Đằng sau kỷ lục phát hành trái phiếu nhân dân tệ

Ảnh minh họa - Ảnh: IC Photo

Theo tính toán của tờ báo Financial Times, từ đầu năm đến nay, tổng giá trị trái phiếu phát hành trên hai thị trường dim sum và panda đã đạt 1 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 149 tỷ USD. Con số này đã vượt tổng mức phát hành của cả năm ngoái, vốn cũng là một kỷ lục.

Trái phiếu dim sum là trái phiếu bằng nhân dân tệ được phát hành bên ngoài Trung Quốc đại lục. Trong khi đó, trái phiếu panda là trái phiếu bằng nhân dân tệ do các tổ chức nước ngoài phát hành tại Trung Quốc đại lục.

Kết quả trên đạt được trong bối cảnh Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy hai thị trường này nhằm mở rộng phạm vi sử dụng nhân dân tệ trên toàn cầu, qua đó tăng sức cạnh tranh của đồng tiền này với USD và hệ thống tài chính Mỹ.

LÃI SUẤT THẤP THÚC ĐẨY PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU

Huy động vốn bằng nhân dân tệ ngày càng rẻ khi chi phí đi vay tại Trung Quốc và Mỹ chênh lệch lớn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm hiện ở mức khoảng 1,68%, so với 4,78% của trái phiếu kho bạc Mỹ cùng kỳ hạn. Chênh lệch lợi suất giữa hai loại trái phiếu đang ở gần mức lớn nhất trong ít nhất 20 năm.

Từ đầu năm đến nay, tổng giá trị trái phiếu dim sum được phát hành đã đạt 786,3 tỷ nhân dân tệ, vượt kỷ lục của cả năm ngoái. Trong khi đó, giá trị trái phiếu panda phát cũng đạt 231,6 tỷ nhân dân tệ, vượt tổng mức phát hành của tất cả các năm trước đây.

Các tổ chức nước ngoài không phải là những bên duy nhất phát hành trái phiếu bằng nhân dân tệ. Các doanh nghiệp và tổ chức Trung Quốc chiếm gần 2/3 tổng giá trị trái phiếu dim sum được phát hành trong năm nay. Số tiền huy động có thể được sử dụng cho các hoạt động của họ ở nước ngoài.

“Hoạt động phát hành và sự tham gia của nhà đầu tư đang sôi động chưa từng thấy. Nhu cầu thực tế đối với nguồn vốn bằng nhân dân tệ đang tăng lên, dù là để đầu tư tại Trung Quốc hay thanh toán cho các nhà cung cấp bằng đồng tiền này”, ông David Yim, Giám đốc thị trường vốn khu vực Đại Trung Hoa và Bắc Á tại ngân hàng Standard Chartered, nhận xét với Financial Times.

Trong mùa hè vừa qua, giới chức Trung Quốc đã nâng hạn mức đầu tư mà các nhà đầu tư đại lục có thể chuyển sang thị trường trái phiếu Hồng Kông thông qua cơ chế Bond Connect. Theo các ngân hàng, động thái này góp phần thúc đẩy hoạt động phát hành trái phiếu dim sum.

Vào tháng trước, ngân hàng Citi đã tham gia đợt phát hành 3,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu dim sum của KazMunayGas, tập đoàn dầu khí quốc doanh Kazakhstan.

Theo bà Xixi Sun, phụ trách nghiệp vụ bảo lãnh phát hành trái phiếu khu vực Đại Trung Hoa tại Citi, các công ty bảo hiểm ở Trung Quốc đại lục đang được phép mua trái phiếu tại Hồng Kông thông qua cơ chế Bond Connect.

Sự tham gia của các công ty bảo hiểm đại lục đang làm tăng nhu cầu đối với trái phiếu dim sum kỳ hạn dài, qua đó khuyến khích các doanh nghiệp phát hành loại trái phiếu này. Trong năm nay, Tencent và một số doanh nghiệp khác đã phát hành trái phiếu dim sum kỳ hạn 10 năm và 30 năm.

Sự phát triển của thị trường còn được hỗ trợ bởi lượng tiền tiết kiệm khổng lồ tại Trung Quốc đại lục, trong khi các lựa chọn đầu tư tương đối hạn chế. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc đã giảm xuống mức rất thấp và nhu cầu tín dụng nhìn chung yếu. Vì vậy, các ngân hàng và công ty bảo hiểm đang đẩy mạnh tìm kiếm những tài sản có lợi suất hấp dẫn hơn.

Trái phiếu panda và dim sum mang lại cho các nhà đầu tư thêm một tài sản đầu suất có lợi suất nhỉnh hơn, dù quy mô vẫn còn nhỏ.

Theo dữ liệu của Wind, trái phiếu panda phát hành trong năm nay có lợi suất bình quân gia quyền 1,85% và kỳ hạn bình quân 3,17 năm. Trong khi đó, trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm có lợi suất khoảng 1,7%.

Dù lượng phát hành tăng nhanh, quy mô của hai loại trái phiếu này vẫn còn khiêm tốn. Riêng trái phiếu panda chỉ chiếm 0,25% tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành trên thị trường nội địa Trung Quốc.

Trong một năm qua, chính phủ các nước như Indonesia, Slovenia, Pakistan và Kazakhstan đã phát hành trái phiếu panda. Tuy nhiên, động lực tăng trưởng chính của thị trường vẫn đến từ các ngân hàng Trung Quốc và nước ngoài.

Vào cuối tháng 8, ngân hàng UBS lần đầu tham gia thị trường này khi phát hành 2 tỷ nhân dân tệ trái phiếu panda kỳ hạn 5 năm, với lãi suất 1,78%. Ngân hàng Goldman Sachs cũng đã phát hành 61,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu dim sum từ đầu năm đến nay.

Các ngân hàng nước ngoài thường đổi số nhân dân tệ huy động được từ việc phát hành trái phiếu sang những đồng tiền chủ chốt khác để phục vụ hoạt động kinh doanh trên toàn cầu.

QUY MÔ PHÁT HÀNH VẪN LÀ TRỞ NGẠI

Trái ngược với các ngân hàng, các tập đoàn đa quốc gia vẫn ít tham gia thị trường trái phiếu nhân dân tệ. Dù ngày càng huy động nhiều vốn trên các thị trường tín dụng nước ngoài, nhiều doanh nghiệp lớn, trong đó có các tập đoàn công nghệ quy mô lớn của Mỹ, vẫn chưa đưa trái phiếu bằng nhân dân tệ vào kế hoạch huy động vốn trong năm nay.

Theo ông  Samuel Fischer, Giám đốc phụ trách thị trường phát hành trái phiếu tại Trung Quốc đại lục của ngân hàng Deutsche Bank, một trong những trở ngại chính là quy mô mỗi đợt phát hành trái phiếu bằng nhân dân tệ vẫn tương đối nhỏ.

“Khách hàng muốn biết liệu họ có thể phát hành lượng trái phiếu trị giá 1 tỷ USD hay không. Thị trường đang tiến gần tới quy mô đó. Một khi chứng kiến một tổ chức huy động thành công 1 tỷ USD, các tổ chức phát hành mới sẽ nhanh chóng tham gia”, ông Fischer dự báo.

Thị trường cũng gặp khó khăn trong việc thu hút các nhà đầu tư tổ chức lớn tại Trung Quốc đại lục mua trái phiếu dim sum và panda. Theo ông Yim của Standard Chartered, nhóm nhà đầu tư này có thể phải mất 3-4 tháng để thẩm định trước khi mua trái phiếu của một tổ chức nước ngoài. Trong khi đó, các nhà quản lý quỹ phương Tây có thể ra quyết định chỉ dựa trên xếp hạng tín nhiệm.

Bên cạnh đó, vai trò của đồng nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu hiện vẫn còn hạn chế. Dù các khoản vay bằng nhân dân tệ bên ngoài Trung Quốc đại lục ngày càng phổ biến và nhân dân tệ cũng được sử dụng nhiều hơn trong hoạt động thương mại, tỷ trọng của đồng tiền này trong dự trữ ngoại hối toàn cầu vẫn ở mức thấp.

Dù vậy, nhà phân tích cho rằng sự phát triển nhanh chóng của thị trường trái phiếu panda và dim sum có thể là bước khởi đầu để nhân dân tệ trở thành một đồng tiền huy động vốn trên phạm vi toàn cầu. Đồng tiền này có thể đảm nhận vai trò tương tự đồng yên Nhật trong những thập kỷ Nhật Bản trải qua tình trạng giảm phát và duy trì lãi suất thấp.

“Lãi suất thấp khiến một đồng tiền trở nên hấp dẫn đối với hoạt động huy động vốn. Trước đây, chúng ta từng chứng kiến diễn biến tương tự với đồng yên”, bà Hui Shan, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Goldman Sachs, nhận định.