Cuộc hồi sinh ngoạn mục của Samsung trong kỷ nguyên AI

Không lâu trước đây, Samsung còn chìm trong thất vọng. Năm 2024, tập đoàn công nghệ Hàn Quốc phải đưa ra thông cáo công khai xin lỗi vì đánh mất “năng lực cạnh tranh công nghệ” và “không đáp ứng kỳ vọng của thị trường”.

Nhãn hiệu Samsung tại một cửa hàng ở Manhattan, thành phố New York, Mỹ. Ảnh: Reuters

Nhưng chỉ sau hơn một năm, tình thế đã đảo chiều gần như hoàn toàn.

Nhờ làn sóng đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo (AI), giá trị vốn hóa Samsung đã tăng khoảng 400% trong 12 tháng qua và lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD trong tháng này. Lợi nhuận hoạt động quý I-2026 đạt 57.000 tỷ won, tương đương khoảng 38 tỷ USD, cao gấp hơn 8 lần cùng kỳ năm trước.

Samsung từng bị xem là chậm chân trong cuộc đua AI. Giờ đây, tập đoàn Hàn Quốc lại trở thành một trong những doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất từ cơn khát chip toàn cầu.

Samsung sản xuất đủ loại sản phẩm, từ tủ lạnh đến điện thoại. Nhưng hiện nay, tập đoàn này gần như sống bằng chip.

Trong quý đầu năm, bán dẫn đóng góp 61% doanh thu nhưng tạo ra tới 94% lợi nhuận hoạt động. Samsung hiện là một trong ba công ty hiếm hoi trên thế giới đủ khả năng sản xuất quy mô lớn chip nhớ phục vụ AI, bên cạnh SK Hynix của Hàn Quốc và Micron của Mỹ.

Sản lượng chip nhớ Samsung bán ra trong quý I chỉ tăng khoảng 20% so với quý trước, nhưng giá bán trung bình tăng tới 90%. Theo công ty, nhiều khách hàng đang thiếu chip nghiêm trọng và chủ động tìm tới để ký hợp đồng mua dài hạn. Samsung dự báo tình trạng khan hiếm có thể kéo dài sang cả năm sau.

Samsung không còn thiếu đơn hàng. Thứ hãng thiếu lúc này là công suất.

Một nhà máy mới sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt cuối năm nay và Samsung chuẩn bị khởi công thêm tổ hợp trị giá khoảng 55 tỷ USD vào tháng 7. Tuy nhiên, dự án này phải tới năm 2030 mới hoàn thành.

Dù vậy, tập đoàn Hàn Quốc vẫn mở rộng khá thận trọng. Samsung hiểu rất rõ cái giá của việc tăng công suất quá nhanh trong ngành chip, lĩnh vực vốn nổi tiếng với các chu kỳ bùng nổ rồi suy thoái sâu.

Trong đợt bùng nổ chip nhớ trước đây, Samsung từng mở rộng quá mạnh, trước khi chứng kiến lợi nhuận hoạt động giảm một nửa vào năm 2019 khi thị trường đảo chiều.

Bên cạnh chip nhớ, Samsung cũng đang đẩy mạnh mảng gia công bán dẫn, nơi hãng sản xuất chip theo thiết kế của khách hàng. Một nhà máy mới tại Texas dự kiến đi vào hoạt động trong năm nay để phục vụ thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực Samsung bị đánh giá lép vế trước hãng sản xuất chip TSMC của Đài Loan (Trung Quốc), công ty dẫn đầu ngành gia công chip toàn cầu. Quy mô khách hàng lớn giúp TSMC tạo ra lợi thế ngày càng khó san lấp về công nghệ, kinh nghiệm và hiệu quả sản xuất.

Song cơn sốt AI cũng đang mở ra cơ hội cho Samsung. Công suất của TSMC hiện gần như kín chỗ, buộc một số khách hàng lớn như Tesla hay Qualcomm phải tìm tới Samsung. Đồng thời, lợi nhuận khổng lồ từ chip nhớ cũng giúp tập đoàn Hàn Quốc có thêm nguồn lực để đầu tư.

Nhưng thành công quá nhanh cũng kéo theo nhiều áp lực mới.

Giá chip tăng mạnh đang gây khó cho mảng điện tử tiêu dùng, vốn từng là thế mạnh của Samsung. Biên lợi nhuận điện thoại thông minh bị thu hẹp đáng kể và bộ phận này có thể thua lỗ trong năm nay.

Áp lực chính trị cũng bắt đầu xuất hiện. Ngày 11-5, Kim Yong-beom, cố vấn của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, đề xuất áp dụng “cổ tức quốc gia” nhằm phân phối lại lợi nhuận từ ngành chip cho người dân. Dù sau đó ông Lee cho biết chính phủ hiện chỉ cân nhắc sử dụng phần thu ngân sách tăng thêm từ cơn sốt chip, đề xuất này cho thấy ngành bán dẫn đang trở thành vấn đề nhạy cảm về chính trị tại Hàn Quốc.

Trong khi đó, liên minh công đoàn Samsung yêu cầu 15% lợi nhuận của bộ phận chip nhớ phải được chia cho người lao động, tương tự cơ chế tại tập đoàn bán dẫn Hàn Quốc khác SK Hynix. Các công đoàn đe dọa đình công kéo dài từ ngày 21-5, động thái có thể khiến Samsung thiệt hại khoảng 30.000 tỷ won (22 tỷ USD).

Điều đáng chú ý là chính các công đoàn này từng chỉ trích Samsung bỏ lỡ cơ hội từ làn sóng AI trong cuộc đình công năm 2024.

Samsung giờ không còn đối mặt với bài toán sinh tồn như trước. Nhưng sự trở lại mạnh mẽ nhờ AI cũng đặt tập đoàn Hàn Quốc trước một thách thức mới, đó là làm sao quản lý thành công quá lớn mà không lặp lại những sai lầm của chính mình.