Đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa

Bức tranh toàn cảnh về số hóa di sản

Về di sản văn hóa vật thể, tỉnh thực hiện số hóa tham quan 360 độ (Virtual) đối với 58 di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh. Trong đó có 3 di tích Quốc gia đặc biệt, 18 di tích cấp quốc gia, 37 di tích cấp tỉnh. Việc số hóa hình ảnh 2D cũng được triển khai cho 40 di tích lịch sử (8 di tích cấp quốc gia, 32 di tích cấp tỉnh); dựng hình ảnh 3D đối với 2 bảo vật quốc gia.

Tỉnh tiến hành số hóa bằng hình thức video phim tài liệu đối với 16 di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu. Trong đó có 10 di sản đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Dựa trên nguồn dữ liệu từ kho cơ sở của Bảo tàng tỉnh, hoàn thành số hóa hình ảnh 2D cho 92 hiện vật và số hóa hình ảnh 3D đối với 541 hiện vật. Ngoài ra, việc lưu trữ dữ liệu điện tử được chú trọng thông qua việc số hóa 4.890 trang A4 quy đổi cho các tài liệu chuyên ngành như hồ sơ hiện vật, phiếu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, tạo cơ sở dữ liệu khoa học chuẩn xác, phục vụ đắc lực cho công tác tra cứu và nghiên cứu.

Một số điểm sáng nổi bật

Bảo tàng tỉnh tích cực trong công tác tư liệu hóa; hiện nay, các hồ sơ di sản trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị xét công nhận danh hiệu được thực hiện đồng bộ dưới 2 hình thức: văn bản giấy truyền thống; phim tài liệu sinh động dài từ 30 - 45 phút.

Giám đốc Bảo tàng tỉnh Ngô Thị Cẩm Châu cho biết: Thời gian qua, Bảo tàng tỉnh thực hiện hàng chục bộ phim tư liệu, tài liệu đặc sắc, nhằm tuyên truyền, quảng bá và lưu trữ dữ liệu như: Phim tư liệu thuộc kế hoạch khảo sát, kiểm kê, sưu tầm di sản văn hóa truyền thống của người Nùng Vẻn, xã Tổng Cọt; phim quảng bá nghề rèn Phúc Sen, Lễ hội Nàng Hai, giới thiệu Di sản Then Cao Bằng, nghề làm đường phên Phục Hòa, Chợ hội của người Tày, Nùng; lưu trữ các tư liệu quý về trống đồng trong cộng đồng người Lô Lô, lễ cấp sắc của người Dao, múa Sluông chầu của dân tộc Tày qua ảnh và video...

Công tác lan tỏa văn hóa tại Ban Quản lý các di tích quốc gia đặc biệt mang đến một bài học sinh động về ứng dụng truyền thông số. Từ những thiết bị sẵn có, các cán bộ xây dựng kho tư liệu hình ảnh, video về cảnh quan, di tích, gắn với các câu chuyện lịch sử hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo. Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ du khách trực tiếp, việc đưa di tích lên không gian số còn mở ra cơ hội lớn giúp những người chưa có điều kiện đến tận nơi vẫn có thể tìm hiểu sâu sắc về lịch sử.

Kênh tiktok "Pác Bó Lens" của Ban Quản lý các di tích Quốc gia đặc biệt tỉnh.

Thuyết minh viên Đoàn Mai Hiên, người tham gia thực hiện các video cho biết: Đa số mọi người đánh giá tích cực, đặc biệt thích các video về lịch sử, câu chuyện gắn liền với Bác, cảnh đẹp, thông tin cập nhật về tình hình tại các khu di tích. Đây cũng là những nội dung được xem và tương tác nhiều nhất. Thời gian gần đây đang vào mùa mưa lũ, mọi người đặc biệt quan tâm tới tình hình thời tiết, để đến các khu di tích nên chúng tôi luôn cố gắng cung cấp thông tin kịp thời cho các đoàn khách dự định đến tham quan.

Sau gần 2 năm chính thức triển khai kênh TikTok với tên “Pác Bó Lens”, fanpage Facebook “Ban quản lý các di tích Quốc gia đặc biệt tỉnh Cao Bằng” đã có hàng nghìn bài viết, hàng trăm video được sản xuất và đăng tải. Một số video đạt từ hàng trăm nghìn đến hơn một triệu lượt xem, tạo nên sức lan tỏa tích cực và định hình lại cách tiếp cận lịch sử đối với giới trẻ.

Tháo gỡ nút thắt để bứt phá

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số ngành văn hóa địa phương đang đối mặt với không ít rào cản mang tính cốt lõi, trong đó có việc thiếu hụt nguồn lực đầu tư chuyên sâu và hạ tầng công nghệ đồng bộ.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nông Thị Tuyến cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác số hóa di sản đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, trong khi điều kiện ngân sách của địa phương còn hạn chế. Phạm vi số hóa mới tập trung vào một số di tích, di sản tiêu biểu; các sản phẩm số hóa chuyên sâu, đặc biệt là mô hình 3D chưa nhiều. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo, thực tế tăng cường trong bảo tồn, phục chế, trưng bày và phát huy giá trị di sản còn ở giai đoạn đầu.

Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa theo định hướng của tỉnh, tập trung số hóa di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, từng bước hiện đại hóa hạ tầng tại các di tích bằng hệ thống camera giám sát, wifi, thuyết minh đa phương tiện và các tiện ích phục vụ khách tham quan. Đồng thời tiếp tục vận hành, nâng cấp nền tảng du lịch thông minh “Cao Bang Tourism”, bảo đảm khai thác hiệu quả dữ liệu số phục vụ quảng bá và phát triển du lịch.

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số mới trong xây dựng các sản phẩm truyền thông hiện đại, góp phần quảng bá hình ảnh, văn hóa và con người Cao Bằng một cách sinh động, hấp dẫn hơn.