Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Những yêu cầu này cũng được đặt ra trong quá trình Quốc hội xem xét, hoàn thiện pháp luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Cơ sở nhận thêm việc, thêm trách nhiệm

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đồng Nai đã đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, đưa nhiều nhiệm vụ về gần cơ sở hơn. Chia sẻ tại buổi làm việc với UBND tỉnh Bắc Ninh về học tập kinh nghiệm tổ chức, vận hành chính quyền đô thị mới đây, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Thanh Tùng cho biết: Từ khi mô hình được triển khai đến nay, UBND thành phố đã ban hành 12 quyết định phân cấp 34 nhiệm vụ cho các sở, ban, ngành; ủy quyền 457 nhiệm vụ. Đối với cấp xã, thành phố ban hành 12 quyết định phân cấp 44 nhiệm vụ và ủy quyền 83 nhiệm vụ.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Trảng Bom giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính cho người dân.

Những con số này cho thấy việc phân cấp, ủy quyền đã được triển khai trên nhiều lĩnh vực, ở cả cấp thành phố và cấp xã. Cấp thành phố tập trung hơn vào hoạch định chủ trương, điều phối phát triển, kiểm tra, giám sát; cấp xã trực tiếp hơn trong tổ chức thực hiện và giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp.

Qua hơn 1 năm triển khai, bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt; việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp được duy trì liên tục. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng tạo chuyển biến trong phương thức quản trị, phân định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm giữa các cấp.

Tuy nhiên, thực tiễn tại Đồng Nai cũng chỉ ra một vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ, đó là việc hoàn thiện thể chế, cơ chế phân cấp, phân quyền và phân bổ nguồn lực chưa theo kịp yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Mặc dù bộ máy đã được tổ chức lại đồng bộ nhưng một số quy định của pháp luật chuyên ngành còn chậm được sửa đổi; việc phân cấp ở một số lĩnh vực chưa gắn với điều kiện bảo đảm thực hiện, ảnh hưởng đến tính chủ động của cơ sở. Đây cũng là một trong những nội dung được thành phố Đồng Nai nêu trong tham luận tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp.

Ở cấp cơ sở, yêu cầu này thể hiện khá rõ qua phạm vi công việc được giao thêm. Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Dầu Giây Mai Văn Hiền cho rằng: Khi nhiều nhiệm vụ được chuyển giao về cơ sở, cấp phường không còn chỉ thực hiện các nhiệm vụ hành chính thông thường mà đã trực tiếp tham gia sâu hơn vào quản lý đất đai, xây dựng, quy hoạch và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Theo ông Hiền, phân cấp mạnh hơn giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong điều hành, đồng thời nâng cao vai trò của cấp trực tiếp giải quyết phần lớn công việc phát sinh của người dân và doanh nghiệp. Từ đó, địa phương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, gắn việc giao nhiệm vụ với điều kiện bảo đảm thực hiện.

Phân quyền phải đi cùng nguồn lực và trách nhiệm

Câu chuyện phân cấp, phân quyền cũng đang được đặt trong quá trình hoàn thiện pháp luật. Tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, nội dung này được thể hiện trong quá trình xem xét, hoàn thiện các quy định ở nhiều lĩnh vực, gắn với yêu cầu tổ chức thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Trước đó, tại kết luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (tại phiên họp thứ 4, tháng 7-2026), Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Kết luận đồng thời yêu cầu việc phân cấp, phân quyền phải sát thực, khả thi, gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý để tăng cường năng lực thực thi ở địa phương, tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.

Yêu cầu này cho thấy, cùng với việc xác định rõ thẩm quyền của từng cấp, điều quan trọng là phải bảo đảm điều kiện để cấp được giao quyền có thể thực hiện hiệu quả; đồng thời xác định rõ trách nhiệm và cơ chế kiểm tra, giám sát. Đây cũng chính là vấn đề Đồng Nai đã nhận diện từ thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Chính vì vậy, ngay tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp của UBND thành phố, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út yêu cầu các đơn vị thống kê, rà soát cụ thể số lượng nhiệm vụ đã được phân cấp để tiếp tục tính toán, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, gắn với hướng dẫn thực hiện rõ ràng; đồng thời quan tâm tháo gỡ khó khăn về tài chính, ngân sách cho các xã, phường.

Điều này càng rõ khi cấp xã đang trực tiếp giải quyết ngày càng nhiều công việc trên địa bàn. Thẩm quyền được giao chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng nhân lực, kinh phí, hướng dẫn chuyên môn và công cụ thực hiện; đồng thời trách nhiệm và kết quả phải được kiểm tra, giám sát rõ ràng. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, nhất là khi Đồng Nai đang triển khai đợt thi đua đặc biệt 500 ngày đêm “Đoàn kết - Kỷ cương - Hiệu quả - Bứt phá, xây dựng Đồng Nai phát triển văn minh, hiện đại”, tạo thêm động lực để các cơ quan, đơn vị, địa phương đổi mới cách làm, nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Sau hơn 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đồng Nai tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền; đồng thời xử lý những vướng mắc về thể chế, nguồn lực và điều kiện thực hiện ở cơ sở. Cùng với thực tiễn địa phương, những yêu cầu này đang tiếp tục được cụ thể hóa trong quá trình hoàn thiện pháp luật ở Trung ương.