ĐBQH: Cần quan tâm đến khả năng tiếp cận dịch vụ bưu chính thực tế của người dân

Phải làm sao để chính sách đi vào cuộc sống và duy trì lâu dài

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, dự thảo Luật quy định dịch vụ bưu chính phổ cập được cung cấp trên phạm vi toàn quốc. Mức thu đối với cùng một loại dịch vụ được áp dụng thống nhất và không cao hơn giá bình quân trên thị trường của dịch vụ bưu chính thương mại tương đương.

Đây là chính sách có ý nghĩa, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ bưu chính thiết yếu với mức thu hợp lý. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống và được duy trì lâu dài, cần làm rõ hơn phương án bảo đảm nguồn lực trong điều kiện chi phí phục vụ giữa các địa bàn có sự khác biệt.

Tại khu vực đô thị, dân cư tập trung, sản lượng bưu gửi lớn, doanh nghiệp có điều kiện tổ chức mạng lưới và khai thác hiệu quả hơn. Trong khi đó, tại vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo hoặc nơi dân cư phân tán, quãng đường vận chuyển có thể dài hơn, việc kết nối khó khăn hơn, sản lượng bưu gửi thấp hơn, nhưng vẫn phải duy trì khả năng phục vụ thường xuyên.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Thành phố Hải Phòng) thảo luận

Theo khoản 3 Điều 30 dự thảo Luật, Nhà nước thực hiện chính sách bảo đảm cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập thông qua cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp được chỉ định duy trì mạng bưu chính công cộng và cung cấp dịch vụ bưu chính công ích. Ngân sách nhà nước hỗ trợ chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nhân công tại các điểm phục vụ bưu chính, phù hợp với quy mô tối thiểu của mạng và đáp ứng yêu cầu chất lượng dịch vụ.

Quy định này hướng đến hỗ trợ duy trì năng lực phục vụ của mạng bưu chính công cộng. Tuy nhiên, để một bưu kiện gửi đến được người dân tại địa bàn khó khăn, không chỉ cần có điểm phục vụ mà còn phải duy trì tuyến kết nối, tổ chức vận chuyển và bảo đảm tần suất phục vụ phù hợp. Chi phí của các công đoạn này có thể chịu tác động đáng kể bởi khoảng cách, điều kiện địa lý và sản lượng bưu gửi.

Chi phí kết nối, vận chuyển có thể được doanh nghiệp trang trải từ mức thu dịch vụ và các nguồn lực hợp pháp khác. Do đó, việc dự thảo không liệt kê các khoản chi này trong nguyên tắc hỗ trợ ngân sách chưa đồng nghĩa với việc không có nguồn để thực hiện. Vấn đề cần làm rõ là các nguồn lực đó có đủ để đáp ứng nghĩa vụ phổ cập trong những điều kiện phục vụ khác nhau hay không.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ phương án cân đối chi phí duy trì tuyến kết nối, vận chuyển và tần suất phục vụ tại địa bàn khó khăn: phần nào được bù đắp từ mức thu dịch vụ, phần nào từ các nguồn hợp pháp khác; trường hợp các nguồn này không đủ để bảo đảm nghĩa vụ phổ cập thì có giải pháp gì để duy trì chất lượng phục vụ?

Trên cơ sở đánh giá tác động, nếu các cơ chế hiện có đã đủ để xử lý vấn đề này, đề nghị làm rõ trong hồ sơ dự án Luật và quá trình xây dựng văn bản quy định chi tiết. Trường hợp cần hỗ trợ thêm những chi phí cần thiết cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định này với phạm vi cụ thể, phù hợp khả năng cân đối ngân sách.

Hỗ trợ từ ngân sách phải gắn với nhiệm vụ được giao, có căn cứ xác định chi phí

Cùng với việc bảo đảm nguồn lực, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng cần quan tâm đến khả năng tiếp cận dịch vụ thực tế của người dân. Một địa bàn có điểm phục vụ chưa chắc mọi người dân đều có thể tiếp cận thuận tiện, nhất là ở nơi dân cư phân tán hoặc việc đi lại phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, giao thông.

Vì vậy, khi xác định quy mô mạng tối thiểu và yêu cầu chất lượng dịch vụ cần làm rõ các yếu tố về khoảng cách, điều kiện địa lý, mật độ dân cư và khả năng kết nối được tính toán như thế nào đối với điểm tiếp cận và tần suất phục vụ. Những yếu tố này cũng cần được xem xét trong phương án bảo đảm nguồn lực, nhất là tại miền núi, biên giới và hải đảo.

Mặt khác, hỗ trợ từ ngân sách phải gắn với nhiệm vụ được giao, có căn cứ xác định chi phí, có kiểm tra kết quả phục vụ và tránh hỗ trợ trùng lặp.

Khoản 2 Điều 35 dự thảo đã quy định doanh nghiệp được chỉ định phải theo dõi riêng hoạt động công ích và hoạt động kinh doanh ngoài phạm vi công ích; không sử dụng kinh phí hỗ trợ công ích để bù đắp chi phí hoặc trợ giá trực tiếp cho hoạt động ngoài công ích; đồng thời phải cung cấp thông tin và chịu kiểm toán, giám sát theo quy định.

Quang cảnh phiên họp

Để các quy định này thực hiện hiệu quả, đại biểu đề nghị làm rõ phương pháp phân bổ chi phí đối với tài sản, nhân lực, phương tiện và hạ tầng được sử dụng chung giữa hoạt động công ích và hoạt động kinh doanh; qua đó tạo căn cứ xác định mức hỗ trợ, thanh toán, quyết toán và kiểm tra việc sử dụng kinh phí.

Đồng thời, cần tiếp tục lượng hóa tác động của việc bổ sung dịch vụ gói, kiện hàng hóa vào phạm vi phổ cập đối với nhu cầu sử dụng, doanh thu, chi phí thực hiện nghĩa vụ phổ cập và ngân sách nhà nước, trên cơ sở các kịch bản phù hợp.