Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam: 'Liên thông mạng lưới thu phí cao tốc - bước tiến mới của giao thông thông minh'

Đồng chí Bùi Quang Thái, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam.

Vào lúc 22 giờ ngày 2/3, hệ thống thu phí trên 5 tuyến cao tốc bắc-nam phía đông đã chính thức vận hành, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong tiến trình hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Sự kiện này không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật, vận hành mà còn thể hiện quyết tâm của ngành giao thông trong việc đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Sau nhiều nỗ lực của tập thể lãnh đạo, nhân viên Cục Đường bộ Việt Nam chuẩn bị trong thời gian dài, hệ thống giao thông thông minh chính thức đưa vào hoạt động đánh dấu bước phát triển lớn trong quản lý giao thông trên hệ thống trục giao thông xương sống cao tốc bắc-nam.

Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Quang Thái, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, để làm rõ hơn những nỗ lực phía sau dấu mốc này cũng như tầm nhìn dài hạn đối với Hệ thống giao thông thông minh (ITS) trên các tuyến cao tốc.

Làm việc xuyên đêm, xuyên lễ để liên thông mạng lưới thu phí

Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, đánh dấu cột mốc nhà nước bắt đầu thực hiện thu phí sử dụng đường cao tốc do nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác theo quy định pháp luật.

Các đơn vị chuyên môn của Cục đã phối hợp chặt chẽ với các Ban Quản lý dự án, các Cục chức năng và Vụ Kế hoạch-Tài chính (Bộ Xây dựng) để rà soát hồ sơ, tháo gỡ kịp thời những vướng mắc phát sinh trong quá trình hoàn tất thủ tục, bàn giao tài sản và tổ chức vận hành hệ thống.

Trong giai đoạn chuẩn bị thu phí, nhiều cán bộ công chức, người lao động của Cục Đường bộ Việt Nam, các Ban Quản lý dự án, nhà thầu thi công, cung cấp lắp đặt thiết bị, phần mềm và đơn vị vận hành thu phí đã làm việc xuyên đêm, xuyên lễ và liên tục nhiều ngày để xử lý khối lượng công việc lớn, bảo đảm hoàn thành các công việc đáp ứng tiến độ theo yêu cầu của Bộ Xây dựng.

Sự nỗ lực ấy thể hiện tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân trong việc quản lý, khai thác hiệu quả tài sản công.

Hệ thống thu phí được kết nối liên thông với mạng lưới của Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam và các nhà đầu tư BOT đang triển khai thu phí trên tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông, tạo thành một hệ thống thu phí kín, liên thông nhiều đoạn tuyến cao tốc.

Sự liên thông này không chỉ bảo đảm tính đồng bộ, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia giao thông khi sử dụng dịch vụ trên nhiều tuyến khác nhau.

Thay vì bố trí cán bộ cân đo tải trọng xe, vận hành quản lý của hệ thống ITS khi xe qua trạm lập tức hệ thống cân máy hoạt động và cân tải trọng chính xác để biết xe có đủ chuẩn để tiếp tục được vận hành trên cao tốc, trường hợp xe quá tải trọng sẽ được hệ thống cảnh báo yêu cầu xe quay lại không được tiếp tục vận hành trên tuyến nếu không lực lượng chức năng sẽ xử phạt.

Đây là lần đầu tiên mô hình thu phí “đầu vào ETC đa làn tự do (không có barrier), đầu ra ETC đơn làn (có barrier), không có làn MTC” được áp dụng mở rộng trên nhiều đoạn tuyến liên thông với các đoạn tuyến cao tốc khác đang khai thác thu phí nên trong giai đoạn đầu không tránh khỏi các lỗi kỹ thuật phát sinh. Để hệ thống hoạt động trơn tru, vẫn cần thời gian để tiếp tục hoàn thiện với thực tế giao thông tại nước ta.

Hiện nay, chúng tôi đang tiến hành đánh giá các chỉ số vận hành (KPI), bao gồm lưu lượng phương tiện, thời gian xử lý giao dịch, độ ổn định của hệ thống và khả năng phản ứng với các tình huống phát sinh.

Đồng thời, Cục thành lập Ban chỉ đạo do Lãnh đạo Cục làm trưởng ban và Tổ chỉ đạo duy trì ứng trực 24/7 tại hiện trường cùng các Ban Quản lý dự án, nhà thầu lắp đặt thiết bị nhằm kịp thời xử lý mọi vấn đề kỹ thuật hoặc tình huống đột xuất, bảo đảm hoạt động thu phí diễn ra an toàn, thông suốt.

Khi công nghệ dẫn lối những cung đường

Điểm cốt lõi của ITS là chuyển đổi mô hình quản lý từ thụ động sang chủ động. Thay vì chỉ phản ứng khi sự cố đã xảy ra, hệ thống cho phép phát hiện sớm các nguy cơ, tối ưu hóa năng lực khai thác và đặc biệt rút ngắn “thời gian vàng” trong xử lý sự cố.

Khi thông tin được truyền đi kịp thời, lực lượng cứu hộ, cứu nạn có thể tiếp cận hiện trường nhanh hơn, qua đó giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời hạn chế tình trạng ùn tắc dây chuyền trên tuyến.

Tại mỗi trạm thu phí thay vì 1 đội ngũ nhân viên phục vụ như trước đây nay chỉ cần 1 nhân viên điều hành được toàn bộ, việc điều hành, ghi nhận bằng máy bảo đảm tính chính xác, khách quan tuyệt đối so với trước đây.

Việc sớm triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc chính là hiện thực hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong quản lý hạ tầng giao thông.

Quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là “công nghệ vị nhân sinh”. Công nghệ không phải để giám sát theo nghĩa áp đặt, mà để phục vụ người dân, giúp mỗi chuyến đi an toàn hơn, đúng nghĩa “đi đến nơi, về đến chốn”.

Khi hạ tầng được hoàn thiện, đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ số kết hợp với ý thức người tham gia giao thông được nâng cao nhờ công nghệ hỗ trợ, chúng ta sẽ từng bước giảm thiểu rủi ro và thiệt hại, hướng tới một môi trường giao thông văn minh, hiện đại.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Cục trưởng!

Kim Cương