Đơn giản hóa thủ tục nhưng không hạ thấp yêu cầu bảo vệ môi trường

Toàn cảnh Tổ 15 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long và Lào Cai) tại phiên thảo luận tổ

Tăng chi đi cùng với xác định rõ thứ tự ưu tiên xử lý chất thải

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị làm rõ ranh giới pháp lý giữa chất thải và vật liệu được tái chế. Theo đại biểu, nếu thiếu tiêu chí cụ thể, quá trình thực hiện có thể phát sinh cách hiểu khác nhau, gây khó khăn cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Đồng tình với chính sách ưu tiên sử dụng vật liệu tái chế trong dự án, nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước, song đại biểu cũng đề nghị cần bổ sung nguyên tắc về lộ trình phù hợp từng ngành, khả năng cung ứng vật liệu tái chế và trình độ công nghệ, tránh áp dụng đồng loạt gây tăng chi phí sản xuất.

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phát biểu

Về phân loại chất thải rắn sinh hoạt, đại biểu cho rằng cần xây dựng tiêu chuẩn tối thiểu thống nhất trên phạm vi cả nước, bảo đảm người dân có thể thực hiện và đơn vị thu gom có đủ điều kiện tiếp nhận. Việc phân loại sẽ khó đạt hiệu quả nếu chất thải đã được phân riêng lại bị trộn lẫn trong quá trình thu gom, vận chuyển. Vì vậy, trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ cần được quy định rõ, đồng bộ với yêu cầu phân loại tại nguồn. Đại biểu lưu ý, quy định về quyền từ chối thu gom chất thải cần được cân nhắc thận trọng, tránh tạo khoảng trống khiến chất thải tồn đọng, gây ô nhiễm môi trường.

Từ thực tiễn địa phương, ĐBQH Lý Hương (Lào Cai) cho rằng việc thu hẹp phạm vi đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép và tăng trách nhiệm tự kê khai của chủ dự án, cơ sở cần làm rõ cơ chế kiểm soát thay thế và năng lực thực hiện của cơ quan được giao nhiệm vụ. Bởi thực tế, những khó khăn về năng lực chuyên môn, hạ tầng quan trắc và dữ liệu ở tỉnh Lào Cai phản ánh cho thấy việc tăng trách nhiệm quản lý của địa phương cần đi cùng với các điều kiện bảo đảm thực thi. Nếu tiêu chí sàng lọc chưa đầy đủ hoặc nguy cơ không được phát hiện kịp thời, hậu quả có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, sinh kế của người dân và môi trường.

Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo cần xác định rõ chủ thể, phạm vi thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp; hoàn thiện tiêu chí phân loại dự án, điều kiện miễn đánh giá tác động môi trường; đồng thời thiết lập cơ chế giám sát phù hợp với từng mức rủi ro và hình thức quản lý.

ĐBQH Lý Hương (Lào Cai) phát biểu

Trong khi đó, ĐBQH Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long) đề nghị tăng cường công khai thông tin về nguồn thải, giới hạn xả thải, kết quả quan trắc và biện pháp khắc phục ô nhiễm, tạo điều kiện để người dân giám sát. Đại biểu ủng hộ đề xuất dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.

"Tuy nhiên, tăng chi cần đi cùng với xác định rõ thứ tự ưu tiên xử lý chất thải. Đồng thời, cần có cơ chế phân bổ, hỗ trợ giữa các địa phương nhưng phải bảo đảm khai, kiểm tra và đánh giá kết quả" - đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa nhấn mạnh.

ĐBQH Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long) phát biểu

Đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm phát triển kinh tế biển bền vững

Góp ý dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), ĐBQH Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Long) cho rằng cần cải cách thủ tục đối với các dự án có liên quan đồng thời đến đất liền và vùng biển, nhất là các dự án năng lượng tái tạo. Thực tế triển khai cho thấy có trường hợp phải chờ phản hồi của các bộ, ngành Trung ương kéo dài tới 15 tháng, ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí đầu tư.

ĐBQH Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Long) phát biểu

Đại biểu đề nghị thiết kế cơ chế tiếp nhận hồ sơ tập trung, dùng chung dữ liệu và tổ chức thẩm định song song đối với những nội dung có thể thực hiện đồng thời. Cùng với đó, cần quy định rõ thời hạn giải quyết, trách nhiệm của từng cơ quan và cơ chế phối hợp, tránh để doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục riêng lẻ cho cùng một dự án. Tuy nhiên, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn quản lý. Đại biểu lưu ý không nên mặc nhiên coi hồ sơ được chấp thuận chỉ vì cơ quan có thẩm quyền quá hạn phản hồi. Các yêu cầu về bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và an toàn hàng hải vẫn phải được bảo đảm đầy đủ.

Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị cân nhắc bổ sung trường hợp không đấu giá quyền sử dụng khu vực biển đối với dự án tích hợp đất liền và biển, khi quyết định lựa chọn nhà đầu tư đã bao quát toàn bộ dự án và xác định rõ phạm vi biển. Quy định cần chặt chẽ để tránh lợi dụng chính sách; nhà đầu tư vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, đánh giá tác động môi trường và các yêu cầu chuyên ngành.

ĐBQH Sùng A Lềnh (Lào Cai) phát biểu

Bên cạnh cải cách thủ tục, quản lý không gian biển cần bảo đảm công khai, minh bạch thông tin và tăng cường sự tham gia của cộng đồng, nhất là ngư dân chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các dự án. Nhà đầu tư phải chứng minh năng lực thực hiện, đáp ứng các mốc tiến độ, có phương án tháo dỡ công trình và phục hồi môi trường khi kết thúc hoạt động. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc không đáp ứng điều kiện, cần có cơ chế thu hồi phù hợp.

Đối với quản lý ô nhiễm biển, ĐBQH Sùng A Lềnh (Lào Cai) đề nghị xác định rõ trách nhiệm của các địa phương không giáp biển nhưng nằm trong lưu vực sông đổ ra biển. Đại biểu cho rằng để kiểm soát ô nhiễm xuyên suốt từ nguồn phát sinh trên lưu vực sông đến vùng biển chịu tác động thì cần phân định rõ trách nhiệm của các địa phương liên quan.

Các ĐBQH tỉnh Vĩnh Long tham dự phiên thảo luận

Do đó, cần tăng cường kiểm soát nguồn thải trên toàn lưu vực, thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các địa phương. Đại biểu đề nghị giao Chính phủ xác định đầu mối, danh mục dữ liệu và tiêu chuẩn kết nối; ưu tiên khai thác cơ sở dữ liệu môi trường, tài nguyên nước hiện có, không yêu cầu mỗi tỉnh nội địa xây dựng một cơ sở dữ liệu biển riêng. Nhiệm vụ cập nhật, kiểm soát chất lượng dữ liệu cần có dự toán và hỗ trợ tương ứng.