Đậm ngọt vị quê, rộn ràng bản sắc
Tháng 11 về, không khí Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam lan tỏa khắp cộng đồng dân cư. Giữa rộn ràng tiếng hát, nhịp múa và trò chơi dân gian, những gian hàng mộc mạc trưng bày sản vật quê và văn hóa truyền thống các dân tộc trở thành điểm nhấn. Đó là cuốn nhật ký sống động kể câu chuyện về lao động sản xuất, nếp sống, mạch nguồn văn hóa, bản sắc của từng cộng đồng dân tộc.
Đặc sản đậm vị quê hương
Đi qua những nẻo đường quê, mỗi điểm dừng chân trong Ngày hội Đại đoàn kết lại mở ra một thế giới nông sản đẫm hương vị đất trời và bàn tay lao động của người dân. Ở thôn Thượng Tân, xã Minh Ngọc, ngày hội náo nhiệt bởi những gùi gạo nương thơm ngát, dăm chục trứng gà bản địa, quả bí xanh tròn mẩy, mắm tôm sông đậm đà… do chính tay người dân vun trồng, sản xuất. Gói gọn trong không gian ấy là bức tranh sinh hoạt đa dạng của 203 hộ với 995 khẩu thuộc 4 dân tộc Tày, Mông, Dao, Kinh cùng nương tựa vào nhau sinh sống.

Tái hiện Lễ cấp sắc của người Dao tại Ngày hội Đại đoàn kết gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam thôn Bản Luốc, xã Hoàng Su Phì.
Bí thư Đảng ủy xã Minh Ngọc Nguyễn Thị Bình chia sẻ: “Những sản phẩm được giới thiệu tại ngày hội không cầu kỳ về hình thức, nhưng đằng sau đó là giọt mồ hôi chắt chiu của người nông dân, là câu chuyện về một vùng đất và những con người gắn bó với quê hương”.
Nối dài nhịp đập ấy, tại thôn Làng Cúng, xã Vị Xuyên, nơi hội tụ của 328 hộ với 1.241 nhân khẩu từ 8 dân tộc anh em, khu trưng bày nông sản hiện lên như một bảo tàng thu nhỏ về tập quán, kinh nghiệm canh tác lâu đời của người dân. Mỗi củ khoai, bắp ngô, mớ rau rừng, bánh chưng, gạo nếp… đều chuyên chở câu chuyện về sự cần cù trong lao động và ý chí chinh phục thiên nhiên.
Còn tại thôn Bản Tháng, xã Trung Hà, gian hàng nông sản đặc trưng cũng tạo nên điểm nhấn trong ngày hội. Nơi đây có 163 hộ, 721 nhân khẩu thuộc 4 dân tộc cùng sinh sống. Không chỉ giới thiệu những sản vật do người dân làm ra, ngày hội còn mang đến sắc màu văn hóa riêng qua tiết mục múa cầu mùa của đồng bào Dao Tiền. Hình ảnh sản vật hiện diện bên những hoạt động văn hóa truyền thống tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa lao động và đời sống tinh thần. Với đồng bào vùng cao, mỗi mùa vụ, mỗi sản phẩm làm ra không chỉ là sinh kế mà còn in dấu những tập quán, tín ngưỡng và kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Không cần bài trí cầu kỳ, chính những sản phẩm thân thuộc trong đời sống thường ngày đã làm nên sức hấp dẫn riêng cho ngày hội đoàn kết. Đây cũng là dịp để người dân quảng bá nông sản, đặc sản, sản phẩm thủ công, từng bước kết nối hoạt động văn hóa với phát triển kinh tế địa phương.
Hội tụ sắc màu văn hóa
Không gian trưng bày văn hóa cộng đồng tại thôn Như Xuyên, xã Đông Thọ mở ra một cách tiếp cận gần gũi hơn với đời sống tinh thần của người dân. Giữa không khí ngày hội, những giá trị văn hóa do chính cộng đồng dày công vun đắp được tôn vinh trọn vẹn.

Trưng bày sản vật quê tại Ngày hội Đại đoàn kết thôn Làng Cúng, xã Vị Xuyên.
Với 335 hộ, 1.499 nhân khẩu, Như Xuyên là một điểm sáng trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” khi 100% hộ gia đình thực hiện nghiêm nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, đẩy lùi hủ tục. Tỷ lệ gia đình văn hóa đạt trên 99% đã giữ vững danh hiệu Thôn văn hóa nhiều năm liền. Đưa không gian văn hóa truyền thống vào ngày hội chính là cách để thế hệ trẻ chạm tay vào ký ức, để những phong tục, nếp sinh hoạt không ngủ quên mà bừng sáng thành niềm kiêu hãnh chung của dòng họ, bản làng.
Đặc biệt, việc tái hiện Lễ cấp sắc của người Dao tại thôn Bản Luốc, xã Hoàng Su Phì mang đến cho ngày hội một sắc thái khác biệt. Không chỉ là một màn trình diễn văn nghệ thông thường, nghi lễ linh thiêng này là một hành trình chạm vào tâm thức dân tộc, đánh dấu thời khắc người đàn ông Dao chính thức trưởng thành, gánh vác trách nhiệm với gia đình và thôn bản. Tiếng trống dồn dập hòa cùng những bước chân nhảy múa tái hiện trọn vẹn những răn dạy của người xưa về đạo lý, lòng biết ơn tiên tổ và ý thức bảo vệ gia đình, cộng đồng. Lễ cấp sắc bước ra từ đời sống thực tế, hiển hiện sống động trong ngày hội, biến không gian cộng đồng thành một “lớp học di sản” ngoài trời, khơi dậy niềm tự hào và sợi dây kết nối thế hệ.
Cùng chung nhịp điệu rộn ràng ấy là những bước nhảy trong điệu múa cầu mùa của người Dao Tiền thôn Bản Tháng, xã Trung Hà, khắc họa khát vọng cầu mong mưa thuận gió hòa, ấm no hạnh phúc. Với mức thu nhập bình quân đầu người chạm mốc 60 triệu đồng/năm, 100% gia đình văn hóa và danh hiệu khu dân cư văn hóa đạt được trong năm 2026 là minh chứng cho sự kết hợp hiệu quả giữa kinh tế bền vững và văn hóa đậm đà bản sắc.
Sức sống của văn hóa không chỉ nằm ở việc còn lưu giữ bao nhiêu hiện vật, làn điệu hay phong tục, mà còn ở chỗ những giá trị ấy có tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay hay không. Một gian hàng được người dân cùng nhau chuẩn bị, một sản phẩm được giới thiệu bằng niềm tự hào, hay điệu múa được thế hệ trẻ tiếp nối... đều là những cách thiết thực để văn hóa được gìn giữ và lan tỏa.
Đặc biệt, tại những địa bàn có nhiều dân tộc cùng sinh sống, ngày hội càng thể hiện rõ ý nghĩa của sự giao lưu, gắn kết. Mỗi cộng đồng mang theo những nét riêng về tiếng nói, trang phục, ẩm thực và phong tục. Nhưng khi cùng tham gia chuẩn bị gian hàng, cùng giới thiệu sản vật, cùng hòa mình vào các hoạt động văn hóa, những khác biệt ấy không tạo nên khoảng cách mà trở thành sự phong phú, đa dạng, hội tụ cho không gian chung. Tình đoàn kết được vun đắp từ những việc làm bình dị.
Từ những gian hàng nhỏ ở thôn bản đến không gian văn hóa cộng đồng, Ngày hội Đại đoàn kết các dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam trên địa bàn tỉnh tạo nên những điểm hẹn ý nghĩa. Nơi sản vật quê nhà được nâng niu, bản sắc dân tộc được trân trọng và tình làng nghĩa xóm thêm gắn bó. Những sắc màu riêng cùng hiện diện, hòa quyện trong một không gian chung, góp phần làm nên vẻ đẹp của cộng đồng các dân tộc Tuyên Quang.
