Đánh thức sức mạnh văn hóa để kiến tạo tăng trưởng bền vững

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới đã xác định tầm nhìn chiến lược đến năm 2045: Văn hóa và công nghiệp sáng tạo đóng góp 9% GDP, đưa Việt Nam lọt vào nhóm dẫn đầu khu vực ASEAN về chỉ số sức mạnh mềm.

Khi văn hóa được đầu tưđúng hướng sẽthúc đẩy tăng trưởngkinh tếtheo hướng bền vững. Ảnh minh họa

Đặc biệt, Nghị quyết đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng bộ chỉ số thống kê đo lường mức độ đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa đối với nền kinh tế theo chuẩn mực quốc tế.

Theo các chuyên gia, một trong những rào cản lớn hiện nay là nhiều giá trị văn hóa vẫn chưa được lượng hóa thành các chỉ số kinh tế cụ thể. Điều này khiến việc hoạch định chính sách, thu hút đầu tư cũng như đánh giá hiệu quả của các dự án văn hóa còn gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các nền tảng dữ liệu cho công nghiệp văn hóa đang được nhiều đơn vị nghiên cứu thúc đẩy. Các nội dung trọng tâm gồm xây dựng bộ chỉ số quốc gia về công nghiệp văn hóa, số hóa tài nguyên văn hóa và mã hóa các ngành sản xuất, kinh doanh liên quan nhằm tạo cơ sở thống nhất cho công tác thống kê, quản lý và phát triển thị trường.

Tại lễ ra mắt Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án thuộc Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, bà Phạm Hải Yến, Trưởng Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án, cho biết mục tiêu của Ban là đồng hành cùng các chủ thể sáng tạo để phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời xây dựng các nền tảng phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.

Theo bà Hải Yến, trọng tâm của Ban là nghiên cứu lượng hóa tài nguyên văn hóa thành nguồn lực kinh tế, hướng tới xây dựng bộ chỉ số công nghiệp văn hóa gắn với Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC). Đây được xem là nền tảng quan trọng để đánh giá đóng góp của lĩnh vực văn hóa đối với tăng trưởng kinh tế, đồng thời hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách trong thời gian tới.

Bên cạnh việc xây dựng hệ thống dữ liệu, các chuyên gia cũng đang nghiên cứu những mô hình có khả năng kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế. Một trong những đề án được lựa chọn khảo sát là Liên hoan Quốc tế Nghệ thuật Ánh sáng Hà Nội. Dự án lấy cảm hứng từ Hội đèn Quảng Chiếu dưới thời Lý - Trần, đồng thời ứng dụng công nghệ hiện đại để tạo nên sản phẩm văn hóa có khả năng thu hút du khách và phát triển kinh tế đêm.

Điểm đáng chú ý của mô hình này là hướng tới cơ chế xã hội hóa, hình thành các nguồn thu từ sản phẩm văn hóa, tài sản trí tuệ (IP), dịch vụ trải nghiệm và các hoạt động thương mại thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách. Nếu được triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành cơ sở thực tiễn để xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế của các sự kiện văn hóa, từ đó nhân rộng tại nhiều địa phương.

Song song với đó, nhiều nhiệm vụ khác cũng được đặt ra như nghiên cứu phát triển tài sản trí tuệ từ di sản dân tộc, biên soạn giáo trình chuyên sâu về công nghiệp văn hóa, xây dựng thư viện số và kho dữ liệu mở phục vụ cộng đồng nghiên cứu, doanh nghiệp và các nhà sáng tạo.

Bà Phạm Hải Yến, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam được tín nhiệm bổ nhiệm giữ chức vụ Trưởng Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế sáng tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng, việc đầu tư cho các nền tảng dữ liệu và hệ thống đo lường sẽ quyết định khả năng phát triển của công nghiệp văn hóa trong dài hạn.

Khi giá trị văn hóa được lượng hóa bằng các chỉ số kinh tế cụ thể, di sản không chỉ được bảo tồn mà còn có thể trở thành nguồn lực tạo việc làm, thu hút đầu tư, thúc đẩy du lịch và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đây cũng là tiền đề để phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng quốc gia.