Đại biểu Quốc hội mong muốn mỗi cửa khẩu sẽ mang lại việc làm, sinh kế cho Nhân dân

 Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội sáng ngày 31/10. Ảnh: Quốc hội

Sáng 31/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội. Tham gia phát biểu thảo luận, góp ý, nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn của địa phương, tham gia phiên thảo luận, đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng) kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển kinh tế cửa khẩu đối với các tỉnh miền núi, biên giới, tập trung vào 2 vấn đề: tạo lập quỹ đất sạch và lựa chọn nhà đầu tư.

Với các cửa khẩu quốc tế Tả Lùng, Trà Lĩnh và việc đầu tư tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, theo đại biểu, Cao Bằng đang có cơ hội tăng cường kết nối giao thương với Trung Quốc và khu vực ASEAN. Tuy nhiên, địa hình chia cắt, quỹ đất bằng hạn chế, chi phí hạ tầng cao cùng những vướng mắc trong chuẩn bị đất đai và thủ tục đầu tư đang ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa lợi thế thành động lực phát triển.

Cần có cơ chế giúp địa phương chủ động chuẩn bị quỹ đất đáp ứng kịp thời cơ hội đầu tư

Vấn đề thứ nhất, về cơ chế đất đai và tạo lập quỹ đất sạch, theo đại biểu, Điều 79 Luật Đất đai năm 2024 quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội, vì lợi ích quốc gia, công cộng, việc thực hiện phải đảm bảo căn cứ, điều kiện pháp luật quy định và quyền lợi hợp pháp của người dân. Tại Cao Bằng, những khu vực thuận lợi cho phát triển logictics, kho bãi, thương mại thường đan xen đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp và đất ở.

 Đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu cho biết, theo tổng hợp của địa phương, thời gian chuẩn bị đối với một số dự án có thể kéo dài từ 1,5 đến 2 năm, trong khi nhà đầu tư cần mặt bằng sẵn sàng để triển khai. Vì vậy, cần có cơ chế giúp địa phương chủ động chuẩn bị quỹ đất đáp ứng kịp thời cơ hội đầu tư.

Do đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ rà soát quy định hiện hành, nghiên cứu trình Quốc hội cơ chế thí điểm tạo lập quỹ đất sạch tại một số khu chức năng, ưu tiên trong khu kinh tế cửa khẩu trên cơ sở quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 đã được phê duyệt với 3 điều kiện:

Một, giới hạn rõ phạm vi áp dụng, ưu tiên hạ tầng, logictics, kho bãi và công trình có vai trò quan trọng. Xác định cụ thể căn cứ phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng.

Hai, có danh mục dự án, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và nguồn vốn thực hiện.

Ba, công khai tiến độ khai thác quỹ đất, giám sát việc sử dụng sau thu hồi và xác định trách nhiệm khi chậm triển khai gây lãng phí. Quy hoạch phân khu không thay thế điều kiện pháp lý về thu hồi đất. Đặc biệt, việc tạo quỹ đất phải gắn với ổn định đời sống, sinh kế cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên giới.

Kiến nghị vận dụng các hình thức lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đầu tư đặc biệt

Vấn đề thứ hai, về cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, theo đại biểu, thực tế, các khu kinh tế cửa khẩu miền núi rất cần doanh nghiệp có tiềm lực tài chính, kinh nghiệm và khả năng tổ chức chuỗi dịch vụ, tuy nhiên, chi phí đầu tư cao và thời gian thực hiện thủ tục kéo dài đang làm giảm sức hấp dẫn.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu cho biết, Điều 23 và Điều 28 Luật Đầu tư năm 2025 đã quy định các hình thức lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đầu tư đặc biệt trong phạm vi áp dụng, cần rà soát, vận dụng đầy đủ những cơ chế này, đồng thời xác định rõ nội dung cần chính sách bổ sung.

Do đó, đại biểu kiến nghị nghiên cứu cơ chế lựa chọn nhà đầu tư chiến lược đối với một số dự án hạ tầng logistics, kho bãi, thương mại có tác động lan tỏa lớn, tuy nhiên không nên miễn đấu giá, đấu thầu chỉ dựa trên vốn đăng ký từ 500 tỷ đồng, vốn đăng ký chưa đủ chứng minh năng lực thực hiện và hiệu quả dự án. Theo đại biểu, cơ chế đặc thù cần đảm bảo 3 nguyên tắc:

Một, xác định rõ danh mục, tiêu chí dự án ưu tiên.

Hai, đánh giá năng lực tài chính, kinh nghiệm, tiến độ giải ngân, khả năng kết nối nguồn hàng, tạo việc làm và đóng góp cho địa phương.

Ba, công khai việc lựa chọn, giám sát cam kết và xử lý vi phạm. Có nhiều nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu phải lựa chọn cạnh tranh phù hợp.

“Những ngoại lệ cần áp dụng khác luật hiện hành phải trình Quốc hội xem xét, quy định rõ điều kiện, nghĩa vụ tài chính, đất đai và trách nhiệm giải trình. Trước mắt, đề nghị Chính phủ liên thông thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng, xác định rõ đầu mối, thời hạn giải quyết để rút ngắn thời gian triển khai dự án”, đại biểu Đoàn Thị Lê An nói.

Mong muốn mỗi cửa khẩu sẽ mang lại việc làm, sinh kế cho nhân dân

Từ hai vấn đề nêu trên, đại biểu Đoàn Thị Lê An kiến nghị, Chính phủ sớm chỉ đạo tháo gỡ ngay vướng mắc thuộc thẩm quyền về tạo quỹ đất, thủ tục đầu tư và phát triển logictics cửa khẩu.

  Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Cùng với đó, Quốc hội xem xét cơ chế phù hợp với đặc thù miền núi, biên giới, nội dung cần khác luật hiện hành, có thể thí điểm có thời hạn, có tiêu chí giám sát và tổng kết.

“Chúng tôi mong muốn mỗi cửa khẩu sẽ trở thành điểm kết nối thương mại, dịch vụ và sản xuất, mang lại việc làm, sinh kế cho Nhân dân. Qua đó, gắn phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh và bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia”, đại biểu Đoàn Thị Lê An bày tỏ.