Dấu hiệu biến chứng nguy hiểm trên bệnh nhân cúm A

Lây lan nhanh trong cộng đồng

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Hà Nội, cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Virus chủ yếu lây truyền qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện; nguy cơ lây nhiễm cũng có thể tăng khi tiếp xúc với bàn tay hoặc bề mặt có virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh hồi phục trong khoảng một tuần, nhưng một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh lý mạn tính đang mắc. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ cao mắc cúm nặng.

Trên thực tế, nhiều người vẫn cho rằng cúm A là bệnh thông thường và đánh giá mức độ nghiêm trọng chủ yếu qua nhiệt độ cơ thể. Tuy nhiên, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ tình trạng bệnh. Người bệnh có thể không sốt cao nhưng vẫn xuất hiện tổn thương đường hô hấp, khó thở hoặc diễn biến nặng, đặc biệt khi có bệnh lý nền.

Theo các bác sĩ, ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đường thở thường bị viêm và tắc nghẽn kéo dài, khiến chức năng hô hấp suy giảm. Khi mắc cúm A, tình trạng viêm đường hô hấp và tăng tiết dịch có thể làm nặng thêm tình trạng tắc nghẽn sẵn có. Đồng thời, tổn thương phổi do cúm có thể làm giảm khả năng trao đổi khí, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy hô hấp.

Có thể gây biến chứng nặng ở trẻ em

Đặc biệt, cúm ở trẻ em phần lớn diễn tiến nhẹ và hồi phục, nhưng trong một số trường hợp có thể gây các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp hoặc tổn thương đa cơ quan. Bệnh não hoại tử cấp tính (ANE) là một biến chứng hiếm gặp, nhưng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng.

Cụ thể, theo BS Lê Nhật Cường - Khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh não hoại tử cấp tính là một bệnh não hiếm gặp, nguyên nhân chưa được hiểu đầy đủ và thường xuất hiện sau nhiễm virus, trong đó cúm A là một trong những tác nhân được ghi nhận thường gặp, đặc biệt tại các nước châu Á.

Cơ chế gây bệnh được cho là liên quan nhiều đến tình trạng đáp ứng miễn dịch quá mức của cơ thể sau nhiễm virus. Khi phản ứng viêm không được kiểm soát, nhiều chất gây viêm cytokine như interleukin-6 (IL-6) và TNF-alpha được giải phóng với nồng độ cao, gây tổn thương nội mô mạch máu, phá vỡ hàng rào máu - não, từ đó dẫn đến phù não, tổn thương sợi trục, hoại tử, rối loạn đông máu và xuất huyết. Phản ứng viêm toàn thân cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác như gan, thận, hệ tuần hoàn và hô hấp.

Điểm đáng lưu ý của ANE là diễn tiến bệnh rất nhanh. Bệnh thường xuất hiện sau vài ngày trẻ có biểu hiện nhiễm virus với sốt cao, ho hoặc các triệu chứng đường hô hấp. Sau đó, trẻ có thể đột ngột xuất hiện rối loạn ý thức, lơ mơ, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ. Đặc biệt, bệnh thường xuất hiện ở trẻ nhỏ từ 2 đến 5 tuổi - lứa tuổi khá thường gặp sốt cao, co giật. Do vậy, trẻ có triệu chứng co giật xuất hiện khi có biểu hiện sốt cao và viêm long đường hô hấp cần được bác sĩ thăm khám thần kinh cẩn trọng trước khi kết luận nguyên nhân co giật là do sốt.

Các bác sĩ khuyến cáo, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ mắc cúm hoặc có biểu hiện nhiễm virus nhưng xuất hiện sốt cao liên tục, không đáp ứng thuốc hạ sốt hoặc co giật, khó thở, thở nhanh… Trẻ cần được đưa đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, đánh giá và xử trí kịp thời.