Đào tạo nguồn nhân lực nhìn từ nhóm ngành STEM

Ảnh minh họa

Như tại Trường ĐH Bách khoa - ĐHQG TPHCM, điểm chuẩn tăng từ 0,5 đến hơn 13 điểm (thang 100) so với năm ngoái. Trong đó, ngành Kỹ thuật bán dẫn có điểm chuẩn 85,8/100 điểm, nhiều ngành khác có điểm chuẩn từ 80 trở lên.

Tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên - ĐHQG TPHCM, ngành Khoa học máy tính - chương trình tiên tiến có điểm chuẩn cao nhất với 29,32 điểm, ngành Trí tuệ nhân tạo với 28,68 điểm, ngành Thiết kế vi mạch 27,93 điểm…

Nghị định 179 ngày 20-5-2026 của Chính phủ quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược là trợ lực cho thí sinh ở kỳ tuyển sinh năm nay. Thống kê của Trường ĐH Bách khoa - ĐHQG TPHCM cho thấy, số thí sinh đăng ký vào nhóm ngành STEM tăng hơn 48%, số nguyện vọng tăng hơn 67%.

Dù vậy, làn sóng thí sinh ồ ạt đăng ký nhóm ngành STEM đặt ra câu hỏi lớn về tính bền vững của nguồn nhân lực trong tương lai, đó là hiện doanh nghiệp cần rất nhiều cử nhân, kỹ sư trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, bán dẫn, tự động hóa..., nhưng đến năm 2030, nhu cầu liệu có còn?

Theo dự báo, AI, dữ liệu lớn, mạng và an ninh mạng… nằm trong nhóm kỹ năng có tốc độ tăng nhu cầu nhanh nhất đến năm 2030. Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn của Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ ĐH trở lên phục vụ cho ngành bán dẫn và cũng đặt mục tiêu xây dựng năng lực của Việt Nam trong các khâu thiết kế, đóng gói, kiểm thử và từng bước làm chủ công nghệ sản xuất.

Việc thí sinh lựa chọn STEM trong năm 2026 như một dạng “bỏ phiếu” cho thị trường lao động trong tương lai, nhưng chưa chắc ngành STEM nào cũng tăng!

Ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường ĐH Công thương TPHCM, nhận định thị trường lao động 4-5 năm sắp tới sẽ thay đổi rất rõ rệt. Các ngành thuộc nhóm STEM sẽ phân hóa mạnh; nhóm AI, khoa học dữ liệu, bán dẫn, thiết kế vi mạch, an ninh mạng, robot và tự động hóa… sẽ tiếp tục thu hút thí sinh giỏi. Nhóm điện - điện tử, cơ điện tử, điều khiển, kỹ thuật máy tính, viễn thông, năng lượng... cũng có triển vọng tốt vì đây là những lĩnh vực xây dựng hạ tầng vật chất cho nền kinh tế số.

Tuy nhiên, không phải cứ ngành kỹ thuật là điểm chuẩn sẽ tăng! Những trường ĐH chậm đổi mới, liên kết doanh nghiệp kém, ít ứng dụng công nghệ mới hoặc chương trình đào tạo không theo kịp thị trường lao động thì vẫn gặp khó khăn trong tuyển sinh, đào tạo.

Vì vậy, từ năm 2028 trở đi, câu hỏi được đặt ra tiếp theo sẽ là: Học AI, bán dẫn hay khoa học dữ liệu có chắc chắn sẽ dễ kiếm việc? Ở giai đoạn nào, doanh nghiệp cũng luôn cần người “làm được việc” chứ không chỉ “học đúng ngành”.

Công thức chọn nguồn nhân lực đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững sẽ gồm STEM + AI + ngoại ngữ + kỹ năng con người + hiểu biết ngành + khả năng học suốt đời.