Đại biểu Quốc hội: Doanh nghiệp cần hỗ trợ nhất đôi khi lại khó tiếp cận chính sách nhất

Chỉ 9% doanh nghiệp phản hồi đã tiếp cận, thụ hưởng chính sách hỗ trợ

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa) dẫn báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, trong khảo sát gần 500 doanh nghiệp nhỏ và vừa, chỉ khoảng 9% phản hồi là đã tiếp cận, được thụ hưởng chính sách hỗ trợ. "Con số này đặt ra một yêu cầu phải tổ chức thực hiện tốt hơn để doanh nghiệp có thể tiếp cận và sử dụng được những hỗ trợ đã quy định", đại biểu Phan Thị Thùy Linh nói.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh phát biểu. 

Từ đó, đại biểu đề nghị dự thảo luật làm rõ hơn cơ chế đặt hàng tổ chức đại diện cho doanh nghiệp có đủ năng lực, trong đó có tổ chức đại diện của doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Kênh này cần giúp doanh nghiệp tiếp cận chính sách tốt hơn. Việc lựa chọn phải công khai, minh bạch, đúng quy định; thanh toán phải gắn với kết quả nghiệm thu. "Thực tiễn cho thấy, nếu chúng ta thiếu đi kênh dẫn khả thi thì rất có thể những doanh nghiệp cần hỗ trợ nhất đôi khi lại là những doanh nghiệp khó tiếp cận chính sách nhất", đại biểu Phan Thị Thùy Linh nói.

Cụ thể hơn, đại biểu Phan Thị Thùy Linh dẫn ví dụ, những doanh nghiệp đang dùng chính hoạt động kinh doanh của mình để tạo việc làm cho người khuyết tật, phụ nữ yếu thế, hoặc cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người thu nhập thấp đang rất cần biết rõ mình thuộc phạm vi nào, phải đáp ứng điều kiện gì và được tiếp cận chính sách hỗ trợ ra sao.

Đại biểu cho rằng, các doanh nghiệp dùng hoạt động kinh doanh để tạo việc làm cho người khuyết tật, phụ nữ yếu thế hoặc cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người thu nhập thấp cần được xác định rõ về phạm vi, tiêu chí và chính sách thụ hưởng. Tiêu chí nhận diện cần dựa trên mục tiêu xã hội gắn với hoạt động kinh doanh và kết quả có thể kiểm chứng được.

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp.

Xuất khẩu giá trị thấp: Mọi thứ đều có, chỉ thiếu doanh nghiệp chế biến

Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) cũng dẫn con số thống kê, trong hơn 1 triệu doanh nghiệp thì có tới gần 71% làm thương mại, dịch vụ; nông, lâm, thủy sản chỉ chiếm gần 1%. Năm 2025, cả nước xuất khẩu cà phê được 9 tỷ đô la Mỹ, nhưng xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu mới chỉ đạt khoảng 15%.

"Cà phê nhân xuất khẩu có giá khoảng 5.600 đô la Mỹ/tấn, cà phê chế biến có giá khoảng 9.700 đô la Mỹ/tấn. Mỗi tấn xuất khẩu thô, chúng ta để lại ở nước ngoài khoảng 4.000 đô la Mỹ giá trị gia tăng. Ở Gia Lai, xuất khẩu năm 2025 khoảng 3,44 tỷ đô la Mỹ, riêng cà phê xuất khẩu khoảng 1,5 tỷ đô la Mỹ. Vùng nguyên liệu đã sẵn, thị trường đã mở, cái thiếu là doanh nghiệp chế biến", đại biểu Lê Hoàng Anh nói.

Đại biểu Lê Hoàng Anh phân tích, doanh nghiệp chế biến nhỏ thiếu đúng những thứ dự thảo luật đang để trống - đất gắn vùng nguyên liệu, kho lạnh, vốn dài hạn mua máy móc, chi phí chứng nhận, truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu chống phá rừng của thị trường châu Âu.

Đại biểu Lê Hoàng Anh phát biểu. 

Trong khi đó, theo dự thảo luật, doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp chế biến, chế tạo nói riêng mới chỉ được hỗ trợ tư vấn, chứng nhận; còn đất, vốn dài hạn và tài sản bảo đảm thì chưa có công cụ. Do vậy, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị bổ sung vào dự thảo luật các chính sách hỗ trợ bố trí quỹ đất khu, cụm chế biến nông, lâm, thủy sản tập trung gắn với vùng nguyên liệu, kho lạnh, logistics dùng chung; cho vay trên cơ sở hợp đồng liên kết tiêu thụ, khoản phải thu, hàng tồn kho, chứng từ kho hàng; ưu tiên bảo lãnh khoản vay mua máy móc chế biến sâu; hợp tác xã đáp ứng tiêu chí quy mô được áp dụng chính sách như doanh nghiệp.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cũng đề nghị "mở khóa dữ liệu để cho vay theo dòng tiền". Pháp luật đã cho phép cho vay không có bảo lãnh từ năm 2016, nhưng đã 10 năm qua, vẫn có 93,5% khoản vay đòi hỏi phải có thế chấp vì "ngân hàng không nhìn thấy dòng tiền". "Dữ liệu doanh thu, dòng tiền của doanh nghiệp đã được tích hợp vào cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, nhưng mới phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước. Dữ liệu đã có, chỉ thiếu một địa chỉ là ngân hàng và một dòng trong luật", đại biểu Lê Hoàng Anh nói.

Trên cơ sở đó, đại biểu kiến nghị bổ sung quy định cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội có trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu này cho tổ chức tín dụng qua hệ thống thông tin doanh nghiệp khi doanh nghiệp đồng ý và doanh nghiệp không phải trả phí.