Đại biểu Quốc hội: Một quyết định sai về lấn biển có thể phải trả giá bằng cả một di sản

 Cho ý kiến tại hội trường, đa số đại biểu Quốc hội tán thành việc luật hóa cơ chế, chính sách đối với các dự án khu đô thị lấn biển.

Cần quy định rõ các khu vực không được lấn biển

Góp ý kiến tại phiên thảo luận, đại biểu Vũ Ngọc Lâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh) cho biết, Quảng Ninh có hơn 250km bờ biển, nhưng có 80% diện tích là đồi núi. Quỹ đất bằng phẳng ven biển để phát triển đô thị, dịch vụ, du lịch đã gần giới hạn, trong khi đó phần dư địa còn lại chủ yếu nằm ở các khu vực cần giữ cho rừng, cảnh quan, quốc phòng, an ninh.

Quốc hội thảo luận ở hội trường về nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị

Theo đại biểu, tạo lập quỹ đất mới từ biển là con đường ngắn nhất để chuyển hóa nguồn tài nguyên không gian thành nguồn lực phát triển, huy động vốn ngoài ngân sách mà không phải thu hồi đất nông nghiệp, không phải di dời khu dân cư quy mô lớn, qua đó góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, đại biểu Vũ Ngọc Lâm cho rằng, dù báo cáo đánh giá tác động khẳng định đây là chính sách chung, không dành riêng cho địa bàn nào, nhưng cách thể hiện tại Điều 18a, thuộc Mục 3 Chương 2, lại chỉ áp dụng đối với thành phố thuộc đô thị đặc biệt. Khoản 7 và khoản 8 giao thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân thành phố.

Theo đại biểu, đối với các tỉnh, thành phố có biển nhưng không phải đô thị đặc biệt, không thuộc khoản 2, khoản 3 Điều 1, chỉ có thể vận dụng khoản 4 Điều 1 nhưng lại bị giới hạn.

Để tháo gỡ những hạn chế trên, đại biểu Vũ Ngọc Lâm đề nghị thiết kế Điều 18a thành điều khoản áp dụng chung cho các tỉnh ven biển trên cả nước; thay cụm từ “Ủy ban nhân dân thành phố” bằng “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh”.

Đồng thời quy định ngay trong luật các tiêu chí đối với tỉnh, thành phố có biển trên phạm vi cả nước được áp dụng.

Đại biểu cũng cho biết, báo cáo đánh giá tác động đã lựa chọn phương án giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư nhưng quy định tại khoản 2 Điều 18a lại chưa thể hiện điều này.

Đại biểu Vũ Ngọc Lâm phát biểu

Về bảo vệ môi trường sinh thái, đại biểu Vũ Ngọc Lâm đề nghị coi đây là điều kiện tiên quyết, không phải lựa chọn đi kèm.

Theo đại biểu, Quảng Ninh có vịnh Hạ Long, quần đảo Cát Bà là di sản thiên nhiên thế giới, có Vườn quốc gia Bái Tử Long và hệ thống rừng ngập mặn ven bờ.

"Chúng tôi ý thức rất rõ, một quyết định sai về lấn biển có thể phải trả giá bằng cả một di sản", đại biểu nói.

Từ thực tế này, đại biểu Vũ Ngọc Lâm đề nghị bổ sung vào Điều 18a một số nội dung.

Thứ nhất, cần quy định rõ các khu vực không được lấn biển, như vùng lõi, vùng đệm di sản thiên nhiên thế giới, khu bảo tồn, khu vực rạn san hô, rừng ngập mặn, rừng phòng hộ và các khu vực khác.

Thứ hai, cần đánh giá tác động tích lũy theo vùng, thay vì chỉ đánh giá riêng lẻ từng dự án. Đại biểu cho rằng nhiều dự án liền kề trong cùng một khu vực có thể có tác động riêng lẻ nhỏ, nhưng khi cộng hưởng có thể làm biến đổi dòng chảy, chế độ thủy văn, gây xói lở và các tác động khác.

Thứ ba, cần có cơ chế bảo đảm tài chính và giám sát thông qua Quỹ phục hồi môi trường, quan trắc tự động, công khai số liệu để giám sát.

Không nên để việc lấy ý kiến trở thành một khâu thủ tục kéo dài

Góp ý kiến tại phiên thảo luận, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) bày tỏ đồng tình với việc dự thảo tăng quyền chủ động cho chính quyền địa phương trong triển khai các dự án khu đô thị lấn biển.

Theo đại biểu, đây là những dự án quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến quy hoạch khu vực biển, nguồn vật liệu và kết nối hạ tầng tại địa phương. Do đó, việc phân quyền rõ ràng, thực chất cho các tỉnh là cần thiết nhằm rút ngắn thủ tục, nâng cao trách nhiệm và phát huy hiệu quả của cơ chế đặc thù.

Tuy nhiên, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị tiếp tục rà soát chủ thể được giao thẩm quyền tại Điều 18a. Theo đó, khoản 7 quy định Ủy ban nhân dân thành phố quyết định một số chỉ tiêu kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng quy hoạch; điểm b khoản 8 giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố quyết định giao khu vực biển, khai thác khoáng sản phục vụ dự án.

Nếu Điều 18a được xác định là cơ chế áp dụng chung đối với các dự án khu đô thị lấn biển, đại biểu đề nghị quy định thống nhất chủ thể thực hiện là “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh” và “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh” nơi có dự án.

Đại biểu Dương Khắc Mai phát biểu

Theo đại biểu, thẩm quyền cần được xác định dựa trên cấp chính quyền và tính chất của dự án, thay vì phụ thuộc vào việc địa phương là tỉnh hay thành phố trực thuộc Trung ương.

Cách quy định này vừa bảo đảm thống nhất về thẩm quyền, vừa tạo điều kiện để các địa phương có biển, khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện của luật, được tiếp cận cơ chế như nhau.

Đối với điểm b Khoản 8 Điều 18a, đại biểu Dương Khắc Mai tán thành việc giao địa phương quyết định giao khu vực biển để khai thác khoáng sản phục vụ dự án sau khi có ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị quy định rõ hoặc giao Chính phủ quy định thời hạn lấy ý kiến, trách nhiệm của các cơ quan được lấy ý kiến và cách xử lý trong trường hợp có ý kiến khác nhau.

Theo đại biểu Dương Khắc Mai, không nên để việc lấy ý kiến trở thành một khâu thủ tục kéo dài, làm giảm ý nghĩa của việc phân quyền.