Đàm phán ba bên Nga - Ukraine - Mỹ và phép thử với triển vọng dừng chiến sự

Điện Kremlin ngày 21/10 thông báo Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý về nguyên tắc nối lại đàm phán ba bên với Ukraine và Mỹ, dự kiến vào khoảng sau ngày 10/11.

Thông tin được đưa ra sau cuộc gặp kéo dài gần 3 giờ giữa ông Putin và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Saint Petersburg.

Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov cho biết nội dung thảo luận sẽ tập trung vào việc xây dựng hệ thống an ninh cho Nga và Ukraine sau khi xung đột kết thúc.

Abu Dhabi, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, được xem là một địa điểm có thể tổ chức cuộc gặp.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhanh chóng bày tỏ ủng hộ đề xuất. Ông cho biết Kiev sẵn sàng thảo luận về ngừng bắn, đình chỉ các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng, trao đổi tù binh và những sáng kiến nhân đạo.

Đáng chú ý, ông Zelensky phát tín hiệu Ukraine có thể chấp nhận đóng băng xung đột dọc theo đường chiến tuyến hiện tại, thay vì tiếp tục yêu cầu khôi phục toàn bộ lãnh thổ theo đường biên giới năm 1991.

Tuy nhiên, điều kiện đi kèm là Kiev phải nhận được những bảo đảm an ninh đủ mạnh từ Mỹ và châu Âu.

Dù vậy, khoảng cách giữa lập trường của các bên vẫn rất lớn. Nga yêu cầu Ukraine không gia nhập NATO, đồng thời muốn kiểm soát toàn bộ vùng Donetsk và đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện thay vì ngừng bắn tạm thời.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh Moscow muốn một nền hòa bình lâu dài.

Trong khi đó, Ukraine yêu cầu các cam kết an ninh thực chất, bao gồm viện trợ vũ khí dài hạn và sự hỗ trợ của phương Tây, nhằm ngăn nguy cơ Nga mở chiến dịch quân sự mới sau khi đình chiến.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy vai trò trung gian, kết hợp các cuộc tiếp xúc ngoại giao với những đề xuất hợp tác kinh tế để tạo động lực cho Moscow.

Tuy nhiên, Washington cũng chịu sức ép phải nhanh chóng đạt được kết quả, trong khi châu Âu vẫn muốn duy trì vai trò trong cấu trúc an ninh hậu xung đột.

Một trong những trở ngại lớn nhất là sự thiếu tin tưởng giữa các bên. Ngay sau khi Moscow phát tín hiệu nối lại đàm phán, Kiev tiếp tục hứng chịu một cuộc tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).

Trước đó, những tuyên bố về khả năng ngừng tấn công hạ tầng năng lượng cũng không được duy trì trên thực địa.

Nếu cuộc gặp giữa ba bên được tổ chức vào giữa tháng 11, các nội dung nhân đạo, trao đổi tù binh và hạn chế tập kích hạ tầng dân sự có thể trở thành những bước đi ban đầu.

Tuy nhiên, để tiến tới thỏa thuận ngừng chiến, Nga, Ukraine và Mỹ vẫn phải giải quyết những bất đồng căn bản về lãnh thổ, NATO và cơ chế bảo đảm an ninh.

Việc các bên cùng phát tín hiệu nối lại đối thoại mở ra cơ hội ngoại giao mới, nhưng chưa đồng nghĩa chiến sự sắp kết thúc.

Triển vọng ngừng chiến sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển những tuyên bố chính trị thành các cam kết cụ thể và có thể kiểm chứng.