Dạy học bằng tiếng Anh tại trường đủ điều kiện

Tập huấn thiết kế kế hoạch bài dạy triển khai tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trong trường học do phường Tây Tựu (Hà Nội) tổ chức. Ảnh: THCS Ngoại ngữ, Hà Nội

Thực tế triển khai tại nhiều trường cho thấy, để tiếng Anh thực sự trở thành một phần của môi trường học tập, các trường phải giải quyết đồng thời bài toán đội ngũ, học liệu, tâm lý học sinh và sự đồng thuận của phụ huynh.

Các nhà trường vào cuộc

Theo Chỉ thị 21/CT-UBND ngày 25/8/2026 về nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027, Hà Nội yêu cầu triển khai lộ trình đưa tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; tổ chức dạy học bằng tiếng Anh tại các cơ sở đủ điều kiện, phù hợp với từng cấp học và điều kiện thực tế.

Định hướng này được cụ thể hóa trong Kế hoạch 259/KH-UBND ngày 6/7/2026. Hà Nội lựa chọn 20 cơ sở giáo dục đại diện cho các cấp học và ba mô hình để thí điểm, qua đó kiểm chứng, hoàn thiện mô hình, tiêu chí đánh giá và tài liệu hướng dẫn trước khi nhân rộng.

Ông Hà Xuân Nhâm - Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hà Nội cho biết, mô hình thứ nhất mang tính khởi động, mô hình thứ hai ở mức nâng cao và mô hình thứ ba là mô hình mũi nhọn, có vai trò dẫn dắt. Mỗi trường căn cứ điều kiện đội ngũ, cơ sở vật chất và người học để lựa chọn mô hình, sau đó nâng dần theo lộ trình.

Điểm quan trọng là mục tiêu không dừng ở việc tăng số tiết tiếng Anh. Nhà trường phải hình thành môi trường để học sinh, giáo viên và các thành viên khác có cơ hội sử dụng ngoại ngữ trong giao tiếp, học tập và các hoạt động giáo dục.

Một ví dụ từ thực tế là Trường Tiểu học Minh Khai (phường Tây Tựu). Sau khi Chính phủ định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, nhà trường đã khảo sát trình độ giáo viên, nhu cầu của học sinh, phụ huynh và điều kiện cơ sở vật chất, sau đó xây dựng đề án thí điểm từ tháng 11/2025.

Đến nay, trường đã đưa tiếng Anh vào một số tiết Toán, Khoa học, Lịch sử, Địa lý và Công nghệ. Học sinh được khuyến khích sử dụng tiếng Anh để đặt câu hỏi, trao đổi, thuyết trình, qua đó hình thành phản xạ sử dụng ngoại ngữ trong quá trình học.

Theo bà Nguyễn Thị Huyền - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Minh Khai, thay đổi dễ nhận thấy nhất là sự tự tin của học sinh. Những em trước đây ngại nói tiếng Anh đã dần chủ động giao tiếp với bạn bè, giáo viên, thậm chí cả nhân viên bảo vệ, lao công bằng những câu đơn giản.

Gỡ những “nút thắt” để tránh hình thức

Đằng sau những tiết học hào hứng là không ít khó khăn. Theo bà Nguyễn Thị Huyền, một trong những trở ngại đầu tiên của nhà trường là trình độ tiếng Anh của giáo viên không đồng đều. Bên cạnh những giáo viên đạt B2 hoặc IELTS 6.5, vẫn có giáo viên, đặc biệt ở nhóm lớn tuổi, còn hạn chế về ngoại ngữ.

Kinh nghiệm của nhà trường là tạo niềm tin bằng hiệu quả thực tế. Khi phụ huynh nhìn thấy con về nhà dám nói tiếng Anh, chủ động trao đổi với bố mẹ và ngày càng tự tin hơn, sự nghi ngại dần được thay thế bằng đồng thuận.

Từ thực tế này, có thể thấy trường học cần xây dựng một “hệ sinh thái” sử dụng tiếng Anh, thay vì chỉ tập trung vào tiết học.

Ở góc độ quản lý, ông Hà Xuân Nhâm cho rằng, thách thức lớn hiện nay là năng lực ngoại ngữ của đội ngũ giữa các trường chưa đồng đều, trong khi số giáo viên các môn học có thể trực tiếp giảng dạy bằng tiếng Anh còn ít. Bên cạnh đó là những yêu cầu về học liệu, thiết bị, hạ tầng số và kinh phí để triển khai. Ông lưu ý, nếu thực hiện nóng vội khi các điều kiện chưa đầy đủ, giáo viên và học sinh có thể chịu thêm áp lực, thậm chí dẫn đến cách làm hình thức, chỉ tạo ra những “bảng điểm” về hoạt động mà chưa hình thành được môi trường sử dụng tiếng Anh thực chất.

Vì vậy, Hà Nội lựa chọn triển khai theo ba mô hình, trước mắt tại 20 trường đại diện cho các cấp học và điều kiện khác nhau. Các trường được chọn làm điểm không chỉ thử nghiệm, hoàn thiện mô hình mà còn chia sẻ kinh nghiệm, cách làm với những cơ sở giáo dục khác, qua đó hạn chế việc áp dụng đồng loạt khi điều kiện chưa sẵn sàng.

Song song với đó, thành phố đã có những bước chuẩn bị về đội ngũ. Đến hết năm 2025, Hà Nội đã bồi dưỡng nâng chuẩn IELTS cho 1.000 giáo viên tiếng Anh; trong đó 100 giáo viên có điểm IELTS cao được lựa chọn cử đi bồi dưỡng tại Australia. Đây là một trong những bước chuẩn bị cần thiết nhằm nâng cao năng lực đội ngũ, đáp ứng lộ trình mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh trong trường học.

Đáng chú ý, đại diện Sở GDĐT Hà Nội nhấn mạnh nguyên tắc “3 không - 2 phải” khi thí điểm dạy các môn học bằng tiếng Anh: không tăng thời lượng, không làm quá tải, không thu phí; đồng thời phải bảo đảm kiến thức môn học và phù hợp với đối tượng học sinh.