ý, Nghị định quy định chính sách khuyến khích, ưu đãi trong nghiên cứu, đầu tư phát triển, sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng, trong đó có vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh và vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường.

Nhà nước có cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với hoạt động nghiên cứu, đầu tư phát triển vật liệu xanh, vật liệu mới.

Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 209/2026/NĐ-CP, Nhà nước có cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với hoạt động nghiên cứu, đầu tư phát triển và sử dụng các loại vật liệu xây dựng mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu xây dựng thân thiện môi trường, vật liệu phù hợp vùng ven biển, hải đảo, bảo đảm phát triển bền vững và bảo vệ quốc phòng, an ninh.

Tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động này được xem xét áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi về tín dụng và tiếp cận các nguồn vốn hợp pháp; hỗ trợ lãi suất và các hình thức hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách Nhà nước, đầu tư công.

Cùng với đó là các chính sách ưu đãi, hỗ trợ về đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về đầu tư và các cơ chế, chính sách ưu đãi khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

Nghị định 209/2026/NĐ-CP được các doanh nghiệp đang đầu tư phát triển vật liệu xanh, vật liệu mới kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để thúc đẩy nghiên cứu, đầu tư và đưa sản phẩm vào thực tiễn.

Ông Kiều Văn Mát, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sông Đà Cao Cường nhận định, Nghị định 209/2026/NĐ-CP là một chủ trương tích cực và kịp thời của Chính phủ, thể hiện quyết tâm định hướng ngành vật liệu xây dựng phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững.

Nghị định 209/2026/NĐ-CP là nguồn động viên rất lớn để doanh nghiệp tiếp tục kiên định với con đường đổi mới sáng tạo…

Đối với các doanh nghiệp đã và đang đầu tư vào vật liệu xanh như Sông Đà Cao Cường, theo ông Kiều Văn Mát, đây là nguồn động viên rất lớn để doanh nghiệp tiếp tục kiên định với con đường đổi mới sáng tạo, phát triển các dòng vật liệu có giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường.

Tuy nhiên, ông Kiều Văn Mát cho rằng, để những chủ trương này nhanh chóng phát huy hiệu quả, cần sớm có các Thông tư hướng dẫn cụ thể từ các Bộ, ngành để doanh nghiệp có căn cứ triển khai.

"Các địa phương, cơ quan quản lý và đặc biệt là hệ thống ngân hàng cũng cần có hướng dẫn thống nhất về tiêu chí, quy trình và điều kiện tiếp cận các chính sách ưu đãi", ông Kiều Văn Mát nói. Khi cơ chế được cụ thể hóa, doanh nghiệp mới thực sự có thể tiếp cận nguồn vốn, đất đai, các chương trình hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới công nghệ và đưa các dự án vào thực tiễn.

"Chúng tôi mong Chính phủ sẽ quyết liệt trong công tác tổ chức thực hiện, bảo đảm sự đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Một chính sách tốt sẽ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được triển khai nhanh, minh bạch và nhất quán", ông Kiều Văn Mát kỳ vọng.

Cần tiêu chuẩn, tiêu chí rõ ràng cho vật liệu xanh

Bà Trương Thị Kim Ngân, Giám đốc điều hành Công ty CP Tập đoàn Gỗ Minh Long kỳ vọng chính sách mới sẽ tạo động lực cho sự phát triển của ngành vật liệu xanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, doanh nghiệp cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí và cơ chế thực thi.

Gỗ công nghiệp sử dụng nguồn nguyên liệu từ rừng trồng, gỗ tái chế và phụ phẩm gỗ, có khả năng tái sử dụng và tái chế sau quá trình sử dụng là ví dụ điển hình của mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành vật liệu. 

Theo đó, cần xây dựng bộ tiêu chuẩn rõ ràng, cụ thể cùng hướng dẫn thực thi đối với vật liệu xanh, vật liệu an toàn, giúp doanh nghiệp có cơ sở đầu tư, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Đồng thời, cần ban hành định nghĩa, tiêu chí đánh giá mức độ xanh của vật liệu, qua đó phân loại và nhận diện rõ đâu là vật liệu xanh, mức độ xanh của từng loại vật liệu và giá trị đối với môi trường.

Giám đốc điều hành Tập đoàn Gỗ Minh Long cũng đề xuất có cơ chế khuyến khích và ưu đãi cụ thể đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng vật liệu xanh. Hiện nay, nhiều nhóm vật liệu như gỗ xây dựng vẫn chưa có hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí và chính sách khuyến khích sử dụng tương xứng với tiềm năng phát triển.

Cùng với đó, từng bước quy định hoặc khuyến khích tỷ lệ sử dụng vật liệu xanh trong các công trình công, dự án trọng điểm và các công trình có quy mô lớn nhằm tạo động lực cho thị trường phát triển.

Một yêu cầu khác là thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành vật liệu xây dựng thông qua các nguyên tắc tiêu thụ tài nguyên, tái sử dụng, tái chế, sửa chữa, thay thế vật liệu kém bền vững, thu hồi giá trị sau sử dụng và đổi mới tư duy trong thiết kế, sản xuất, tiêu dùng. Trong đó, gỗ công nghiệp là một ví dụ tiêu biểu khi sử dụng nguồn nguyên liệu từ rừng trồng, gỗ tái chế và phụ phẩm gỗ, đồng thời có khả năng tái sử dụng và tái chế sau quá trình sử dụng.

Không chỉ tập trung vào cơ chế ưu đãi, các doanh nghiệp cũng đặt kỳ vọng vào việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực vật liệu xây dựng.

Bà Trương Thị Kim Ngân đề xuất đầu tư cho hoạt động sáng tạo, nghiên cứu và phát triển vật liệu xanh từ đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ đến thương mại hóa sản phẩm; đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các thành phần kinh tế khác.

Cùng với đó là xây dựng hệ thống chứng nhận và đánh giá đối với vật liệu xanh, doanh nghiệp sản xuất vật liệu xanh và các công trình sử dụng vật liệu xanh, đi kèm cơ chế quản lý và công bố thông tin công khai, rõ ràng.

Việc đẩy mạnh số hóa và truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ vòng đời vật liệu, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, tiêu dùng, tái sử dụng đến tái chế cũng được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

Là doanh nghiệp nhiều năm theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng tro bay, xỉ nhiệt điện và các nguồn nguyên liệu tái chế để sản xuất vật liệu xây dựng, ông Kiều Văn Mát tin rằng Nghị định 209/2026/NĐ-CP sẽ tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy ngành vật liệu xanh.

"Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách này còn góp phần hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, thúc đẩy tăng trưởng xanh, giảm phát thải và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng ‘0’ của Việt Nam", ông Kiều Văn Mát nhấn mạnh.