Đánh thức ký ức Gầu Tào
Trong kho tàng văn hóa truyền thống của đồng bào Mông, lễ hội Gầu Tào là một sinh hoạt cộng đồng mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn trời đất, gửi gắm ước vọng về cuộc sống ấm no, mùa màng thuận lợi và cầu mong những điều tốt đẹp cho bản làng.

Lễ vật dâng cúng thần linh tuy đơn giản nhưng chứa đựng lòng thành kính.
Tại xóm Na Sàng, xã Vô Tranh, lễ hội Gầu Tào từng có thời gian vắng bóng do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn. Cuối năm 2023, lễ hội được phục dựng, đáp ứng mong mỏi từ lâu của người dân địa phương, mở ra cơ hội để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và trao truyền trong cộng đồng.
Mở đầu lễ hội là nghi thức cúng dưới cây nêu. Với người Mông, đây là nghi lễ quan trọng nhằm kính cáo trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, ngô lúa đầy sàn, gia súc phát triển, gia đình mạnh khỏe, bình an. Những lễ vật dâng cúng tuy giản dị nhưng chứa đựng niềm tin và ước vọng của người dân đối với một năm mới đủ đầy.

Tiếng khèn không thể thiếu trong lễ hội Gầu Tào.
Linh hồn của lễ hội nằm trong tiếng khèn Mông vang vọng giữa núi rừng. Âm thanh khi réo rắt, khi trầm hùng hòa cùng những bước múa uyển chuyển đã tạo nên nét đẹp riêng của ngày hội.
Cùng với việc phục dựng lễ hội năm 2023, lớp truyền dạy nghệ thuật trình diễn khèn Mông được tổ chức tại xóm Na Sàng, thu hút nhiều thanh, thiếu niên tham gia. Từ những buổi học đầu tiên, các em được làm quen với nhạc cụ truyền thống, học từng bài khèn, từng động tác múa cơ bản từ các nghệ nhân trong bản.
Bên cạnh tiếng khèn là các trò chơi dân gian, hoạt động văn nghệ mang đậm bản sắc dân tộc Mông. Tiếng cười, tiếng cổ vũ hòa vào không khí ngày hội, góp phần gắn kết cộng đồng và làm giàu đời sống văn hóa ở địa phương.
Hai năm sau khi được phục dựng, âm thanh của khèn Mông vẫn vang lên trong các dịp sinh hoạt văn hóa của bản. Điều đó cho thấy khi cộng đồng trở thành chủ thể bảo tồn, những giá trị truyền thống sẽ có điều kiện tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, được thế hệ trẻ tiếp nhận và gìn giữ.











