Cuộc đua AI tại Trung Quốc đang khốc liệt như thế nào?

Cuộc đua mong hóa rồng của các AI Trung Quốc đang diễn ra khốc liệt

Đối mặt với hiện trạng các dòng vi mạch tính toán nhập khẩu từ những gã khổng lồ như Nvidia liên tục thống trị thị trường, các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang phải dốc toàn lực đầu tư vào hạ tầng máy chủ và trung tâm dữ liệu. Sự thắt chặt về nguồn cung và những rủi ro đứt gãy từ bên ngoài đã vô hình trung đẩy nhanh tốc độ tìm kiếm các giải pháp thay thế nội địa.

Thực tế phát triển hiện tại phơi bày ba lối rẽ chiến lược hoàn toàn khác biệt của các tập đoàn công nghệ hàng đầu: một nhóm quyết tâm gắn chặt với hệ sinh thái Nvidia để tối ưu hóa hiệu năng; nhóm thứ hai tìm cách đi trên dây với chiến lược song hành giữa thiết bị nhập ngoại và tự nghiên cứu; nhóm còn lại dồn toàn lực cho công cuộc tự chủ toàn diện. Sự lựa chọn nền tảng phần cứng này tác động trực tiếp đến tốc độ huấn luyện, chi phí vận hành, đồng thời quyết định vận mệnh an ninh của toàn bộ nền công nghiệp trí tuệ nhân tạo Trung Quốc trong tương lai.

Lựa chọn gắn kết với hệ sinh thái ngoại và bài toán rủi ro tiềm ẩn

Sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu trên thị trường chip AI toàn cầu đang khoét sâu vào điểm yếu của nhiều doanh nghiệp công nghệ. Đứng trước áp lực phải vươn lên dẫn đầu, các tập đoàn internet khổng lồ cùng nhiều kỳ lân công nghệ như ByteDance, Alibaba hay Trí Phổ AI (Zhipu AI) đã quyết định đặt cược vào sức mạnh của nền tảng Nvidia. Triết lý chung của nhóm này ưu tiên việc chiếm lĩnh thị phần thông qua những sản phẩm vượt trội trước khi tính đến chuyện tự chủ công nghệ. Đ

Đối với ByteDance, việc sở hữu một kho tàng dữ liệu khổng lồ cùng thuật toán ưu việt đòi hỏi một cơ sở hạ tầng tương xứng. Tập đoàn này đang nắm giữ hàng chục vạn card đồ họa Nvidia, tạo bệ phóng hoàn hảo cho mô hình Doubao bứt phá mạnh mẽ trong khả năng xử lý đa phương thức và văn bản dài. Nhu cầu khát khao sức mạnh điện toán của ByteDance được thể hiện rõ qua kế hoạch rót tới 100 tỷ Nhân dân tệ trong năm 2026 chỉ để thu gom chip AI từ Nvidia, đánh dấu mức tăng vọt 17.6% so với năm 2025. Sự bạo chi này minh chứng cho tham vọng duy trì vị thế áp đảo trên cả hai mặt trận khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp.

Trong khi đó, Alibaba tận dụng vị thế bá chủ của nền tảng điện toán đám mây Alibaba Cloud để vạch ra một hướng đi tinh vi hơn. Tập đoàn này triển khai hàng ngàn cụm GPU cao cấp nhập khẩu nhằm duy trì tốc độ huấn luyện các mô hình tiên tiến nhất như Qwen. Song song với định hướng đó, họ âm thầm đẩy mạnh việc đưa dòng chip "Hàm Quang" tự phát triển vào các khâu suy luận thực tế. Cách tiếp cận khôn khéo này giúp Alibaba vận hành mượt mà các tác vụ phức tạp, củng cố thêm một lớp phòng ngự dự phòng đáng tin cậy.

Ở nhóm các công ty khởi nghiệp kỳ lân, sự phụ thuộc vào thiết bị ngoại nhập cũng thể hiện rất rõ nét. Trí Phổ AI tận dụng nền tảng kỹ thuật từ Đại học Thanh Hoa kết hợp với hàng ngàn card Nvidia để tập trung vào các ứng dụng giao thoa giữa học thuật và công nghiệp. Công ty mẹ của Kimi là Moonshot thì khéo léo dùng dòng vốn đầu tư khổng lồ để tối ưu hóa kiến trúc MoE trên nền tảng phần cứng ngoại, từ đó tạo ra lợi thế tuyệt đối trong việc xử lý các chuỗi văn bản khổng lồ.

Minimax cũng bám sát chiến lược này để duy trì sự cân bằng hoàn hảo giữa chi phí và tốc độ lặp lại sản phẩm. Dù mang lại những thành tựu rực rỡ, việc chìm đắm trong hệ sinh thái CUDA của Nvidia đang tạo ra một điểm yếu chí mạng. Các doanh nghiệp này luôn phải đối mặt với nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng bất thình lình, gánh chịu chi phí vận hành đắt đỏ và ngày càng khó thoát khỏi vòng kim cô công nghệ do các đối tác nước ngoài thiết lập.

Chiến lược song hành và nỗ lực thiết lập vùng đệm an toàn

Thay vì đặt toàn bộ trứng vào một giỏ, Baidu chọn cho mình một con đường trung dung, kết hợp hài hòa giữa việc sử dụng công nghệ tiên tiến của nước ngoài và những nỗ lực tự thân. Đội ngũ lãnh đạo của tập đoàn này hiểu rõ việc đoạn tuyệt ngay lập tức với các sản phẩm nhập khẩu là một bước đi đầy rủi ro. Vì vậy, họ vẫn duy trì một cụm hàng ngàn card đồ họa Nvidia chất lượng cao, đóng vai trò như một mỏ neo vững chắc.

Nền tảng phần cứng này đảm nhận trọng trách giữ nhịp độ huấn luyện và tinh chỉnh cho mô hình ngôn ngữ "Văn Tâm Nhất Ngôn" (Ernie Bot), giúp Baidu không bị hụt hơi trong cuộc đua ra mắt các tính năng mới so với các đối thủ sừng sỏ. Nhờ sức mạnh ổn định từ những thiết bị ngoại nhập, các tác vụ tính toán khổng lồ luôn được diễn ra trơn tru, bảo vệ vững chắc thị phần cốt lõi của công ty trong giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hiện nay.

Ngay cả khi hóa rồng thì các mô hình AI của Trung Quốc cũng sẽ quần long tranh bá

Ở mặt trận còn lại, Baidu đang âm thầm xây dựng một rào chắn bảo vệ tương lai thông qua dự án vi mạch mang tên "Côn Luân" (Kunlun). Dòng chip tự nghiên cứu này đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm và bắt đầu được triển khai rộng rãi vào các mảng kinh doanh sinh lời như công cụ tìm kiếm và dịch vụ điện toán đám mây. Không dừng lại ở các tác vụ suy luận thông thường, Côn Luân đang từng bước xâm nhập vào cốt lõi của quá trình huấn luyện mô hình ngôn ngữ. Bước tiến này tạo ra một vùng đệm an toàn vô giá, giảm thiểu sự phụ thuộc vào bất kỳ nhà cung cấp duy nhất nào trên thế giới.

Mô hình đi bằng hai chân của Baidu giải quyết trọn vẹn bài toán hiệu suất trước mắt, đồng thời tạo nền móng vững chãi cho khát vọng tự chủ hoàn toàn trong tương lai. Dù vậy, con đường này đầy rẫy những thách thức tài chính khắc nghiệt. Việc tự thiết kế và sản xuất thiết bị bán dẫn đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư khổng lồ, đi kèm với sự kiên nhẫn mài giũa hệ sinh thái phần mềm trong nhiều năm ròng rã. Việc cân đối giữa những khoản chi phí nghiên cứu vĩ đại và áp lực sinh lời từ cổ đông sẽ luôn là một bài toán hóc búa thử thách năng lực quản trị của ban lãnh đạo Baidu.

Lối rẽ tự chủ toàn diện và cơ hội bứt phá từ ứng dụng thực tiễn

Đối mặt với vòng vây công nghệ ngày càng siết chặt, Khoa Đại Tuần Phi (iFlytek) đã chọn cách đương đầu trực diện thay vì tìm kiếm những giải pháp thỏa hiệp. Tập đoàn này quyết định bắt tay cùng hàng loạt tên tuổi lớn trong ngành bán dẫn nội địa như Huawei, Trung Khoa Hải Quang (Hygon) và Hàn Vũ Kỷ (Cambricon) để kiến tạo nên một siêu cụm máy tính chứa hàng vạn card đồ họa hoàn toàn "made in China".

Bằng quyết tâm sắt đá, iFlytek đã xô đổ định kiến cho rằng phần cứng nội địa yếu kém không thể gánh vác các tác vụ huấn luyện mô hình phức tạp. Phiên bản mới nhất mang tên "Tinh Hỏa X2" (Spark X2) là minh chứng sống động nhất cho bước nhảy vọt từ mức độ "dùng tạm" lên "dùng tốt" của hệ thống điện toán trong nước. Các chỉ số đo lường độc lập cho thấy X2 sở hữu năng lực xử lý ngang ngửa với nhiều đối thủ sừng sỏ trên trường quốc tế.

Thành công của iFlytek phần lớn đến từ sự nhạy bén trong việc đan xen năng lực trí tuệ nhân tạo vào các thiết bị phần cứng, nhắm thẳng vào những thị trường ngách đầy tiềm năng như giáo dục, y tế và khối văn phòng. Tại mặt trận giáo dục, hệ sinh thái học tập thông minh của họ đang phục vụ hơn 130 triệu giáo viên và học sinh. Điển hình như dòng máy tính bảng T90 được tiếp sức mạnh từ mô hình Tinh Hỏa X2, mang đến một hệ thống phân tích lỗi sai và cá nhân hóa lộ trình học tập ưu việt. Sự xuất hiện của gia sư ảo "Hiểu Duyệt" với khả năng tương tác tự nhiên đã thay đổi hoàn toàn phương pháp giảng dạy truyền thống.

Trên lĩnh vực y tế, hệ thống trợ lý thông minh của tập đoàn này đã phủ sóng tại hàng ngàn cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ sở, đưa ra hàng tỷ lời khuyên y khoa chuẩn xác, hỗ trợ sàng lọc hàng triệu hồ sơ bệnh án có giá trị. Các ứng dụng này khai thác thành công những nhu cầu thực tế mang tính bắt buộc, nơi người dùng sẵn sàng chi trả và lượng dữ liệu thu về tạo thành một vòng lặp khép kín hoàn hảo. Quá trình này cung cấp dưỡng chất để mô hình AI nội địa liên tục tự học hỏi và tự hoàn thiện.

Nhìn rộng ra toàn cảnh bức tranh công nghệ, quá trình xác lập quyền tự quyết về mặt tính toán của Trung Quốc giống như một cuộc trường chinh gian nan nhưng đầy hứa hẹn. Sự tiến bộ vũ bão của các kỹ thuật tiên tiến như kiến trúc chiplet hay tính toán trong bộ nhớ (compute-in-memory) đang mở ra một lối đi riêng biệt. Các doanh nghiệp nội địa đang dồn lực xây dựng các nền tảng tính toán không đồng nhất dựa trên chiplet, hứa hẹn sẽ phá vỡ những rào cản vật lý về bộ nhớ và tốc độ xử lý từng ám ảnh ngành công nghiệp trong nhiều năm.

Trọng tâm của cuộc cạnh tranh giờ đây dịch chuyển mạnh mẽ từ việc chạy đua số lượng tham số sang khả năng len lỏi vào từng ngóc ngách của nền kinh tế thực. Năng lực thấu hiểu sâu sắc đặc thù của từng ngành nghề và khả năng cung cấp một giải pháp trọn gói từ vi mạch phần cứng đến giao diện phần mềm sẽ quyết định sự thành bại của mọi doanh nghiệp. Sự hậu thuẫn từ các quyết sách tầm cỡ quốc gia như dự án "Đông Số Tây Toán" (chuyển dữ liệu từ miền Đông sang miền Tây xử lý) cùng sự phát triển của hệ thống đám mây do nhà nước hậu thuẫn đang tạo ra một lực đẩy vĩ mô khổng lồ. Sự cộng hưởng giữa các chính sách kiến tạo, những nỗ lực kỹ thuật không ngừng nghỉ và một thị trường nội địa rộng lớn hứa hẹn sẽ đưa nền công nghiệp điện toán Trung Quốc vươn lên một tầm vóc hoàn toàn mới.

Bùi Tú