Củng cố nội lực thị trường trước cơn gió ngược từ quốc tế

Cơn gió ngược từ bên ngoài

Bước sang nửa cuối năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều biến số khó lường. Từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, động thái mới trong câu chuyện thuế quan của Mỹ đến biến số trong hoạt động điều hành lãi suất của các ngân hàng trung ương, tất cả đều tạo nên môi trường đầu tư thận trọng hơn đối với dòng vốn quốc tế và trong nước.

Chia sẻ tại Diễn đàn Vietnam Investment Forum - Summer Summit tổ chức mới đây, ông Nguyễn Xuân Thành - Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, rủi ro lớn nhất hiện nay không còn nằm ở mức thuế đối ứng tạm thời mà ở những cơ sở pháp lý mới mà Mỹ đang xây dựng để duy trì các hàng rào thương mại sau khi mức thuế tạm thời hết hiệu lực vào cuối tháng 7/2026.

Thị trường chứng khoán không còn chỉ là một kênh tài chính đơn thuần, mà thực sự trở thành huyết mạch dẫn vốn cho nền kinh tế quốc gia. Ảnh: An Thư

Theo ông Thành, một hướng áp thuế mới được Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) nghiên cứu là mức thuế phổ quát từ 10 - 12,5% đối với nhiều nền kinh tế mới nổi, trong đó Việt Nam nằm trong nhóm có thể chịu mức cao hơn. Tuy nhiên, rủi ro đáng chú ý hơn là cuộc điều tra theo Điều khoản 301 liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

Nhắc lại trường hợp Trung Quốc năm 2018, ông Thành cho biết mức thuế thời điểm đó có thể lên tới 25% đối với một số nhóm hàng. "Con số cuối cùng còn phụ thuộc vào quá trình giải trình và đàm phán, khả năng Việt Nam bị áp thuế là cao” - ông Thành nhận định. Điều này có thể tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp xuất khẩu - nhóm đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế cũng như trên thị trường chứng khoán.

Cùng với áp lực từ chính sách thuế quan còn là câu chuyện lãi suất toàn cầu. Thời gian qua, thị trường toàn cầu đang phải điều chỉnh lại dự báo về động thái của các ngân hàng trung ương khi lạm phát tại nhiều quốc gia lớn vẫn duy trì ở mức cao hơn mục tiêu.

Theo ông Thành, thị trường lao động Mỹ vẫn tích cực, lạm phát chưa giảm như kỳ vọng khiến Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thêm lý do để duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài hơn. Ngoài ra, không loại trừ khả năng cơ quan này thậm chí phải tăng thêm lãi suất nếu áp lực lạm phát kéo dài. Điều này tác động trực tiếp đến dòng vốn toàn cầu, kéo dòng vốn ngoại bán ròng mạnh trên thị trường chứng khoán tại nhiều thị trường Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam.

Củng cố nội lực để đón dòng vốn mới

Chỉ riêng tháng 5/2026, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng gần 19.600 tỷ đồng. Đây là mức bán ròng cao nhất trong nửa năm trở lại đây và nối dài chuỗi rút vốn kéo dài nhiều tháng liên tiếp. Tuy nhiên, từ thực tế tiếp xúc với các nhà đầu tư, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết sự quan tâm của các tổ chức đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam lại đang ở mức cao chưa từng có.

Theo đại diện UBCKNN, không chỉ các quỹ đầu tư truyền thống hay quỹ ETF, nhiều tổ chức đầu tư từ các quỹ lớn như Vanguard, BlackRock hay các quỹ quốc gia đối với thị trường Việt Nam... đang dành sự quan tâm đáng kể tới cơ hội tại Việt Nam.

Sau nhiều năm chuẩn bị, Việt Nam đang tiến gần hơn tới mục tiêu vận hành chính thức thị trường mới nổi thứ cấp theo tiêu chuẩn của FTSE Russell từ tháng 9/2026. Đây cũng là động lực thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, ông Hải cũng khẳng định cột mốc này không phải là mục tiêu cuối cùng.

“Mục tiêu xa hơn của chúng ta là nâng hạng lên thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell và MSCI công nhận thị trường chứng khoán Việt Nam là thị trường mới nổi” - ông Hải cho hay.

Phát biểu tại Diễn đàn Vietnam Investment Forum - Summer Summit, ông Hải nhấn mạnh UBCKNN quyết tâm sẽ đưa hệ thống CCP vào vận hành chậm nhất đầu năm 2027. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để các tổ chức xếp hạng xem xét nâng hạng, bên cạnh việc triển khai cơ chế giao dịch qua tài khoản tổng; mở rộng khả năng tiếp cận thị trường thông qua các nhà môi giới toàn cầu.

Các giải pháp trọng tâm được đại diện UBCKNN chỉ ra, bao gồm việc phát triển đồng bộ cung - cầu của thị trường. Về phía cung, hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước sẽ được đẩy mạnh, đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp FDI lớn tham gia IPO, niêm yết, tiếp tục phát triển thị trường trái phiếu theo hướng minh bạch hơn. Về phía cầu, đặc biệt chú trọng phát triển nhà đầu tư tổ chức thông qua các loại hình quỹ mới như quỹ hưu trí, quỹ bất động sản, quỹ thị trường tiền tệ.

Ông Hải cũng tiết lộ sẽ có dịch vụ, sản phẩm mới dựa trên nền tảng hệ thống KRX. Thị trường tín chỉ Carbon cũng sẽ được triển khai ngay trong tháng 6/2026; tiếp sau đó là thị trường cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hay thị trường tài sản mã hóa.

Song song đó, hạ tầng công nghệ và giám sát cũng sẽ được củng cố, với hai dự án đang được triển khai gồm hệ thống giám sát tổng thể và kho dữ liệu tập trung cho toàn ngành nhằm quản trị minh bạch, hiệu quả hơn.

Khi những “cơn gió ngược” từ bên ngoài có thể tiếp tục tạo áp lực lên thị trường chứng khoán, những cải cách này được kỳ vọng sẽ giúp bổ sung và nâng “chất” hàng hóa trên thị trường, mở rộng quy mô nhà đầu tư tổ chức và tạo nền tảng cho dòng vốn quốc tế quay trở lại mạnh mẽ hơn.