Đánh thức nội lực tăng trưởng

Quang cảnh Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV sáng 13-4-2026. Ảnh: TTXVN

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV sáng 13-4-2026(1), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực trong dân, bảo đảm mỗi người dân, mỗi hộ kinh doanh, mỗi doanh nghiệp đều trở thành chủ thể của tăng trưởng.

Theo đó, mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi bảo đảm “vĩ mô đúng nhưng vi mô cũng phải đúng”. Nếu dòng vốn, lao động và sản xuất không vận hành thông suốt, khu vực doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh thiếu động lực, thì tăng trưởng sẽ thiếu nền tảng bền vững.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh, tăng trưởng phải được hình thành từ cả hai chiều, gắn với từng “tế bào” của nền kinh tế. Vì vậy, cần kiến tạo môi trường phát triển ổn định, minh bạch, chi phí tuân thủ hợp lý, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh. Các cơ chế, chính sách và nguồn lực phải hướng tới kích hoạt nội lực trong dân, chuyển hóa tiềm năng thành tăng trưởng thực tế và bền vững.

Trong bối cảnh hiện nay, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước như một nguồn tiếp sức cho doanh nghiệp, người dân, bởi họ được nhìn nhận, được thấu hiểu và quan trọng hơn, là được trao vai trò trung tâm trong hành trình phát triển đất nước.

Những định hướng này nhanh chóng được cụ thể hóa trong điều hành của Chính phủ. Ngay trong chiều cùng ngày, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ bàn về giải pháp, cách thức thực hiện cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phân cấp giải quyết thủ tục hành chính.

Tại đây, yêu cầu “bắt tay ngay vào việc” được đặt ra với tinh thần khẩn trương hiếm thấy. Hạn chót ngày 20-4-2026 để các bộ trình phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh cho thấy quyết tâm cải cách của bộ máy điều hành trong giai đoạn mới.

Nhìn lại nhiều năm qua, cải cách thủ tục hành chính luôn là một trong những “điểm nóng” được nhắc đến nhiều nhất. Nhưng khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn là điều khiến cộng đồng doanh nghiệp trăn trở.

Những con số như 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện hay hơn 4.600 điều kiện kinh doanh không đơn thuần là thống kê, mà là biểu hiện cụ thể của chi phí tuân thủ, của thời gian và nguồn lực mà doanh nghiệp phải bỏ ra để “đi qua” các cánh cửa hành chính.

Lần này, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: “Những điều kiện kinh doanh không cần thiết thì đương nhiên phải cắt giảm, nhưng những điều kiện kinh doanh khác cũng phải rà soát.

Mặt khác, số lượng là quan trọng, nhưng bản chất, nội hàm bên trong các điều kiện còn quan trọng hơn; phải thực sự cắt giảm được thời gian và chi phí tuân thủ. Có thể số lượng cắt giảm không nhiều nhưng lại mang lại hiệu quả lớn”. Quá trình này, “cần chú ý lắng nghe, nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu các kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp, hiệp hội”(2).

Về thủ tục hành chính, Thủ tướng yêu cầu các bộ quyết liệt hoàn thiện cơ sở dữ liệu, đặc biệt là những cơ sở dữ liệu gắn với doanh nghiệp, người dân, nền kinh tế và hoạt động chỉ đạo, điều hành. Trên nền tảng đó, quy trình giải quyết thủ tục hành chính cần được tái cấu trúc theo hướng tận dụng tối đa dữ liệu sẵn có, giảm thiểu sự lặp lại không cần thiết.

Tinh thần xuyên suốt là “người dân và doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần”. Những dữ liệu đã tồn tại trong hệ thống phải được các cơ quan nhà nước chủ động khai thác, thay vì tiếp tục yêu cầu cung cấp lại và “phải có quy định pháp luật rất cụ thể về việc này”.

Trong bức tranh doanh nghiệp quí 1-2026, những tín hiệu trái chiều cho thấy rõ hơn vì sao cải cách thể chế và “kích hoạt năng lực và khát vọng phát triển trong dân” trở nên cấp thiết, nếu muốn đạt được tăng trưởng hai con số.

Theo số liệu của Cục Thống kê, tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt hơn 96.000 doanh nghiệp, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm trước - mức tăng đáng chú ý, phản ánh kỳ vọng và nhu cầu khởi sự kinh doanh vẫn rất lớn. Nhưng ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng lên tới 91.800 doanh nghiệp, tăng 16,5%.

Đáng chú ý, gần 70% trong số doanh nghiệp rút lui không giải thể mà lựa chọn tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Điều này phản ánh một thực tế đáng suy nghĩ: nhiều doanh nghiệp không rời bỏ thị trường, mà chỉ “đóng băng” hoạt động để chờ đợi điều kiện thuận lợi hơn.

Những doanh nghiệp “tạm ngừng” ấy, nếu nhìn theo cách khác, chính là phần nội lực đang bị kìm lại. Họ có thể có vốn, có kinh nghiệm, có thị trường, nhưng lại thiếu điều kiện đủ - đó là môi trường kinh doanh thông thoáng, chi phí hợp lý và sự ổn định để yên tâm quay trở lại.

Ở khu vực hộ kinh doanh, bức tranh còn rộng hơn. Khoảng 5 triệu hộ kinh doanh đang tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động vẫn đang loay hoay trước những thay đổi về chính sách thuế và các yêu cầu quản lý mới. Khi chi phí tuân thủ tăng lên, khi cách thức thực hiện chưa rõ ràng, tâm lý e ngại khởi sự làm ăn, mở rộng quy mô là điều dễ hiểu.

Những gì đang diễn ra cho thấy lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã xác lập rõ vai trò của “mỗi người dân, mỗi hộ gia đình, mỗi hộ kinh doanh, mỗi doanh nghiệp”, tất cả đều là chủ thể của tăng trưởng; là lực đẩy, sức bền và nền tảng phát triển bền vững cho cả quốc gia.

Bộ máy điều hành cũng nhận diện rõ đâu là những “nút thắt” kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp. Đó không chỉ là câu chuyện vốn hay thị trường, mà trước hết là môi trường thể chế - nơi quyết định doanh nghiệp có thể đi nhanh hay bị “mắc kẹt” trong những quy trình chồng chéo.

Trong thời gian rất ngắn của nhiệm kỳ mới, có thể thấy nỗ lực rõ ràng trong việc chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển” của bộ máy điều hành. Và nếu những yêu cầu cải cách được thực thi một cách nhất quán, thực chất, thì những “mạch nghẽn” lâu nay của nền kinh tế có thể dần được khơi thông.

Khi đó, tăng trưởng sẽ không chỉ đến từ những cú hích ngắn hạn, mà được nuôi dưỡng từ nội lực - từ hàng triệu quyết định đầu tư, sản xuất, kinh doanh mỗi ngày của người dân và doanh nghiệp. Đó mới là nền tảng vững chắc nhất cho giai đoạn phát triển dài hạn sắp tới.

(1) https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-tai-hoi-nghi-quan-triet-trien-khai-nghi-quyet-hoi-nghi-trung-uong-2-khoa-xiv-119260413122329051.htm
(2) https://baochinhphu.vn/thu-tuong-truoc-ngay-20-4-cac-bo-phai-trinh-phuong-an-cat-giam-thu-tuc-hanh-chinh-dieu-kien-kinh-doanh-102260413183639078.htm