Đà Nẵng hướng đến điều khiển giao thông đô thị thông minh

Việc áp dụng công nghệ số để điều khiển giao thông đô thị là yêu cầu bức thiết trong điều kiện hiện nay. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Tạo “làn sóng xanh” theo thời gian thực

Lưu thông trên các tuyến phố, nhiều người điều khiển phương tiện giao thông không khỏi khó chịu vì liên tục dừng chờ đèn tín hiệu màu đỏ tại các nút giao thông trên một tuyến đường, ngay cả các nút giao thông chỉ cách nhau 50 - 100m.

Theo một số chuyên gia về giao thông đô thị, từ cách đây hơn 10 năm, Đà Nẵng đã tiếp cận tư duy “làn sóng xanh” từ việc áp dụng những nghiên cứu của chuyên gia Nhật Bản trên trục đường Lê Duẩn, tức là tạo hiệu ứng đèn xanh liên tiếp tại các nút giao thông đối với dòng phương tiện lưu thông chính trên một trục đường.

Những năm qua, thành phố cũng đã áp dụng nhiều giải pháp điều khiển hệ thống đèn tín hiệu giao thông kết hợp hệ thống camera, nhưng tình trạng ùn tắc cục bộ trên trục đường Lê Duẩn nói riêng và nhiều nút giao thông, đoạn đường trên địa bàn thành phố nói chung vào các khung giờ cao điểm vẫn thường hay xảy ra.

Việc này đòi hỏi phải có thêm giải pháp ứng dụng công nghệ số để theo dõi, giám sát, dự báo, tự động điều khiển, hướng dẫn giao thông theo thời gian thực phù hợp với điều kiện giao thông, thời tiết tại thành phố Đà Nẵng và hướng đến thích ứng với tình trạng ngập nước cục bộ trong đô thị cũng như các thời điểm diễn ra các sự kiện chính trị, văn hóa, lễ hội...

Việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ bản sao số trong giao thông đô thị thông minh phù hợp với điều kiện thực tế tại Đà Nẵng là cần thiết, cấp bách và lâu dài. Ảnh: HOÀNG HIỆP

PGS.TS Phan Cao Thọ, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, Đà Nẵng cũng đã từng áp dụng công nghệ “làn sóng xanh” của các nước tiên tiến, nhưng điều kiện giao thông của thành phố khác biệt như: khoảng cách giữa các nút khác nhau, tốc độ của từng loại phương tiện khác nhau trong một dòng lưu thông hỗn hợp, gia tăng phương tiện từ các nhánh rẽ vào... nên còn xảy ra ùn tắc.

Việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ bản sao số trong giao thông đô thị thông minh phù hợp với điều kiện thực tế tại Đà Nẵng là cần thiết, cấp bách và lâu dài.

Có công nghệ bản sao số thì khi thấy dòng phương tiện dừng đèn đỏ hoặc đang lưu thông quá dài thì không tiếp tục để thời gian của chu kỳ đèn xanh ngắn hoặc như trước đó, mà điều chỉnh phù hợp thời gian chu kỳ đèn xanh dài hơn cho số lượng phương tiện lưu thông qua nút nhiều hơn.

Mặt khác, quan sát trên các bản đồ số thông dụng hiện nay, phát hiện có các đoạn đường hiển thị màu đỏ thì không thể mặc nhiên là ùn tắc giao thông, mà thực tế là dòng lưu thông chậm nên cần áp dụng bản sao số để nhận biết tỷ lệ phương tiện xe máy, ô tô trong dòng hỗn hợp để chủ động, linh hoạt phân luồng, điều tiết lưu thông hợp lý theo thời gian thực.

Hoặc cũng có thể kết hợp áp dụng thêm giải pháp dải phân cách động để tự điều chỉnh lòng đường rộng hơn ở phía chiều đi khi có đông phương tiện vào buổi sáng và ở chiều về vào chiều tối, mà không cần phải mở rộng, nâng cấp đường.

Ứng dụng bản sao số

Thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã giao Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) chủ trì, thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm cấp quốc gia đối với đề tài nghiên cứu, xây dựng hệ thống sử dụng công nghệ bản sao số để hỗ trợ quản lý giao thông đô thị thông minh.

Việc ứng dụng bản sao số sẽ tạo "làn sóng xanh" tại các nút giao thông cho dòng phương tiện chủ lưu trên một trục đường. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Nhóm nghiên cứu đã lựa chọn một số nút giao thông trên địa bàn trung tâm thành phố Đà Nẵng và đô thị Tam Kỳ để lắp đặt các thiết bị và xây dựng hệ thống phần mềm giám sát, điều khiển giao thông theo thời gian thực.

Đến nay, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành hơn 90% khối lượng công việc đặt ra và chuẩn bị chuyển giao kết quả, sản phẩm nghiên cứu để áp dụng vào thực tế tại thành phố Đà Nẵng.

ThS Nguyễn Võ Quang Đông, đại diện nhóm nghiên cứu chia sẻ, hình ảnh thực tế tại các nút giao thông, tuyến đường được các camera ghi nhận rồi chuẩn hóa và đưa vào mô hình nhận dạng để phân loại thành xe buýt, xe máy, xe tải, ô tô con... cũng như xác định vị trí của từng xe.

Từ đó, tính ra được vận tốc di chuyển của các phương tiện tham gia giao thông và hiển thị trên bản đồ, nhằm phục vụ điều hành giao thông đô thị thông minh.

Hệ thống này có thể kết nối với các thiết bị định vị, camera của từng phương tiện để tạo cơ sở dữ liệu về phương tiện tham gia giao thông, lưu lượng phương tiện vào các thời điểm như sáng, trưa, chiều tối...

Từ dữ liệu được thu thập đó, hệ thống đưa ra dự báo ngắn hạn và dài hạn về lưu lượng phương tiện, mức độ gia tăng dòng phương tiện giao thông.

Cùng với đó, kết nối với hệ thống giám sát, điều khiển giao thông (VMS) để thông báo đến người điều khiển phương tiện giao thông được biết, nắm bắt tình hình giao thông theo thời gian thực.

Hệ thống bản sao số cũng kết nối và hiển thị thông tin về các tuyến xe buýt, trạm xe buýt và vị trí xe buýt đang lưu thông để phục vụ người dùng.

Một ứng dụng nổi bật là hệ thống có thể điều khiển tự động hệ thống đèn tín hiệu giao thông theo mức độ gia tăng của dòng phương tiện trong thực tế vào các thời điểm khác nhau.

Đồng thời, có thể tính toán và đưa ra “làn sóng xanh” theo thời gian thực cho từng dòng phương tiện đang tham gia giao thông ưu tiên, giảm thời gian dừng chờ nhằm giảm tình trạng ùn tắc giao thông.

Ngoài ra, có thể điều tiết, hướng dẫn từ sớm, từ xa các dòng phương tiện lưu thông rẽ qua các đường khác để tránh các nút giao thông đang bị ùn tắc hoặc qua các đoạn đường đang được thi công sửa chữa, nâng cấp...

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Lương Thạch Vỹ đánh giá cao kết quả nghiên cứu cũng như sự cần thiết áp dụng công nghệ bản sao số vào quản lý giao thông đô thị thông minh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Sở Xây dựng sẽ hợp tác chặt chẽ với nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) để sản phẩm có tính hiệu dụng cao khi tích hợp, áp dụng vào thực tế điều kiện giao thông của thành phố Đà Nẵng trong thời gian đến.

HOÀNG HIỆP