Đại biểu Quốc hội: Hạ tầng giao thông tạo cú hích đưa Đồng Nai thành đô thị lớn

Sáng 20/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) nhấn mạnh việc xem xét thành lập thành phố Đồng Nai có cơ sở vững chắc cả về quy mô diện tích, dân số và trình độ phát triển đô thị.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, với hạ tầng giao thông chiến lược, Đồng Nai sẽ trở thành đầu mối kết nối quan trọng giữa Đông Nam Bộ với miền Trung, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Media Quốc hội.

Theo đại biểu, sau khi hợp nhất, Đồng Nai có diện tích khoảng 12.737 km², dân số gần 4,5 triệu người, đứng thứ 5/34 tỉnh, thành phố. Tỷ lệ đô thị hóa đạt 54 - 55%, vượt tiêu chí tối thiểu 45%. Tỷ lệ đơn vị hành chính cấp phường chiếm khoảng 35%, cao hơn mức tiêu chuẩn 30%. Những yếu tố này cho thấy địa phương đã đáp ứng tốt các tiêu chí đô thị.

Không chỉ vậy, Đồng Nai còn giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế vùng và cả nước khi GRDP đứng thứ 4 toàn quốc, chỉ sau TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng; GDP bình quân đầu người xếp thứ 5.

Đại biểu đặc biệt nhấn mạnh vị trí địa chính trị, địa kinh tế của Đồng Nai như cửa ngõ giao lưu quốc tế. Khi sân bay Long Thành đi vào vận hành, cùng hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không, Đồng Nai sẽ trở thành đầu mối kết nối quan trọng giữa Đông Nam Bộ với miền Trung, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Các tuyến đường vành đai, cao tốc liên vùng được đầu tư sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng.

Hiện, Đồng Nai cũng là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước với 58 khu công nghiệp, thu hút hơn 2.800 dự án, tổng vốn đầu tư khoảng 37 tỷ USD; theo quy hoạch có thể tăng lên 89 khu công nghiệp cùng một khu kinh tế và một khu công nghệ cao.

Tuy nhiên, để bảo đảm phát triển bền vững khi thành lập thành phố Đồng Nai, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, cần đặc biệt chú trọng công tác quy hoạch, nhất là phát triển đô thị ven sông Đồng Nai; đồng thời chuyển đổi mô hình khu công nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn, nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước - yếu tố sống còn của cả vùng.

Bên cạnh đó, ông đề xuất quan tâm hơn nhà ở cho người lao động tại các khu công nghiệp. Thay vì chỉ tập trung nhà ở xã hội, cần phát triển mạnh mô hình nhà cho thuê, tương tự ký túc xá, phù hợp đặc thù lao động di cư, làm việc ngắn hạn.

Đại biểu Trương Minh Huy Vũ kiến nghị sớm xây dựng cơ chế đặc thù cho những dự án liên vùng, tạo nền tảng để Đồng Nai phát triển. Ảnh: Quang Phúc.

Cùng thảo luận, đại biểu Trương Minh Huy Vũ (Đoàn TP.HCM) cho rằng, sau khi sáp nhập với Bình Phước, Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị quy mô lớn, từ dân số, diện tích đến năng lực kinh tế.

Ông nhấn mạnh, Đồng Nai là khu vực hiếm có khi tập trung nhiều dự án hạ tầng chiến lược quốc gia như sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc và hệ thống giao thông kết nối, trong đó có cả metro liên vùng. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành động lực tăng trưởng hai con số cho vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Tuy nhiên, đại biểu cũng chỉ ra một số thách thức cần lưu ý. Trước hết là bài toán cân bằng phát triển sau sáp nhập, khi khu vực Bình Phước (cũ) có tỷ lệ lớn diện tích rừng và đất nông nghiệp, đóng vai trò quan trọng về sinh thái và an ninh biên giới. Việc đô thị hóa cần được kiểm soát chặt chẽ, tránh làm suy giảm mảng xanh và hệ sinh thái.

Bên cạnh đó là yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù, nhất là với các dự án liên kết vùng. Đại biểu dẫn ví dụ tuyến metro Long Thành - Thủ Thiêm, khi đi qua TP.HCM được áp dụng cơ chế đặc thù, nhưng sang địa phận Đồng Nai lại thiếu hành lang pháp lý tương ứng.

Theo ông, điều này cho thấy cần sớm xây dựng cơ chế thống nhất cho những dự án liên vùng, tạo nền tảng để Đồng Nai phát triển xứng tầm, đồng thời đóng vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ.