Đại biểu Quốc hội đề xuất gì để 'cởi trói' cho các dự án đô thị?

Tháo gỡ dự án chậm tiến độ, kiểm soát nguồn lực công

Thảo luận về cơ chế xử lý các dự án chậm triển khai, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho rằng đây là hướng tiếp cận cần thiết, góp phần giải phóng nguồn lực đất đai đang bị "đóng băng". Tuy nhiên, để tránh bị lợi dụng, cần bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Theo đại biểu, khi cho phép dự án tiếp tục triển khai, cần xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bảo đảm Nhà nước không thất thu nhưng cũng không xác lập lại những nghĩa vụ đã được thực hiện hợp pháp. Điều này nhằm tránh biến cơ chế tháo gỡ dự án tồn đọng thành việc hợp thức hóa lợi ích phát sinh từ dự án kéo dài.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với các dự án có giá trị đất đai, tài sản công hoặc nghĩa vụ tài chính lớn, phức tạp, đại biểu đề nghị thực hiện thẩm định liên ngành. Đồng thời, cần cân nhắc thời hạn áp dụng cơ chế đặc biệt đến ngày 31/12/2036, bởi thời gian kéo dài tới 10 năm có thể làm giảm tính cấp bách và tạo tâm lý chờ đợi.

Về quy hoạch tổng thể thành phố, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng đây là bước phân quyền mạnh. Tuy nhiên, quy hoạch của các "siêu đô thị" có thể tác động vượt địa giới hành chính, liên quan đến hạ tầng quốc gia và liên vùng. Vì vậy, luật cần quy định rõ cơ chế lấy ý kiến, xử lý ý kiến của Chính phủ hoặc Thủ tướng đối với các nội dung liên quan trước khi thành phố phê duyệt, thay vì chỉ báo cáo sau khi HĐND thông qua.

Đại biểu Tô Ái Vang, Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cũng đề nghị dự thảo Luật làm rõ mối quan hệ, thứ bậc giữa các loại quy hoạch; bổ sung quy định về quy hoạch phát triển đô thị vùng, vùng đô thị đặc biệt và tiêu chí xác định ranh giới, qua đó tránh khoảng trống pháp lý.

Minh bạch lựa chọn nhà đầu tư, mở rộng không gian thử nghiệm

Liên quan lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng với những dự án có tổng mức đầu tư từ 800 tỷ đến 75.000 tỷ đồng, nhà đầu tư cần thời gian nghiên cứu khả thi và thu xếp nguồn vốn. Trong khi đó, quy định thời hạn để nhà đầu tư thứ hai nộp hồ sơ chỉ 7 ngày, cùng việc tiêu chí chấm điểm được ban hành sau khi tiếp nhận hồ sơ, có thể chưa bảo đảm cạnh tranh thực chất.

Đại biểu đề nghị công khai danh mục dự án và tiêu chí chấm điểm trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trước khi tiếp nhận hồ sơ; đồng thời kéo dài thời gian tiếp nhận tối thiểu 45 ngày đối với các dự án quy mô lớn.

Đại biểu Lê Thị Song An, Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Media Quốc hội

Về cơ chế thí điểm, đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) đề xuất thay đổi cách tiếp cận theo hướng không liệt kê cứng các lĩnh vực được phép thí điểm mà quy định rõ những lĩnh vực không được thí điểm. Những vấn đề còn lại có thể giao thành phố chủ động đề xuất, quyết định theo quy trình và điều kiện kiểm soát.

Đại biểu cũng đề nghị cho phép HĐND thành phố quyết định chuyển những chính sách thí điểm thành công sang áp dụng chính thức trên địa bàn nếu đáp ứng các tiêu chí, thay vì phải tiếp tục kiến nghị cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản mới.

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) đồng tình với các chính sách đột phá, song đề nghị làm rõ phạm vi quyền hạn của Chính phủ trong việc ban hành chính sách thí điểm mới hoặc chưa được quy định trong luật. Theo đó, cần loại trừ những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội theo Hiến pháp; đồng thời quy định rõ thời hạn thí điểm, cơ chế giám sát và trách nhiệm báo cáo Quốc hội.

Đại biểu cũng lưu ý việc giao HĐND thành phố quyết định chính sách thu nhập đối với người làm việc tại một số cơ quan Trung ương trên địa bàn cần được cân nhắc để bảo đảm tính thống nhất của chế độ công vụ. Nguồn kinh phí thực hiện cần được xác định rõ từ ngân sách địa phương, không sử dụng ngân sách Trung ương.

Bên cạnh đó, cần làm rõ mối quan hệ giữa cơ chế thử nghiệm với pháp luật chuyên ngành về đất đai, điện lực, đầu tư, quy hoạch; đồng thời có nguyên tắc bảo vệ cán bộ khi đã thực hiện đúng quy trình nhưng phát sinh rủi ro khách quan.