Đại biểu Quốc hội: Nếu không có cơ chế bảo vệ sẽ khó khuyến khích đổi mới sáng tạo thực tiễn

Lắp ráp các sản phẩm điện tử tại Nhà máy Trung Nam EMS, Khu Công nghệ cao Đà Nẵng. (Ảnh: Mỹ Hà/TTXVN)

Nhiều ý kiến của các Đại biểu Quốc hội thống nhất việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số sẽ bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, đồng thời cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định để bảo đảm tính khả thi, chặt chẽ và thuận lợi khi áp dụng trong thực tiễn.

Thảo luận tại Tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vào chiều 4/8, Đại biểu Quốc hội Huỳnh Quyết Thắng (đoàn thành phố Hà Nội) nhấn mạnh điểm cốt lõi của Nghị quyết là phải xây dựng cơ chế pháp lý đủ mạnh để bảo vệ những nhà khoa học, chuyên gia và người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung.

“Nếu không có cơ chế bảo vệ con người thì rất khó khuyến khích đổi mới sáng tạo trong thực tiễn,” Đại biểu Huỳnh Quyết Thắng khẳng định.

Phân tích thêm, theo Đại biểu đoàn thành phố Hà Nội, việc phát triển trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, thử nghiệm mô hình quản trị mới hay đầu tư vào công nghệ chiến lược đều có thể phát sinh rủi ro, dù người thực hiện đã làm đúng quy trình, đúng trách nhiệm và trên cơ sở khoa học.

“Nếu chúng ta chỉ bảo vệ khi dự án thành công và mang lại hiệu quả thì thực chất là đang bảo vệ kết quả của dự án, chứ chưa phải bảo vệ người dám đổi mới sáng tạo," Đại biểu Huỳnh Quyết Thắng nêu chính kiến.

Đại biểu Quốc hội Huỳnh Quyết Thắng (đoàn thành phố Hà Nội). (Ảnh: PV/Vietnam+)

Từ đó, Đại biểu kỳ vọng Nghị quyết cần tạo ra một thông điệp pháp lý rất rõ cho tương lai: “Nhà nước nghiêm trị tham nhũng và vụ lợi, nhưng Nhà nước bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung; chấp nhận những bất hợp lý trong nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ nếu những rủi ro đó đã được quản trị một cách có trách nhiệm.”

Theo Đại biểu Quốc hội Lê Thành Đông (đoàn Hà Tĩnh), trong bối cảnh hiện nay, việc ban hành Nghị quyết vừa kịp thời thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nhiệm vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới, đồng thời mang ý nghĩa nhân văn khi khuyến khích cán bộ và các chủ thể dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Nhìn nhận phạm vi điều chỉnh của dự thảo còn hẹp khi mới tập trung vào nhóm hành vi ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Đại biểu Lê Thành Đông đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Chuyển đổi số và các quy định liên quan của Bộ luật Hình sự để nghiên cứu mở rộng phạm vi theo hướng "các hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ", đồng thời quy định đầy đủ nội hàm của các hoạt động này.

Đại biểu Quốc hội Trương Minh Huy Vũ (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá cao việc dự thảo Nghị quyết không chỉ điều chỉnh lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo mà còn bao quát cả khu vực kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân.

“Nghị quyết đóng vai trò như ‘tấm khiên’ để bảo vệ hoạt động đổi mới sáng tạo, thúc đẩy thực hiện những cái mới, lĩnh vực mới nên cần có cơ chế bảo vệ tương ứng. Do đó, Quốc hội cần nghiên cứu ban hành một Nghị quyết hoặc một đạo luật có phạm vi rộng hơn nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về bảo vệ, khuyến khích người dám nghĩ, dám làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo,” Đại biểu Trương Minh Huy Vũ nói.

Góp ý thêm, Đại biểu Quốc hội Hồ Sỹ Hùng (đoàn thành phố Hà Nội) khẳng định cộng đồng doanh nghiệp cũng ủng hộ Nghị quyết này, đặc biệt là nội dung không hình sự hóa các quan hệ dân sự hay hành chính mà không liên quan đến tham nhũng, cố tình làm sai hay lừa đảo.

Nhìn nhận trong dự thảo nghị quyết có quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong một số trường hợp, tuy nhiên, Đại biểu Hùng kiến nghị nên mở rộng phạm vi ra cả các hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mà mang lại kết quả tốt mà pháp luật chưa có quy định điều chỉnh hoặc còn mâu thuẫn, chồng chéo.

Đại biểu Quốc hội Hồ Sỹ Hùng (đoàn thành phố Hà Nội) khẳng định cộng đồng doanh nghiệp cũng ủng hộ Nghị quyết này. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trước đó, Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang trình bày Tờ trình về dự án Nghị quyết của Quốc hội.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Nghị quyết gồm 3 Chương, 13 điều.

Dự thảo Nghị quyết quy định các nguyên tắc cốt lõi như khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; khoan hồng, giảm nhẹ đối với hành vi vi phạm vì lợi ích chung; ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính, coi xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng; xử lý nghiêm hành vi lợi dụng Nghị quyết để tham nhũng, trục lợi.

Bộ trưởng Công an nhấn mạnh, việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thể hiện chính sách nhân văn, khoan hồng của Đảng và Nhà nước, lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ để xử lý phù hợp.

Nghị quyết này dự kiến được thực hiện trong 3 năm kể từ ngày có hiệu lực thi hành. Sau thời điểm hết hiệu lực, những trường hợp thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả vẫn còn thì tiếp tục được thực hiện cho đến khi hết thời gian tạm hoãn không quá 2 năm./.